Gaaf! Onze Koeiemart is cultureel erfgoed (en dit is waarom)

Door Sylvia Vos 20 juli 2017

Het is de geur van koeien, erwtensoep en poffertjes, het is kermis, vuurwerk en traditie, het is een jaarlijkse reünie voor Woerdenaren… We hebben het over de Woerdense Koeiemart. En dat is sinds vandaag officieel benoemd tot Immaterieel cultureel erfgoed.

<< < Pagina 1 / 6 >
⟵ swipe swipe ⟶

Koningsdag, Sinterklaas, de Nijmeegse Vierdaagse, het zijn allemaal typisch Nederlandse begrippen die eerder al opgenomen werden in de lijst van cultureel erfgoed. En Woerden hoort er ook bij. Want wij hebben iets unieks in Woerden, waar historie, tradities en saamhorigheid in samenkomen. En dat is waar het allemaal om draait bij die lijst.

“Een erkenning voor iets unieks in Woerden”, dat is het, zegt initiatiefnemer Martin Damen trots. “Wij hebben hier iets wat ze nergens anders hebben en al heel erg lang. Wij wisten al dat het iets unieks was, maar nu is dat officieel.”

Koeiemart Woerden cultureel erfgoed
Foto: ANP

Koeienpoep bij de koeienstoep

Om het heugelijke nieuws van de opname op de erfgoedlijst te vieren, kwam koe Victoria (de koe van burgemeester Molkenboer) donderdagochtend (20 juli) naar de binnenstad. Ze stond, passend in het historische karakter van de Koeiemart op de koeienstoep tussen Stadshotel en Breuren in. Misschien is het je nooit opgevallen, maar die stoep is gevormd als een bolling. Martin: “Daar werden vroeger paaltjes geslagen en koeien aan vastgezet. Die bolling, daardoor gleed koeienpoep en -plas makkelijker naar het gootje.” Aha!

 

Klik op volgende en lees meer over de historie, tradities en de saamhorigheid; de drie belangrijkste redenen waarom de Koeiemart op de cultureel erfgoedlijst terecht is gekomen. 

Koeienmarkt of Koeiemart

Koeiemart Woerden

Drie jaar lang werkt een groep Woerdenaren aan het laten opnemen van de jaarlijkse Koeiemart in de lijst. En daardoor kwam de discussie of het nou Koeienmarkt (met ‘n’ en ‘k’) opnieuw tot leven. De gemeente communiceerde Koeienmarkt, organisatoren van het Agrarisch Centrum Woerden droegen op hun hesjes tijdens de dag zelf het woord Koeien-mart (met streepje, zonder ‘k’) en dan was er nog het door veel inwoners zo geliefde ‘Koeiemart’. Er werd zelfs een ‘Woers dictee’ in onvervalst Woerdens dialect uitgeschreven in 2015 om dat bijna verdwenen dialect weer wat af te stoffen.

Maar welke naam moet het nou zijn? Met de opname op de cultureel erfgoedlijst is aan die discussie een einde gekomen. Het evenement is aangemeld bij het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed als Koeiemart. Dus dat zal het zijn, vanaf nu tot in lengte van dagen.

Klik op volgende voor de historie van de ‘Woerse mart’.

Historie

Koeiemart Woerden

De Woerdense Koeiemart bestaat al sinds 5 juli 1410, toen ene hertog Jan van Beieren toestemming gaf tot het houden van een vrije jaarmarkt voor paarden en een markt voor runderen. Vanaf dat moment was er elk jaar een koeienmarkt, ook in de oorlogsjaren. In 2001 veranderde er wel iets door de mkz-crisis. Vanaf dat moment was er geen echte handel meer, maar werden de koeien alleen nog maar gekeurd. Ook al is niet iedereen daar zo blij mee, het mag de pret – voor de meesten – dan, niet drukken. Het evenement, elk jaar op de eerste woensdag na 20 oktober, is altijd één groot feest.

Klik op volgende om te lezen over de Woerdense tradities tijdens het evenement.

Traditie

Hannie van Leeuwen oliebollen Koeiemart
Hanny van Leeuwen vierde in 2014 een jubileum: ze bakte al 65 jaar oliebollen tijdens de Koeiemart.

De Koeiemart is een dag vol traditie. Waar het precies vandaan komt, wij weten het niet, maar erwtensoep hoort er onlosmakelijk bij. Was dat wat de koeienhandelaren vroeger aten als ferme en gemakkelijke bodem voor een dag hard werken? Tijdens de Koeiemart eet je in elk geval een kopje snert, dat de dag ervoor natuurlijk al gemaakt is. Want de beste snert heeft al een dag gestaan. Je eet poffertjes, oliebollen of kristaljons; zoete krentenbollen met roomboter, kaneel en kristalsuiker, alléén verkrijgbaar bij Woerdense bakkers. Je gaat naar de kermis, kijkt naar het vuurwerk, struint over de warenmarkt die zo’n beetje de hele binnenstad bínnen de Singels beslaat en ziet de ene na de andere koe voorgebracht en gekeurd worden. Dát is onze Koeiemart.

Klik op volgende en lees over de Koeiemart als reünie.

Saamhorigheid

Koeiemart Woerden

Als er een evenement is dat Woerdenaren samenbrengt, dan is het wel de Koeiemart. De dag is als een reünie, waar Woerdenaren samenkomen, bijpraten, wat drinken en mét elkaar de feestelijke dag beleven. “In Woerden doen we dingen sámen”, aldus Martin Damen. En net zoals dat zo is met Koningsdag, zo is dat ook bij de Koeiemart. Deze saamhorigheid is een essentieel onderdeel van cultureel erfgoed.

Verandering

Koeiemart Woerden
Het voorbrengen van de koeien in de tent op het Kerkplein

Betekent dit nu dat de Koeiemart gaat veranderen? Of misschien wel extra geld van het rijk krijgt? Helaas niet, geen extra geld voor het evenement dankzij de erfgoedstatus. De dag blijft wat dat betreft precies zoals het is. De gemeente is wel al een tijdje aan het kijken of sommige dingen wat anders moeten, vanwege de enorme verkeersdrukte en de veiligheid. Ook zou de ondernemersvereniging al op dinsdag een activiteit willen hebben. Dat zou allemaal best tot wat wijzigingen kunnen leiden. Maar de Koeiemart blijft binnen de Singels en behoudt het agrarische karakter. Dat beloofde de gemeente en nu kan dat ook nooit meer anders. Want wat erfgoed is, moet erfgoed blijven.

<< < Pagina 1 / 6 >
⟵ swipe swipe ⟶
Foutje gezien?

Lees mee en reageer!

Reactie