Mysteries opgelost: waarom Harmelen met carnaval Kwakbollenpoel heet

Door Sylvia Vos 10 februari 2018

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een raadsel op. Deze week gaan we het hebben over Kwakbollenpoel. Want we weten allemaal wel dat Harmelen die naam draagt tijdens carnaval. Maar waaróm? 

Regelmatig zijn carnavalsnamen van steden vrij makkelijk te herleiden naar iets belangrijkst in die stad. Lampegat (Eindhoven) bijvoorbeeld verwijst naar lampenbedrijf Philips. Krabbegat (Bergen op Zoom) en Zeuvebultelaand voor Zevenbergen spreekt ook nogal voor zich. Harmelen draagt dus dezer dagen de gezellige naam Kwakbollenpoel.

Met dank aan een vroeger watertje in het dorp vol kikkers van het soort kwakbol… ?

Geen kwakbollen hier

Een van de geruchten is dus inderdaad dat de naam komt van een veelvoorkomende kikker in deze regio; de kwakbol. Maar de kwakbol, dat is een andere naam voor de rivierdonderpad. En die komt in Nederland heel niet voor. Dat verhaal klopt dus niet.

Kwakbollen logo Harmelen carnaval Horizon
Foto: CV de Kwakbollen

Wat de verklaring wel is, komt van Ton van Engelen. Hij was de tweede en zesendertigste Prins Carnaval in Harmelen, in 1977 en in 2011. En hij is een van de oprichters van carnavalsvereniging de Kwakbollen.

Tiroleravondje bij Stelling

Ton vertelt: “Midden jaren zestig waren er gezellige carnavalsavonden bij Stelling (het Wapen van Harmelen). Dat is blijven bestaan en veranderde langzaam maar zeker in Tiroleravonden, los van carnaval. Een jaar of tien later nam het carnaval in Harmelen steeds grotere vormen aan met twee carnavalsavonden. “Eentje de week vóór carnaval in het onderkomen van Harmelens Initiatief en eentje op carnavalszaterdag in het Parochie Jeugdhuis (PJ).

‘Dit kan beter’

Een van de bestuursleden van het PJ was Theo van den Ing, vertelt Ton. “Hij kwam uit het zuiden en dacht: dit kan beter.” Er werden van mensen opgetrommeld om bijeen te komen, waaronder de tambour-maître van Kunst en Vriendschap (vader van de huidige prins Carnaval), wat stellen die in Harmelen woonden, maar uit het zuiden kwamen. En bij dat gezelschap zat ook Ton van Engelen.

Ton van Engelen Prins Carnaval 2011
In 2011 was Ton van Engelen Prins Dagobert XXXVI. Foto: CV de Kwakbollen

Met elkaar bedachten zij hoe carnaval in Harmelen eruit moest komen te zien. Met steeds meer toevoegingen, zoals ‘Dansmariekens’, een nar en een optocht, toen nog bestaande uit een wagen met kleurplaten erop. En natuurlijk had de carnavalsclub nog een naam nodig…

‘Wel alle kwakbollen!’

Ton: “We hadden oud briefpapier in onze bijeenkomsten, nog uit de jaren 60, dat heel vaak gekopieerd was. Dat wat erop stond, was heel moeilijk te ontcijferen. Maar we konden iets ontwaren dat leek op een kikker en iets met ‘kwaak’. We hebben toen de Donald Duck erbij gepakt en daar zagen we de volgende uitroep staan: ‘Wel alle kwakbollen!'”

Het was duidelijk, zo moest de club heten: de Kwakbollen. Ook uit de Donald Duck: die rijke geldmagnaat heette Dagobert, zo zou de prins gaan heten. Jac van Engelen was de allereerst Prins Dagobert die van dit jaar luistert in het dagelijks leven naar de naam Patrick maar is deze dagen de drieënveertigste Prins Dagobert. Kwakbollen en Kwakbollerinnen wonen er, dankzij het vrolijke weekblad in Harmelen en hun kinderen zijn tijdens carnaval Donderkopjes.

Kwak ‘im Rhein’

Aangezien Harmelen aan de Oude Rijn ligt, al tijdens de Tiroleravonden in Stelling werd Harmelen am Rhein bezongen, werd Harmelen Kwakbollenpoel. Die kikker van het briefpapier, de grote kwak, die zit het hele jaar in de Oude Rijn en komt alleen met carnaval even boven water.

Grote kwak grote snik Harmelen kwakbollenpoel
Foto: CV de Kwakbollen

En zo heeft carnaval in Harmelen een behoorlijke transformatie ondergaan. Van een ‘simpele’ Tiroleravond in Stelling en een optocht van één wagen met kleurplaten eraan, tot uiteindelijk het carnaval zoals het nu is. Groot feest en wekenlang activiteiten bij Canavalsvereniging De Kwakbollen, met een raad van elf, dansmariekes, een eigen brassband en een optocht met tientallen praalwagens en loopgroepen. En een Prins Dagobert die vijf dagen lang de baas is over een dorp dat luistert naar de naam Kwakbollenpoel.

Met dank aan een aantal enthousiaste Harmelenaren met een visie. En met dank aan Donald Duck.

Mogen we jouw mysterie oplossen?

Loop jij ook rond met een vraag? We gaan graag voor je op zoek naar het antwoord. Laat ons hier weten wat je vraag is. Vorige week doken we in het verhaal van de vermoorde Woerdense zeeheld Hugo Schaep. Hij heeft een monument in de Petruskerk. Maar waarom werd hij vermoord? 

Hugo Schaap Schaep grafmonument Petruskerk Woerden

De mysteries rond de dood en het monument van kapitein Hugo Schaep

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een raadsel op. Deze week gaan we het hebben...

Meer over

Mysteries

adv.