Deze man bespeelt met trots de klokken van de Peperbus: ‘Ik sterf in het harnas’

Elke keer als Martien van der Knijff (58) de klokken van de Peperbus laat klinken, loopt hij ruim 200 treden omhoog én omlaag. “Ik doe heel rustig aan. Soms pauzeer ik, anders ben ik helemaal moe als ik boven ben”, zegt hij. De beiaardier is sinds vijf jaar dé man achter de muziek van de Peperbus. Een eervolle baan, want sinds 1930 gingen slechts drie mensen hem voor. “Ik doe dit werk totdat ik echt niet meer kan. Ik sterf in het harnas.”

Met een tablet in zijn hand fietst Martien elke donderdagavond voor 19.30 uur en vrijdag voor 11.00 uur naar de Peperbus. Hij speelt altijd een uur. Na een ferme inspanning omhoog komt hij aan in een verwarmd kamertje, precies tegenover de grote klokken. Het zijn er 51. Zijn tablet met digitale muzieknoten legt hij op het instrument, de beiaard, waarmee hij de klokken kan laten klinken. Eerst controleert hij of alles goed werkt. “Zie je, deze tonen klinken wat doffer”, legt hij uit. “Hier moet naar gekeken worden.”

Tekst gaat verder onder de foto.

beiaard Zwolle
Martien achter de beiaard, het klokkenspel van de Peperbus. Foto: indebuurt Zwolle.

Een vrolijke noot

Dat uurtje van 11.00 tot 12.00 uur is niet geheel toevallig tijdens de Zwolse markt. “Om zo Zwollenaren te voorzien van een vrolijke noot.” Martien zou wel vaker willen spelen, “maar deze momenten zijn nu eenmaal vanuit vroeger door de gemeente bedacht”. De liedjes die je hoort worden vaak afgestemd op het seizoen, zoals met Sinterklaas. Soms krijgt hij ook verzoekjes. “Er was eens een stel dat ging trouwen. Toen vroeg iemand of ik op het moment dat het stel onder de Peperbus reed een trouwnummer kon spelen.” Martien stemde in en het echtpaar werd compleet verrast.

Stadsbeiaardier van Zwolle zijn is een bijzondere baan. Je hebt er zelfs een opleiding voor nodig aan de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort. “Het is echt een ambacht en geen hobby”, stelt Martien. Voor hem zijn er in Zwolle maar drie voorgangers geweest. “De eerste, Willem Créman, was blind. Zijn vrouw bracht hem altijd helemaal naar boven.” Na 31 jaar volgde Leon van der Eijk hem op, tot 2005. Roy Kroezen nam het stokje over en sinds 2016 is Martien de bespeler van het klokkenspel.

Waarom we pas sinds 1930 een beiaard hebben

In 1927 werd de Zwolse IJsselbrug gebouwd en in 1930 was de verbinding over de IJssel tussen Zwolle en Hattem af. Er was destijds nog flink wat geld over. Dat geld ging met goedkeurig van de burgers naar een Zwols carillon voor de Peperbus.

Binding met het publiek

En ja, dat klokkenspel wordt nog steeds met de hand en voet bespeeld. Volgens Martien zal zijn werk nooit digitaal vervangbaar zijn. “Anders mis ik de emotionele verbinding met het instrument. Die emotie voel ik alleen als ik hier werk, dan kun je het instrument goed afstemmen. Wat ik anders ook mis, is de reuring op straat. Net als een theatermaker of een orkest wil je een connectie voelen met het publiek.”

Maar Martiens publiek bevindt zich tientallen meters lager en hijzelf zit alleen in zijn kamertje. Die interactie werkt dan ook anders, legt hij uit. “De muziek van de Peperbus hoor je vaak onbewust. Je loopt op de markt en je hoort een bekend nummer of je herkent alleen een bekende melodie. Soms krijg ik achteraf van mensen te horen dat ze een liedje hebben herkend. Muziek is emotie, het blijft hangen.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Peperbus Zwolle
Het geluid van de klokkentoren is in de omgeving van Zwolle te horen. Foto: indebuurt Zwolle.

‘Muziek raakt je’

Verbinden met muziek, dat is wat Martien wil doen. Zeker in deze coronatijd. Zo speelde hij ooit op verzoek voor Letten die nu in Denemarken wonen het Letse volkslied. “Wat ik je nu vertel heb ik nooit eerder meegemaakt. Toen zij het Letse volkslied hoorden, werden ze emotioneel. Ze vlogen ze me in de armen. Ze waren namelijk een dierbare uit Letland door corona verloren. De muziek raakten hen, en ook voor mij was het bijzonder.” Ook het nummer Aan de Amsterdamse grachten was een veelgehoord verzoek tijdens het overlijden van Eberhard van der Laan, oud-burgemeester van Amsterdam.

