Mysterie opgelost: hier komt de uitdrukking ‘onder de rook van Zwolle’ vandaan

Foto: indebuurt Zwolle

Ken je het gezegde ‘ik woon onder de rook van Zwolle’? Dat kun je gebruiken als je bijvoorbeeld in Zalk, Olst, Wijhe of Herxen woont. Wat betekent die uitspraak eigenlijk? En waar komt het vandaan?

Voor de oorsprong van deze uitspraak moeten we terug in de tijd én naar de andere kant van de wereld.

Betekenis gezegd

De meeste mensen kennen de uitspraak wel. Als je ‘onder de rook van Zwolle woont’, wil dat zeggen dat je erg dicht in de buurt van Zwolle woont. Zo kun je makkelijk uitleggen wat de geografische ligging is van jouw woonplaats. De uitdrukking is tot stand gekomen doordat er, normaal gesproken, in een stad meer rook is dan in een dorp.

Francois Valentijn

Maar wie heeft die uitspraak ooit verzonnen? En waar komt ‘ie vandaan? De oudste vermelding van deze uitdrukking staat in het Woordenboek der Nederlandsche Taal uit 1726. De Dordtse dominee en schrijver François Valentijn (Dordrecht,17 april 1666 – Den Haag, 6 augustus 1727) schreef het boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën waar hij de uitdrukking gebruikte in de zin:

Het Eiland Onrust, drie mylen van Batavia gelegen, en aldus als onder den rook van deze stad

François Valentijn werd tweemaal uitgezonden naar ‘de Oost’, oftewel Indonesië en omstreken. Daar schrijf hij zijn boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën. Het is een zeer uitgebreide beschrijving over de geschiedenis van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Het boekwerk bestaat uit vijf delen, 5.144 bladzijden en 1.050 illustraties.

Zo zie je maar dat een doodnormale uitdrukking een bijzondere oorsprong kan hebben.

IJsseltoren
De IJsseltoren – het grootste gebouw van Zwolle – is van van heinde en ver te zien. Foto: indebuurt Zwolle

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Voor eens en voor altijd: waar komt nou de term Blauwvinger vandaan?”

Voor eens en voor altijd: waar komt nou de term Blauwvinger vandaan?

Ga naar “Hapje eten in Zwolle: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en brasserie”

Hapje eten in Zwolle: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en brasserie

Honky Tonk Jacks
Ga naar “Wist jij dat? Deze wijken in Zwolle zijn eigenlijk bloemkoolwijken en dit betekent dat”

Wist jij dat? Deze wijken in Zwolle zijn eigenlijk bloemkoolwijken en dit betekent dat

bloemkoolwijk zwolle

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Alle Kruidvat vitaminen, mineralen en supplementen van € 4,98 voor € 3,74”

Alle Kruidvat vitaminen, mineralen en supplementen van € 4,98 voor € 3,74

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Comfy collection sweaters, joggingbroeken en beanies € 7,99”

Comfy collection sweaters, joggingbroeken en beanies € 7,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Huispak** M t/m XL € 12,99”

Huispak** M t/m XL € 12,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Alle Lenor van € 21,95 voor € 10”

Alle Lenor van € 21,95 voor € 10

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99”

Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Administratief medewerker”

Administratief medewerker

  • UBN Uitzendbureau
  • Parttime
Ga naar “Consulent Bijzondere Bijstand Energietoeslag”

Consulent Bijzondere Bijstand Energietoeslag

  • Wyzer
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Vacature WMO Consulent”

Vacature WMO Consulent

  • Wyzer
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Medewerker Uitkeringsadministratie”

Medewerker Uitkeringsadministratie

  • Wyzer
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Pedagogisch Medewerker BSO TSO en VSO”

Pedagogisch Medewerker BSO TSO en VSO

  • Prokino Kinderopvang
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Collect-a-Con Zwolle”

Collect-a-Con Zwolle

  • 3 december 2022
pokemon
Ga naar “Muziek aan het Plein”

Muziek aan het Plein

  • Van 14 aug t/m 9 okt
Ga naar “Halloween in Zwolle”

Halloween in Zwolle

  • Van 27 okt t/m 30 okt
halloween-zwollehalloween-zwolle
Ga naar “Kerstmarkt Westenholte”

Kerstmarkt Westenholte

  • 14 december 2022
Zwolse-kerstmarkten-zwolle
Ga naar “Kerstmarkt in Zwolle”

Kerstmarkt in Zwolle

  • Van 1 nov t/m 23 dec
kerstmarkt Zwollekerstmarkt Zwolle