Mysterie: wat is het oudste gebouw van Zwolle?

Oude beelden Zwolle
Foto: screenshot Dutch History In Color / YouTube. Rechten: Open Beelden.

Zwolle telt veel oude gebouwen, maar wat is het oudste gebouw van de Hanzestad? Is dat de Broerenkerk, gebouwd tussen 1466-1480? Of de Sassenpoort, gebouwd in 1409? Of misschien het Huis met de Hoofden, te vinden in de Goudsteeg? Nee hoor: er is één gebouw in Zwolle dat nog veel ouder is.

En dat is de Bethlehemkerk op het Bethlehems Kerkplein. Volgens Rijksmonumenten en archeologische rapporten is dit historische gebouw rond 1309 gebouwd. Daarmee is het naar alle waarschijnlijkheid het oudste gebouw van Zwolle. Ouder dan andere Zwolse highlights als de Sassenpoort en Peperbus dus.

En het refter dan?

Hoewel het refter, een bijgebouw van het klooster, door sommigen als even oud wordt beschouwd, denkt niet iedereen daar hetzelfde over. Volgens het Monumentenregister moet het refter gebouwd zijn rond 1350. En andere historische bronnen, in het bezit van het stadsarcheoloog Michael Klomp van het Cultureel Erfgoed, menen dat het refter pas in 1520 is gebouwd. Voor de bouw van het refter zijn wel kelders en funderingen gebruikt die ouder zijn dan 1520.

Tekst gaat verder onder de foto.

bethelhemkerk
De Bethlehemkerk. Foto | Historisch Centrum Overijssel

Van klooster tot kazerne

Met name het refter heeft in de loop van de tijd verschillende bijzondere functies gehad, stellen Zwollenaren Friso Schotanus en Sjoerd Litjens. Van oorsprong behoorde het refter samen met de Bethlehemkerk bij een middeleeuws klooster. De kloosterlingen aten volgens Friso en Sjoerd in het bijgebouw, dat je het refter noemt. Ook daar is niet iedereen het mee eens. Volgens het Zwols Erfgoed werd het refter niet als eetzaal, maar vermoedelijk als administratiegebouw gebruikt.

Wat we wel weten, is dat het refter in de eeuwen daarna een tijdje dienst heeft gedaan als kazerne voor het leger van Napoleon. Er zijn zelfs schermlessen en toneelvoorstellingen gegeven. Ongeveer 100 jaar geleden diende het gebouw als gemeentelijke handelsschool, tot 1966. Daarna was de Zwolse VVV een tijdje gevestigd in het pand. Sinds 2016 zit de horecazaak Het Refter in het historische pand.

Tekst gaat verder onder de foto.

gangenstelsel-kerkplein-refter
Het Refter. Foto: Historisch Centrum Overijssel

Meer oude panden

In Zwolle zijn meer monumentale panden gebouwd in de veertiende eeuw. Bijvoorbeeld de Grote of Sint-Michaëlskerk (1370), de panden aan de Kamperstraat 10 (1389), 11 (1367), 14 (1374) en het pand aan de Papenstraat 3L (1356).

Over de Grote Kerk gesproken: het oudste tastbare stukje van Zwolle is eind vorig jaar gevonden in de Grote Kerk. De Zwolse stadsarcheoloog Michael Klomp vond de fundering van de voorganger van de huidige kerk. Hoe oud de romaanse kerk exact is, weten we niet, maar het is ieder geval gebouwd voor het jaar 1040. Het oudste tastbare stukje van Zwolle is dus nog wat eeuwen ouder dan het oudste gebouw van Zwolle.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Genieten van Zwolle

Ga naar “Zien: Janny van der Heijden ontdekt hoe Zwolse mosterd wordt gemaakt”

Zien: Janny van der Heijden ontdekt hoe Zwolse mosterd wordt gemaakt

Janny van der Heijden
Ga naar “Mysterie: wat doet deze kat op dit verkeersbord in Zwolle?”

Mysterie: wat doet deze kat op dit verkeersbord in Zwolle?

Ga naar “Kijktip: André van Duin en Janny van der Heijden ontdekken Zwolle in Denkend aan Holland”

Kijktip: André van Duin en Janny van der Heijden ontdekken Zwolle in Denkend aan Holland

André van Duin en Janny van der Heijden

In onze gids

Ga naar “Widaro”

Widaro

  • Luttekestraat 26 8011 LR Zwolle
  • Winkelen
  • 13:00 - 17:00

Nu geopend

Ga naar “Kaartje2go”

Kaartje2go

  • Winkelen

Nu geopend

Ga naar “De Lounge Interieur / Room108”

De Lounge Interieur / Room108

  • Anthony Fokkerstraat 3
  • Winkelen
  • 12:00 - 17:00
room-108-zwolle

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Briljante Duitse wijnen voor nog geen tientje!”

Briljante Duitse wijnen voor nog geen tientje!

  • Mondovino
  • Geldig t/m 30 september 2021
Ga naar “Kiproerbak met sperziebonen en rijst € 1,59”

Kiproerbak met sperziebonen en rijst € 1,59

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 26 september 2021
Ga naar “Möberg teddy dames- of herenvest € 24,99”

Möberg teddy dames- of herenvest € 24,99

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 26 september 2021
Ga naar “Koel-vriescombinatie TCR1420S per stuk € 299,00”

Koel-vriescombinatie TCR1420S per stuk € 299,00

  • Aldi
  • Geldig t/m 26 september 2021
Ga naar “Accu-boormachine € 27,95”

Accu-boormachine € 27,95

  • Action
  • Geldig t/m 21 september 2021

Vacatures

Ga naar “Medewerker voor het parochiesecretariaat”

Medewerker voor het parochiesecretariaat

  • Thomas a Kempis parochie
  • Parttime
Ga naar “Wax & brow artist”

Wax & brow artist

  • Wax & Beauty
  • Parttime
Ga naar “Vacature UWV Uitkeringsdeskundige Zwolle”

Vacature UWV Uitkeringsdeskundige Zwolle

  • Manpower
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Coordinator Zwolle”

Coordinator Zwolle

  • Covebo Uitzendgroep
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Klantcontact medewerker”

Klantcontact medewerker

  • Adecco
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Informatie Dag voor Italiaans (en andere talen)”

Informatie Dag voor Italiaans (en andere talen)

  • 25 september 2021
Originallanguage
Ga naar “Nooterhof Nazomerfeest”

Nooterhof Nazomerfeest

  • 19 september 2021
nazomerfeest-nooterhof
Ga naar “Slavernijverleden tot leven in voorstelling ANNA”

Slavernijverleden tot leven in voorstelling ANNA

  • 3 oktober 2021
Anna Zwolle