Van de schandpaal tot de brandstapel: deze straffen werden in de Middeleeuwen uitgedeeld in Woerden

Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar vroeger zag je met enige regelmaat een stadsgenoot met een ‘schaamfluit’ door Woerden lopen. Of een Woerdenaar zonder handen. Waarom? De straffen van de Middeleeuwen zagen er iets anders uit dan nu. Lees en huiver.

Er waren in de Middeleeuwen drie soorten straffen: schandstraffen, lijfstraffen en de doodstraf. Bij schandstraffen draaide het om vernedering. Iedere Woerdenaar kon zien wat de misdadiger had gedaan. Bij lijfstraffen moest de stadsgenoot zoveel mogelijk pijn hebben.

Bron: Canon van Nederland.

Naar de gevangenis

Pleeg je tegenwoordig een ernstig misdrijf, dan beland je waarschijnlijk achter de tralies. Vroeger had de gevangenis veelal een andere functie: Woerdense verdachten wachtten hier de uitvoering van hun straf af. De reden dat een gevangenisstraf niet vaak werd uitgedeeld, was dat de samenleving weinig baat had bij de straf. De gevangenis werd dus meestal als een ’tussenstap’ gezien.

Gevangenis in Woerden

Veroordeelde stadsgenoten gaan nu naar een gevangenis ergens in Nederland. Vroeger werden Woerdenaren gevangen genomen in het Kasteel van Woerden. Dit fungeerde van juli 1861 tot 1 september 1872 als vrouwengevangenis. 

Bron: Historisch Nieuwsblad.

Foto ter illustratie. Foto: Erfgoed ‘s-Hertogenbosch.

Handen afhakken

Veel Woerdenaren kochten hun brood, vlees, vis en groenten vroeger op de markt. Helaas waren de producten voor veel mensen te duur en terugvallen op een uitkering was geen optie. Stelen was een groot risico: werd een Woerdenaar op heterdaad betrapt, dan werden de handen vaak afgehakt. Op die manier was een dief snel te herkennen en kon-ie zijn ‘beroep’ niet meer uitvoeren!

Bron: Gevangenenpoort.

de dubbele sleutel woerden 1970
Het hotel, een paar weken voor de sloop. Archieffoto Woerdense Courant | RHC Rijnstreek en Lopikerwaard

Schaamfluit

Loop je door het centrum, dan zie je regelmatig een straatmuzikant zitten. Diegene heeft vaak veel bekijks! Gelukkig voor deze persoon is het een professional, want vroeger hadden muzikanten het zwaar. Een slechte muzikant liep het risico om een zogenoemde schaamfluit te krijgen. Dit was een enorme fluit die een Woerdenaar om zijn nek hing, waardoor heel de stad zag dat hij geen muzikale held was.

Kun je raden waar dit ding voor gebruikt werd?Hint: het is een middeleeuws voorwerp.

Posted by Historia Magazine on Friday, July 10, 2015
Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie-instellingen

Bron: Historia Magazine.

Schandsteen

Op zondag was heel Woerden in de Heilige-Bonaventurakerk te vinden. Vaste prik, voor iedereen! Maar wat nou als je te laat kwam? Dan werd je gestraft. De meest voorkomende manier was de schandsteen. Die moest je een tijd lang om je nek dragen terwijl je door Woerden liep. Dit lijkt misschien niet heel erg, maar vergis je niet: de stenen waren kilo’s zwaar.

Onterende straffen

Naast de schandsteen waren er ook andere varianten om Woerdenaren te generen. Denk aan de schandmantel, schandstoel of zelfs de schandkooi. Van deze items zijn niet veel afbeeldingen te vinden. Hieronder zie je een schandmantel die in Duitsland werd gebruikt.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie-instellingen
Bron: Wikipedia.