Martien is niet alleen maar beiaardier van Zwolle, ook de klokkentorens in onder meer Hasselt, Hattem en Elburg worden door hem bespeeld. In Hasselt speelde hij in het begin van de coronatijd het Hasselts volkslied. “Toen merkte ik voor het eerst dat mensen mee gingen zingen. Het was even stil en toen klonk ineens een heel hard applaus. Dat heb ik echt nog nooit eerder meegemaakt.”

95 decibel

Over dat oorverdovende applaus gesproken: de Peperbus ‘produceert’ veel geluid. Volgens Martien is het zelfs rond de 95 decibel, zo heeft hij ooit gemeten. Dat is vergelijkbaar met het geluid van een drilboor. In zijn kamertje, dat met een deur afgesloten is van de klokken en daardoor iets minder hard klinkt, ligt daarom een koptelefoon.

Tot de dood

Beiaardier zijn voelt voor Martien niet als een baan. “Het is geen werk, want dit ben je.” Hij blijft dit doen totdat hij echt die ruim 200 treden niet meer omhoog kan lopen. “Ik sterf in het harnas, zeg ik weleens voor de grap. Het is echt zo.” En het beroep? Dat is volgens Martien allesbehalve uitgestorven. “Ik ken meerdere jonge beiaardiers. De jongste is in de twintig. Er zijn dus genoeg opvolgers.”

Lees ook:

Meer in deze categorie

Zwollenaar van de Week

Ga naar “Gymleraar Stijn uit Zwolle maakt een carnavalskraker: ‘Ik heb al een aantal optredens’”

Gymleraar Stijn uit Zwolle maakt een carnavalskraker: ‘Ik heb al een aantal optredens’

carnavalskraker
Ga naar “Zwolse Jaap ontmoette zijn Colombiaanse man via Tinder: ‘Lange afstand was lastig’”

Zwolse Jaap ontmoette zijn Colombiaanse man via Tinder: ‘Lange afstand was lastig’

Ga naar “Saartje hielp Misa met haar depressie, maar nu heeft de hond zélf hulp nodig: ‘Ik wil dat ze bij me blijft’”

Saartje hielp Misa met haar depressie, maar nu heeft de hond zélf hulp nodig: ‘Ik wil dat ze bij me blijft’

Misa hulphond Saartje

In onze gids

Ga naar “Soul Sisters Zwolle”

Soul Sisters Zwolle

  • Botterweg 12B
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Ga naar “Wayback Burgers Zwolle”

Wayback Burgers Zwolle

  • Diezerkade 10
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
wayback burgers zwolle
Ga naar “McDonald’s Zwolle-Noord”

McDonald’s Zwolle-Noord

  • Floresstraat 60
  • Restaurants en horeca
  • 07:00 - 01:00
mcdonaldszwollenoord

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Satisfyer van € 49,95 voor € 24,98”

Satisfyer van € 49,95 voor € 24,98

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Palmolive douche en haarverzorging van € 3,49 voor € 1”

Palmolive douche en haarverzorging van € 3,49 voor € 1

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Broek € 9,99”

Broek € 9,99

  • Aldi
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Robijn wasmiddel 4 stuks € 8,99”

Robijn wasmiddel 4 stuks € 8,99

  • Big Bazar
  • Geldig t/m 6 februari 2022
Ga naar “Trader Joe’s ongezouten cashews van € 5,90 voor € 4”

Trader Joe’s ongezouten cashews van € 5,90 voor € 4

  • Aldi
  • Geldig t/m 30 januari 2022

Vacatures

Ga naar “Directeur primair onderwijs”

Directeur primair onderwijs

  • Stichting Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio (OOZ)
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Gastvrouw/gastheer”

Gastvrouw/gastheer

  • Randstad
  • Fulltime
Ga naar “Cateringmedewerker”

Cateringmedewerker

  • Randstad
  • Parttime
Ga naar “Postsorteerder nachtdienst PostNL Zwolle”

Postsorteerder nachtdienst PostNL Zwolle

  • Manpower
  • Parttime
Ga naar “Productiemedewerker”

Productiemedewerker

  • Randstad
  • Fulltime