Onder de rook van Zoetermeer: hier komt die uitdrukking vandaan

Nieuwe Driemanspolder Zoetermeer
Nieuwe Driemsnpolder. Foto: indebuurt Zoetermeer

Ken je het gezegde ‘ik woon onder de rook van Zoetermeer’? Dat kun je gebruiken als je bijvoorbeeld in het dorp Benthuizen of Stompwijk woont. Wat betekent die uitspraak eigenlijk? En waar komt het vandaan?

Voor de oorsprong van deze uitspraak moeten we terug in de tijd én naar de andere kant van de wereld.

Betekenis gezegd

De meeste mensen kennen de uitspraak wel. Als je ‘onder de rook van Zoetermeer woont’, wil dat zeggen dat je erg dicht in de buurt van Zoetermeer woont. Zo kun je makkelijk uitleggen wat de geografische ligging is van jouw woonplaats. De uitdrukking is tot stand gekomen doordat er, normaal gesproken, in een stad meer rook is dan in een dorp.

Francois Valentijn

Maar wie heeft die uitspraak ooit verzonnen? En waar komt ‘ie vandaan? De oudste vermelding van deze uitdrukking staat in het Woordenboek der Nederlandsche Taal uit 1726. De Dordtse dominee en schrijver François Valentijn (Dordrecht,17 april 1666 – Den Haag, 6 augustus 1727) schreef het boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën waar hij de uitdrukking gebruikte in de zin:

Het Eiland Onrust, drie mylen van Batavia gelegen, en aldus als onder den rook van deze stad

François Valentijn werd tweemaal uitgezonden naar ‘de Oost’, oftewel Indonesië en omstreken. Daar schrijf hij zijn boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën. Het is een zeer uitgebreide beschrijving over de geschiedenis van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Het boekwerk bestaat uit vijf delen, 5.144 bladzijden en 1.050 illustraties.

Zo zie je maar dat een doodnormale uitdrukking een bijzondere oorsprong kan hebben.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Dit kun je doen aan flikkerende lantaarnpalen die op hol geslagen zijn”

Dit kun je doen aan flikkerende lantaarnpalen die op hol geslagen zijn

Lantaarnpalen Zoetermeer
Ga naar “Raadsel: zoveel bomen staan er in Zoetermeer”

Raadsel: zoveel bomen staan er in Zoetermeer

Ga naar “Zoetermeers raadsel: wat is de natste maand van het jaar?”

Zoetermeers raadsel: wat is de natste maand van het jaar?

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Blazer € 29,99”

Blazer € 29,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Joseph Joseph Duo keuken- hulpen van € 17,99 voor € 10,79”

Joseph Joseph Duo keuken- hulpen van € 17,99 voor € 10,79

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Nescafé Dolce Gusto of Starbucks koffiecups van € 5,69 voor € 3,39”

Nescafé Dolce Gusto of Starbucks koffiecups van € 5,69 voor € 3,39

  • Dirk
  • Geldig t/m 31 januari 2023
Ga naar “Kruidvat mondwater 500 ml 2 voor € 2,00”

Kruidvat mondwater 500 ml 2 voor € 2,00

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Elektrische verwarmingsartikelen vanaf € 19,99”

Elektrische verwarmingsartikelen vanaf € 19,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023

Vacatures

Ga naar “Administratief Medewerker”

Administratief Medewerker

  • Olympia
  • Fulltime

Agenda

Ga naar “Vlooienmarkt”

Vlooienmarkt

  • 29 januari 2023
Ga naar “Gluren bij de Buren”

Gluren bij de Buren

  • 5 februari 2023
Gluren bij de Buren Zoetermeer
Ga naar “LIVE at the Lake”

LIVE at the Lake

  • Van 18 aug t/m 19 aug
LIVE at the Lake 2023LIVE at the Lake 2023
Ga naar “Halloween in Zoetermeer”

Halloween in Zoetermeer

  • Van 27 okt t/m 29 okt
Ga naar “Zoetermeer Live!”

Zoetermeer Live!

  • 22 april 2023