Verbanning

Een gebiedsverbod, beter bekend als verbanning, was in de Middeleeuwen een van de zwaarste straffen die Woerdenaren konden krijgen. De straf werd bij verschillende misdrijven opgelegd. Volgens deze site stond verbanning uit Woerden gelijk aan de doodstraf. “Wie voorgoed verdreven wordt van huis en haard, heeft grote kans te eindigen als struikrover of lijf en leden te verliezen.” Het doel van een verbanning was dat ‘ongewenste personen’ voor altijd uit de maatschappij verdwenen waren.

Zeg nou zelf: verbannen worden uit Woerden klinkt als een heftige straf, nietwaar?

Brandstapel

De verhalen van heksen op de brandstapel zijn bij veel mensen misschien wel bekend. Maar de verbrandingsdood kwam vaker voor. Rechters deelden deze straf bijvoorbeeld ook uit aan mensen die een ander geloof aanhielden. De brandstapel werd vaak midden op het Kerkplein gezet, want heel de stad keek mee.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie-instellingen

Bron: Historia Net.

Naakt op een paard

Ja, de kop las je goed. Woerdenaren die ervoor uitkwamen dat ze op mensen van hetzelfde geslacht vielen, konden hiervoor op een bizarre manier gestraft worden. Volgens dit NTR-programma moesten deze mensen naakt, achterstevoren op een paard rijden door de stad. Dat was niet alleen gênant voor de Woerdenaar, maar zorgde ook voor vermaak.

Gelukkig liggen de tijden van deze straffen ver achter ons!

Meer in deze categorie

Toen in Woerden

Ga naar “Mysterie opgelost: dit is waarom Woerden een vestingstad is ”

Mysterie opgelost: dit is waarom Woerden een vestingstad is 

Drone foto Woerden Kasteel
Ga naar “Woerdens raadsel: wanneer was de koudste dag in onze stad?”

Woerdens raadsel: wanneer was de koudste dag in onze stad?

Ga naar “Terug in de tijd: 7 x beroepen die je vroeger tegenkwam in Woerden”

Terug in de tijd: 7 x beroepen die je vroeger tegenkwam in Woerden

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Zweedse muilen € 14,99”

Zweedse muilen € 14,99

  • ALDI
  • Geldig t/m 5 februari 2023
Ga naar “sloggi 3-pack slips € 13,99”

sloggi 3-pack slips € 13,99

  • ALDI
  • Geldig t/m 5 februari 2023
Ga naar “WALKX Lederen comfort schoenen € 19,99”

WALKX Lederen comfort schoenen € 19,99

  • ALDI
  • Geldig t/m 5 februari 2023
Ga naar “Alle Ariel pods+ van € 54,95 voor € 21,98”

Alle Ariel pods+ van € 54,95 voor € 21,98

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 5 februari 2023
Ga naar “JUMBO GOUDSE OF WAPENAER 30+ OF 35+ KAAS 1+1 gratis”

JUMBO GOUDSE OF WAPENAER 30+ OF 35+ KAAS 1+1 gratis

  • Jumbo
  • Geldig t/m 7 februari 2023

Vacatures

Ga naar “Functioneel Beheerder”

Functioneel Beheerder

  • Ferm Werk
  • Fulltime/Parttime
Ferm Werk
Ga naar “Secretaresse”

Secretaresse

  • Luba Uitzendbureau Woerden
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Maak een collectieve herinnering aan water bij Stadsmuseum Woerden”

Maak een collectieve herinnering aan water bij Stadsmuseum Woerden

  • Stadsmuseum Woerden
  • T/m 6 feb

Topper

Ga naar “Festival ’t Wonder”

Festival ’t Wonder

  • Van 16 jun t/m 17 jun
Ga naar “Koeiemart 2023”

Koeiemart 2023

  • 25 oktober 2023
Ga naar “Repair Café Woerden”

Repair Café Woerden

  • Repair Café Woerden
  • 4 maart 2023
Repair Café Woerden
Ga naar “Repair Café Woerden”

Repair Café Woerden

  • Repair Café Woerden
  • 4 februari 2023
Repair Café Woerden