In deze verscholen kelder worden de beroemde Zwolse Balletjes gemaakt: ‘Youp van ’t Hek is fan’

Wies Dull van het Zwolse Balletjeshuis. Foto: indebuurt Zwolle

Je zou het misschien niet verwachten, maar in de kelder ónder het Zwolse Balletjeshuis aan het Grote Kerkplein worden de Zwolse Balletjes gemaakt. Aan het roer van het Zwolse Balletjeshuis, dat al sinds 1845 bestaat, staat Wies Dull. Zij is sinds 2013 de trotse eigenaresse van het beroemde Zwolse lekkernij. Benieuwd hoe ze worden gemaakt? We onthullen het ‘geheim’.

De Zwolse Balletjes zijn immaterieel erfgoed van de stad Zwolle. Ondanks de erkenning is het niet altijd makkelijk geweest om het hoofd boven water te houden, stelt Wies Dull. “Veel mensen denk dat wij gesubsidieerd worden. Dat is dus niet waar. Wij moeten het hebben van de stadswandelingen die wij organiseren.” Behalve standswandelingen staat het Zwolse Balletjeshuis natuurlijk bekend om de balletjes.

Zo worden de Zwolse balletjes gemaakt

Het zit een klein beetje verstopt, maar sinds 1969 worden de balletjes gemaakt in de kelder onder het balletjeshuis. De luiken van de kelder zitten pal voor het pand. Je moet bijna kruipen om naar binnen te gaan. Eenmaal binnen sta je in een smal, klein en warme kelder die helemaal volstaat met ingrediënten en gereedschappen.

De Zwolse Balletjes worden gemaakt in een stekenbakkerij (een bakkerij waar steken, zoals de Zwolse Balletjes, gemaakt worden). Ze worden niet meer met de hand gemaakt, maar nog wel ambachtelijk bereid. Bij het bakken van de snoepjes is een temperatuur van rond het nulpunt ideaal. Als het te warm wordt, kan de machine minder goed functioneren. Vandaar dat de bakkers om 6.00 uur in de ochtend al beginnen.

Tekst gaat verder onder de video.

Het proces

De eerste stap is het mengen van suiker en natuurlijke smaakstoffen. Deze ingrediënten worden in een machine vermengd tot een kleverige substantie. De bakkers kneden de substantie vervolgens tot een mooie egale vorm. De volgende stap is dat de substantie in een langwerpige machine gelegd wordt. De machine loopt helemaal vanaf het begin van de kelder tot aan de muur aan de andere kant van de ruimte. In deze machine zit een loopband waar de balletjes vorm krijgen en afkoelen.

Ook meekijken met het bakken van de balletjes? Dat is helaas niet mogelijk. “Alleen op nationale monumentendag is het mogelijk om mee te kijken met de bakkers.”

Verschillende smaken

In 1845 was er nog maar één smaak te koop. Dat was de zwarte bal. Deze werd gemaakt van rietsuiker, die in die tijd erg duur was. Toentertijd werden de balletjes zeker nog niet als snoepje gebruikt, omdat het daar veel te kostbaar voor was. De zwarte bal werd gebruikt om de koffie of thee wat zoeter te maken. Het was dan ook absoluut niet te bedoeling om de balletjes op te sabbelen. Na het drinken van een bak koffie werd je geacht het balletje uit je mond te halen om het bij de volgende kop weer te gebruiken.

In 1875 ontdekte men suiker van bieten, wat een stuk goedkoper was. Dit zorgde ervoor dat er snel nieuwe smaken gemaakt konden worden, zoals, mokka, vanille en kaneel. Later werden de fruitsmaken aan het assortiment toegevoegd: framboos, citroen, mandarijn en pruim. Tegenwoordig zijn er acht verschillende smaken balletjes.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Zwolse Balletjes. Foto: indebuurt Zwolle

Hans Wiegel en Youp van ’t Hek

Door de jaren heen zijn er bij het Zwolse Balletjeshuis een paar BN’ers geweest die vaste klant zijn geweest of nog steeds zijn. Zo reed Hans Wiegel toen hij werkzaam was in de politiek regelmatig vanuit Den Haag langs Zwolle. “Hans Wiegel vond het lekker om met een balletje in zijn mond een sigaar te roken. Daarna reed hij door naar huis”, vertelt Wies.

Cabaretier Youp van ’t Hek komt nog steeds geregeld langs het Grote Kerkplein om een zakje snoepjes te halen. “Hij komt altijd langs als hij optreedt in Theater de Spiegel. Vaak neemt hij dan mensen mee en vertelt hij het verhaal over de balletjes dat ik normaal vertel. Hij heeft het verhaal inmiddels zo vaak gehoord dat hij het feilloos kan vertellen.”

Lees ook:

Meer in deze categorie

Zwollenaar van de Week

Ga naar “Zwolse Astrid maakt kans op een jaar lang gratis leven: ‘Ik slaap al een paar dagen slechter’”

Zwolse Astrid maakt kans op een jaar lang gratis leven: ‘Ik slaap al een paar dagen slechter’

Astrid Homan
Ga naar “Gymleraar Stijn uit Zwolle maakt een carnavalskraker: ‘Ik heb al een aantal optredens’”

Gymleraar Stijn uit Zwolle maakt een carnavalskraker: ‘Ik heb al een aantal optredens’

carnavalskraker
Ga naar “Zwolse Jaap ontmoette zijn Colombiaanse man via Tinder: ‘Lange afstand was lastig’”

Zwolse Jaap ontmoette zijn Colombiaanse man via Tinder: ‘Lange afstand was lastig’

In onze gids

Ga naar “Wayback Burgers Zwolle”

Wayback Burgers Zwolle

  • Diezerkade 10
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
wayback burgers zwolle
Ga naar “Soul Sisters Zwolle”

Soul Sisters Zwolle

  • Botterweg 12B
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Ga naar “McDonald’s Zwolle-Noord”

McDonald’s Zwolle-Noord

  • Floresstraat 60
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
mcdonaldszwollenoord

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Satisfyer van € 49,95 voor € 24,98”

Satisfyer van € 49,95 voor € 24,98

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Robijn wasmiddel 4 stuks € 8,99”

Robijn wasmiddel 4 stuks € 8,99

  • Big Bazar
  • Geldig t/m 6 februari 2022
Ga naar “Palmolive douche en haarverzorging van € 3,49 voor € 1”

Palmolive douche en haarverzorging van € 3,49 voor € 1

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Broek € 9,99”

Broek € 9,99

  • Aldi
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Ink & Print inktcartridge € 7,95”

Ink & Print inktcartridge € 7,95

  • Action
  • Geldig t/m 1 februari 2022

Vacatures

Ga naar “Allround verkoopmedewerker met horecaskills”

Allround verkoopmedewerker met horecaskills

  • De Buurman -VersLokaal
  • Parttime

Topper

Ga naar “Directeur primair onderwijs”

Directeur primair onderwijs

  • Stichting Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio (OOZ)
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Cateringmedewerker”

Cateringmedewerker

  • Randstad
  • Parttime
Ga naar “Productiemedewerker”

Productiemedewerker

  • Randstad
  • Fulltime
Ga naar “Operator food 5 ploegen”

Operator food 5 ploegen

  • Randstad
  • Parttime