Zwolle

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Zwols mysterie: waarom vieren we de elfde van de elfde?

Door Hilke Vos 11 november 2019

Zwolle zou niet misstaan als decor in een spannende thriller vol onopgeloste raadsels. In deze rubriek ontrafelen wij Zwolse mysteries. Dingen waarvan je nog niet eens wist dat je ze altijd al had willen weten. Vandaag duiken we in de geschiedenis van 11-11, want waarom vieren we op 11 november de start van het carnavalsseizoen?

Carnaval – ook wel ‘Vastenavond’ genoemd – is van oorsprong een katholiek feest en wordt vooral in het zuiden van Nederland gevierd, al doet Zwolle ook gewoon lekker mee. Volgens de traditie start carnaval op zondag en duurt het feest tot dinsdagavond – de Vastenavond voorafgaand aan Aswoensdag.

Maar goed, wat is nou de betekenis van de elfde van de elfde? Na veel speuren hebben we verschillende verklaringen gevonden. Veruit het meest gehoorde antwoord is dat het getal elf al eeuwenlang bekend staat als het getal van dwazen en gekken. Volgens de ene theorie omdat het een dwaze overschrijding is van tien, het getal van de Tien Geboden; volgens de andere theorie omdat het 12-1 is: twaalf zou volheid symboliseren wat elf dwaas maakt omdat het net niet perfect is.

sassendonk-zwolle
Foto: facebook Sassendonkse Zittingsavond

Vasten uit armoede

Andere bronnen beweren dat elf niks te maken heeft met dwazen maar met armoede. In de middeleeuwen werd er ook voor de kerst gevast. Niet uit religieuze overwegingen, maar uit armoede. Het vlees uit de slachtmaand november moest namelijk bewaard worden tot kerst. Daarmee begonnen ze op 12 november. De dag ervoor werden nog snel de niet houdbare producten met veel feestvertoon opgegeten. Waarom de elfde? Omdat het destijds toch al een feestdag was, namelijk Sint-Maarten.

Vasten voor Kerstmis

Er is ook nog een ander mogelijk verband tussen Sint-Maarten en carnaval. Hierbij draait het niet om armoede maar meer om de kalender. Sint-Maarten markeert de donkere periode voor Kerstmis. Veertig dagen na de elfde van de elfde is het 21 december, de kortste dag van het jaar. Aan het einde van het Sint-Maartensfeest begon de Sint-Maartensvasten. Zoals carnaval voorafgaat aan de Veertigdagentijd voor Pasen, zo gaat Sint-Maarten vooraf aan de voorbereiding op Kerstmis.

carnaval
De Zwolse carnavalsmuziekgroep de “Ochtendbloazers” tijdens het Sassendonk’s carnaval 1986. Foto | Historisch Centrum Overijssel

Franse steken

Er bestaat ook nog een andere theorie over de relatie tussen het ‘elf’ en carnaval. Toen aan het eind van de 18e eeuw de Fransen het Rijnland bezetten, werd daar al stevig carnaval gevierd. Maar nu moesten de Franse bezetters op de hak genomen worden. Men zette Franse steken op en koos de elfde van de elfde als datum voor hun spotfeest. Dit naar aanleiding van de drie principes van de Franse Revolutie: Egalité, Liberté et Fraternité. De beginletters vormen het woord ‘elf’.

Mysterie opgelost?

Tja, eigenlijk is er dus niet echt één juist antwoord te geven op de vraag waarom we carnaval op de elfde van de elfde vieren? Laten we het erop houden dat er altijd een mooie reden is voor een fijne party. Nog iets anders wat ontrafeld moet worden? Laat het ons weten en wie weet zien we jouw mysterie terug op indebuurt Zwolle.

sint maarten zwolle

Veel regen tijdens Sint-Maarten, pech voor vierders

Neem je plu maar mee als je vanavond gewapend met lampionnen door de Zwolse wijken gaat struinen om ...
sint maarten zwolle

Sint Maarten in Zwolle 2019: alles wat je wilt weten op een rij

''Elf november is de dag dat mijn lichtje branden mag…'' Nog even tot kinderen massaal langs de deur...

Meer over

Mysteries

adv.