Mysteries opgelost: Wat doet die man met zijn mond open in de Rijnstraat?

De Gaper Stouthart Rijnstraat
Dit beeld werd aangeschaft door Jan Stouthart in de jaren 70. Hij kocht het van een drogist in Bussum die ermee stopte.

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Dingen die je altijd al had willen weten of dingen waarvan je nog niet eens wist dat je ze wilt weten. Deze week duiken we in het mysterie van de man met de open mond in de Rijnstraat. Wie is dat en wat doet hij daar? 

Eerst maar even dit. De man met de open mond in de Rijnstraat (bij nr. 111) is niet alleen. Hij heeft een evenbeeld aan de andere kant, in de Voorstraat (nr. 84/86). Ze hangen allebei aan de gevel van drogisterij Stouthart. En dat is niet toevallig.

De Gaper Stouthart Rijnstraat
Vroeger – en dan hebben we het over honderden jaren geleden – had je in de steden mensen die zich met de gezondheid bezighielden. Dat waren de barbiers en de chirurgijnen. Je zou denken dat een barbier een kapper was, dat klopt ook, maar vroeger deden zij meer dan alleen knippen en scheren. Zij trokken ook bijvoorbeeld kiezen. Eigenlijk deden de barbiers de vuilere medische klusjes. Het iets schonere werk werd gedaan door de chirurgijn en die moest dan op zijn beurt weer de arts boven zich dulden.

Goed werk

Maar of het nou barbiers, chirurgijnen of artsen waren, zij waren gevestigd op een vast adres in de stad. Ze móesten dus wel goed werk verrichten. Deden ze het niet goed en verging het de patiënt niet al te best, dan konden ze hun zaakje wel opdoeken. Daar kwam niemand meer terug.

Maar wat heeft dat nou met die man met de open mond te maken?

Nou, dat zit zo. Je had in die tijd nog een ander soort medicijnman. Er waren namelijk ook marskramers die met geneesmiddelen in een kistje op hun rug van stad naar stad trokken. Tja, hoe kon je er nou van op aan dat die pillen wel goed waren? De marskramer trok na het verkopen van zijn waren weer verder, dus hem vertrouwen, dat was een dingetje. Daarom namen die marskramers een knechtje mee.

Arme drommel

Dat knechtje, die de gaper werd genoemd, moest zijn mond wagenwijd opendoen en zijn tong uitsteken. Zo kon de marskramer een pil op de tong leggen waar iedereen het kon zien. Even doorslikken en wachten… Viel de arme drommel niet dood neer, dan waren de pillen goed en had jij geluk, je kon de pillen met een gerust hart kopen. Of misschien was het geluk in deze vooral aan de zijde van de gaper.

De Gaper Stouthart Voorstraat
De gevelsteen aan de Voorstraat-kant van de drogisterij is gemaakt door de Kamerikse kunstenaar Taeke de Jong. In 1976 werd de steen eerst gelegd als onderdeel van de stoep. Rond 1984/1985 verhuisde de steen naar de gevel.

Je raadt het inmiddels wel, de gevelsteen en het beeld van de man met de open mond, dat zijn dus gapers. En die werden, samen met de vijzel, het symbool voor drogisterijen. Een typisch Nederlands symbool trouwens, elders zul je geen gapers aantreffen.

Sinds 1904 zit er op het adres aan de Rijnstraat 111 en aan de andere kant dus aan de Voorstraat 86 een drogist. Eerst was dat drogisterij Grundmann, dat overging in drogisterij Nap. Daarna werd het – jawel – drogisterij De Gaper. En uiteindelijk werd het wat het nu nog steeds is, drogisterij Stouthart.

Gaper Woerdens Weekblad december 1936
De drogisterij op de Voorstraat werd niet voor niets De Gaper genoemd… Foto: archief RHC Rijnstreek

Het bovenstaande verhaal werd in geuren en kleuren uit de doeken gedaan door drogist Richard Stouthart, die natuurlijk als geen ander weet wat de betekenis van de gapers aan zijn gevel is. Mocht je bij de drogist langsgaan en stoppen om te kijken naar zijn etalages, waar hij al eerder over vertelde, kijk dan gerust ook eens boven de deur of aan de gevel. Vergaap je aan de gapers en realiseer je hoe gelukkig jij je kunt prijzen met wat jij doet. Want zo slecht als in de bijbaan van gaper, zul je het waarschijnlijk niet zo snel meer treffen. Geluk zit soms in een klein hoekje…

Wij lossen jouw mysterie op!

Loop jij ook rond met een Woerdens mysterie? Iets waarvan je je altijd al hebt afgevraagd hoe het precies zit. Stuur ons een mailtje of stuur jouw mysterie via het tipformulier en dan zoeken we het voor je uit! 

Drogisterij Stouthart

Voorstraat 84, 3441 CP Woerden

Nu gesloten

Meer informatie

Drogisterij Stouthart

Voorstraat 84, 3441 CP Woerden

Nu gesloten

Meer informatie

Drogisterij Stouthart

Voorstraat 84, 3441 CP Woerden

Nu gesloten

Meer informatie

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie opgelost: dit is waarom Molenvliet een bloemkoolwijk wordt genoemd”

Mysterie opgelost: dit is waarom Molenvliet een bloemkoolwijk wordt genoemd

Molenvliet zonsondergang
Ga naar “Woerdens weetje: dit was het allereerste verkeerslicht in Woerden”

Woerdens weetje: dit was het allereerste verkeerslicht in Woerden

Boerendijk kruispunt
Ga naar “Dit is de hoogste temperatuur ooit gemeten in Woerden”

Dit is de hoogste temperatuur ooit gemeten in Woerden

terras Kerkplein

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Gratis instaprondleiding”

Gratis instaprondleiding

  • Stadsmuseum Woerden
  • Geldig t/m 15 september 2022

Topper

Ga naar “Alle Beemster van € 1,77 voor € 1,33”

Alle Beemster van € 1,77 voor € 1,33

  • Geldig t/m 14 augustus 2022
Ga naar “Illa casual pannen 50% korting”

Illa casual pannen 50% korting

  • Geldig t/m 14 augustus 2022
Ga naar “Alle Dr. Oetker Casa di Mama of Tradizionale Diepvries van € 3,99 voor € 2,59”

Alle Dr. Oetker Casa di Mama of Tradizionale Diepvries van € 3,99 voor € 2,59

  • Geldig t/m 14 augustus 2022
Ga naar “Alle Nescafé oploskoffie* van € 2,49 voor € 1,87”

Alle Nescafé oploskoffie* van € 2,49 voor € 1,87

  • Geldig t/m 14 augustus 2022

Vacatures

Ga naar “(Junior) projectmanager”

(Junior) projectmanager

  • Hart voor Woerden
  • Parttime

Topper

Ga naar “Vacature Customer Operations Medewerker”

Vacature Customer Operations Medewerker

  • Groenendijk Bedrijfskleding
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “Summerlake Outdoor Festival 2022”

Summerlake Outdoor Festival 2022

  • 17 september 2022
Ga naar “Drakenbootrace”

Drakenbootrace

  • 3 september 2022
Ga naar “Akoestival en Kunstpark”

Akoestival en Kunstpark

  • 28 augustus 2022
Ga naar “Swim to Fight Cancer Woerden”

Swim to Fight Cancer Woerden

  • 4 september 2022
Ga naar “Popronde Woerden”

Popronde Woerden

  • 25 september 2022
popronde Woerden