Toen in Zwolle: Van lugubere gevangenis tot luxe hotel

Het Zwolse huis van bewaring tijdens de bevrijding van Zwolle op 14 april 1945, met rechts van de toegangsdeur een groep Canadese soldaten. Foto | Historisch Centrum Overijssel

We kennen natuurlijk allemaal Librije’s Hotel in Zwolle, maar wist je dat vroeger het Provinciaal Tuchthuis in hetzelfde (monumentale) pand zat? Wel een tegenstelling: van gevangenis met erbarmelijke omstandigheden naar luxe hotel met alles-erop-en-eraan. Dit is het verhaal.

Het Provinciaal Tuchthuis werd in 1739 geopend op een bastion op het Noordereiland in Zwolle. De gevangenen waren mannen, vrouwen en kinderen, die allemaal door elkaar zaten. Pas in 1821 kwam er een regeling die zei dat de ‘verschillende categorieën gevangenen’ gescheiden van elkaar moesten blijven. Door de indeling te veranderen werden ook de kosten beperkt (het pand hoefde niet te worden uitgebreid).

Toen het aantal gevangenen begon toe te nemen – van ongeveer dertig in 1825 tot bijna 150, een kleine kwarteeuw later – ontstonden er problemen. Het was lastig om alle mannen en vrouwen te scheiden; het gebouw was niet meer geschikt.

Een alarmerende brief

In 1861 kreeg de directeur van het Burgerlijk en Militair Huis van Verzekering of Huis van Bewaring (de naam was veranderd inmiddels) een brief van een anonieme gevangene, waarin een verhaal stond over twee dronken bewaarders die zich hadden vergrepen aan twee vrouwelijke gevangenen. De bewaarders in kwestie werden meteen ontslagen, maar de positie van vrouwen in de gevangenis werd er helaas niet gelijk beter door. Kinderen kwamen bijvoorbeeld terecht in weeshuizen of bedelaars-koloniën en mochten dus niet bij hun moeders blijven.

Gelukkig werd de situatie tegen het eind van de eeuw beter, aangezien het reclasseringswerk op gang begon te komen en vrouwelijke gevangenen op een meer professionele wijze konden worden begeleid.

bewaring
De toegangspoort van het Zwolse huis van bewaring tijdens de bevrijding op 14 april 1945. Foto | Historisch Centrum Overijssel

Nieuwe verbouwingen

Na een grote brand in 1863 kreeg het gebouw een nieuwe kap. In 1873 werd een directeurswoning gerealiseerd en een jaar later kwamen er nog eens tien cellen bij. In 1886 werd het Huis van Bewaring tevens strafgevangenis.

In 1972 werd het Huis van Bewaring, in het kader van een herstructurering van het gevangeniswezen, gesloten en leeggehaald. Toch werd het pand tien jaar later wel weer gebruikt, vanwege het cellentekort in Nederland. Vanaf 1997 werd het pand gebruikt om uitgeprocedeerde asielzoekers met een strafblad op te sluiten, maar ook daaraan kwam in 2002 een eind. Geen gevangenis meer, dus!

librije-zwolle-hotelkamercollage
Het hotel van Librije. Foto’s: Librije

Langgekoesterde wens

Wat er toen gebeurde weten we allemaal: het monumentale pand werd door de Rijksgebouwendienst verkocht aan de gemeente Zwolle en door de wethouder met één krabbel weer doorverkocht aan Jonnie en Therèse Boer op 2 maart 2006. De langgekoesterde wens van het duo, een eigen hotel, werd zo werkelijkheid.

Bron: Historisch Centrum Overijssel en Herbestemming.nu

Lees ook:

Meer in deze categorie

Toen in Zwolle

Ga naar “Toen in Zwolle: dineren op 55 meter hoogte”

Toen in Zwolle: dineren op 55 meter hoogte

dineren hoogte Zwolle
Ga naar “Toen in Zwolle: de Hanzeboog die niet roze, maar rood was”

Toen in Zwolle: de Hanzeboog die niet roze, maar rood was

Ga naar “Weer even genieten! Zo zag carnaval in Zwolle er de afgelopen jaren uit”

Weer even genieten! Zo zag carnaval in Zwolle er de afgelopen jaren uit

In onze gids

Ga naar “Widaro”

Widaro

  • Luttekestraat 26 8011 LR Zwolle
  • Winkelen
  • 10:00 - 17:30

Nu geopend

Ga naar “Kaartje2go”

Kaartje2go

  • Winkelen

Nu geopend

Ga naar “De Lounge Interieur / Room108”

De Lounge Interieur / Room108

  • Anthony Fokkerstraat 3
  • Winkelen
  • 10:00 - 17:30
room-108-zwolle

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “click & collect”

click & collect

  • Action
  • Geldig t/m 14 maart 2021
Ga naar “Hak potten 330-370 gram en stazakken van € 2,58 voor € 1,29”

Hak potten 330-370 gram en stazakken van € 2,58 voor € 1,29

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 7 maart 2021
Ga naar “Ontdek je ideale bestemming bij Roompot! € 159,00”

Ontdek je ideale bestemming bij Roompot! € 159,00

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 7 maart 2021
Ga naar “Skechers”

Skechers

  • vanHaren
  • Geldig t/m 21 maart 2021

Vacatures

Ga naar “Medewerker optiek winkel Zwolle”

Medewerker optiek winkel Zwolle

  • Recruit A Student Personeelsdiensten
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Medewerker Servicedesk”

Medewerker Servicedesk

  • Timing Uitzendteam
  • Parttime
Ga naar “Commercieel medewerker secretariaat”

Commercieel medewerker secretariaat

  • WOODselect
  • Fulltime
Ga naar “Productiemedewerker ochtenddienst”

Productiemedewerker ochtenddienst

  • Olympia
  • Fulltime
Ga naar “EHBO-medewerkers Nederlandse Rode Kruis”

EHBO-medewerkers Nederlandse Rode Kruis

  • EP92 voor Werk
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “Meld je nu aan voor de theaterklassen van Theater de Makkers!”

Meld je nu aan voor de theaterklassen van Theater de Makkers!

  • Theater de Makkers
  • 2 september 2020
Ga naar “Gratis consult voor brugklassers”

Gratis consult voor brugklassers

  • 7 september 2020