Mysteries opgelost: Dit is wat al die symbolen in de vernieuwde vlag van Woerden betekenen

Door Sylvia Vos 20 juli 2019

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Zoals het verhaal achter deze badeendjes op een verkeersbord vlak bij de binnenstad. Deze week duiken we in de achtergrond van de Woerdense vlag. Een geel doek met een finishbalk in het midden en een aantal andere tekens. Wat betekent dit toch allemaal? Een verhaal over Wiebertjes, kaas en het bezweren van het kwaad.

Met het openen van het nieuwe stadhuis, pardon gemeentehuis, begin juni werd de Woerdense vlag gehesen voor de deur. Een nieuwe versie van de vlag, want er was het een en ander gewijzigd aan de voorgaande variant. De nieuwe vlag, nu ook officieel de gemeentevlag, staat vol met tekens en symbolen, meer nog dan daarvoor. Extra ruitjes in de hoek bijvoorbeeld en een extra muziekinstrument. Daar móet een verhaal achter zitten. En die kleur geel, dat móet wel verwijzen naar kaas, nietwaar?

Aangezien Rob Alkemade van het Streekarchief in Woerden altijd álles weet, leek starten met vragen bij hem een uitmuntend idee. Bingo! Niet alleen wist Rob inderdaad van alles te vertellen over de vlag en de symbolen erop, hij blijkt de ontwerper van de vlag te zijn.

Wiebertjes

Laten we maar eens beginnen met alle tekentjes. Rob legt uit: “De baan vol blauw-witte ‘wiebertjes’ verwijst naar het wapen van Albrecht van Beieren. Hij heeft Woerden in 1372 stadsrechten verleend.”

Vlag van Woerden. Bron: gemeente Woerden

Maar er staat nog veel meer op de vlag, symbolen die niet alleen een plek geven aan Woerden, maar ook aan Harmelen, Kamerik en Zegveld. Eerst maar dat muziekinstrument in de hoek. Dat is een waldhoorn. Rob: “Die verwijst naar het familiewapen van de middeleeuwse heren van Segvelt; in het wapen van de vroegere gemeente Zegveld stonden er twee.”

Bezwering van het kwade

De drie rode ruitjes komen uit het gemeentewapen van Harmelen en verwijzen naar de middeleeuwen heren van Harmelen. Dan blijft er nog een symbooltje over: de rode kruizen. “Dat zijn Andreaskruizen”, legt Rob uit. “Ze verwijzen naar de families Van Strijen/Van Gaasbeek, die in de middeleeuwen heer van Kamerik waren. Vanaf 1858 tot 1988 was het gemeentewapen van Kamerik ook drie rode Andreaskruizen op een gouden (geel) vlak.

Grappig weetje: andreaskruis is gewoon de naam van een kruis dat schuin staat, naar de apostel Andreas die aan zo’n schuin kruis opgehangen zou zijn. Het stond ooit symbool voor bezwering tegen het kwade. Zoals bijvoorbeeld die rood-witte andreaskruisen bij spoorwegovergangen nog steeds zijn. En wat doe je als je een leugentje vertelt met je vingers achter je rug in de hoop dat er niets ergs gebeurt? Juist, kruisje.

Veranderingen

Op de huidige vlag van Woerden – die bestaat sinds 2017 – staan drie kruizen, drie ruitjes en één muziekinstrument. Op de versie ervoor staat maar één kruis en ontbreken de ruiten. Tot 2017 stond Harmelen dus niet op de vlag van de gemeente Woerden. Terwijl Harmelen toch al sinds 2001 bij Woerden hoort. En hoezo ineens méér kruizen? Is Kamerik groter geworden in verhouding tot Woerden?

Rob: “Omdat de vorige gemeentevlag een evenwichtige opbouw moest hebben, zijn er toentertijd één Andreaskruis en één waldhoorn opgenomen; twee waldhoorns en drie kruizen zouden een rommelig geheel opleveren. In de huidige vlag zijn het weer drie kruizen geworden, omdat dit in een mooie verhouding kon worden gebracht met de drie ruiten van Harmelen.”

Goud!

Er werd trouwens al in 2001 gevraagd naar aanpassing van de vlag door een raadslid uit Harmelen. Rob: “Dat is om onduidelijke redenen nooit behandeld.”

Dan nog de kleur. De vlag van Woerden is dus niet geel, verwijzend naar kaas. Het is geel als simpele uitvoering van goud. Rob: “In de heraldiek – zeg maar al die familiewapens – bestaan er twee metalen: goud (of in de simpele vorm geel) en zilver (in de simpele vorm wit). En er zijn vier kleuren: rood (keel), blauw (azuur), groen (sinopel) en zwart (sabel).”

De regel in de heraldiek is: kleuren mogen niet op kleuren en metalen mogen niet op metalen. Rob: “Aangezien de symbolen rood zijn, mogen die dus alleen op wit of geel. Ik denk dat geel in 1989 is gekozen omdat die kleur ook in het wapen van Kamerik zat.”

Kopen?

Dat zijn dus niet zomaar even lukraak gekozen leuke kleurtjes en symbooltjes, daar zit een heel verhaal achter. Voor de die-hard Woerdenaren onder ons; ja, je kunt dus ook zelf zo’n vlag kopen om mee te wapperen. Bij de Dokkumer vlaggencentrale is-ie te koop. Eentje voor aan de gevel kost je ongeveer €35,-.

Jouw mysteries

Mogen we jouw mysterie ook oplossen? Laat het ons hier weten!

De vlag kan uit: deze Woerdenaren vieren dat ze geslaagd zijn voor het eindexamen

Hoera! Het wachten op de eindexamenuitslagen zit erop en we kunnen bijna aan de taart. Iedereen die ...
Regenboogvlag Woerden Westdampark

Er hangt een regenboogvlag in het Westdampark en niemand weet wie dat gedaan heeft

Lopen we even door het Westdampark op zoek naar omgevallen bomen voor dit artikel. Zien we daar 'ope...

Mag dat: de Nederlandse vlag voor Koningsdag alvast met Koningsnacht uithangen in Woerden?

Het was vlak na Koningsdag 2018 dat we op de redactie van indebuurt Woerden een dringend verzoek kre...

Woerden leeft mee met Utrecht; vlag halfstok bij stadhuis

"De gemeente Woerden leeft intens mee met de slachtoffers en hun familie van het schietincident in U...
Regenboogvlag Woerden stadhuis

‘Blij met Woerden’ vanwege regenboogvlag op Coming Out Day

Vandaag, 11 oktober, heeft de gemeente Woerden de regenboogvlag uithangen bij het stadhuis. Het is j...

Meer over

Mysteries

adv.