Mysteries opgelost: dit zijn die drie kleine huisjes in Woerden met letters erop

Door Sylvia Vos 13 april 2019

In de rubriek ‘Woerdense mysteries‘ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Zoals vorige week toen we op onderzoek uit gingen naar wat er eigenlijk op de bovenste verdieping gebeurt van het Arie Blok-gebouw (dit dus). Deze week duiken we in het verhaal van drie historische minihuisje met letters in de gevel. Want wat zijn dat nou precies voor huisjes en waar staan die letters voor? 

Eigenlijk waren we voor dit mysterie in eerste instantie op zoek naar de betekenis van de letters van het huis op de Oudelandseweg. Dat huisje zit een beetje verstopt achter een bushokje, maar die letters zijn niet te missen. G.W.B.

(Lees verder onder de afbeelding)

Lex Albers vertelt: “Dat is een elektriciteitshuisje uit de jaren 20. En er staan er nog twee in Woerden. Op de Ridderstraat en op de Kruittorenweg. De huisjes komen uit de jaren 20. Woerden kreeg voor het eerst elektriciteit in 1922, aanvankelijk via een leiding uit Gouda. Daarvoor zat de straatverlichting en verlichting in huizen op gas.”

“De bouwstijl”, vertelt Lex verder, “is Amsterdamse school. Als het geen monumenten zijn, zouden ze dat wel moeten worden.”

Op de deur van het huisje op de Kruittorenweg zit een sticker van Stedin. Woordvoerder Koen de Lange van Stedin kan nog meer vertellen over de drie huisjes.

Van midden naar laag

“Die huisjes zijn inderdaad van ons. Wij noemen ze middenspanningsruimtes, maar in de volksmond heten ze transformatorhuisjes.”

Koen legt uit wat er precies getransformeerd wordt in die huisjes. “Middenspanning is het deel van het elektriciteitsnet dat de stroom verdeeld op wijkniveau. In Woerden heeft het middenspanningsnet een spanning van 10.000 volt. Dat is een gangbare spanning om de stroom te transporteren, maar niet geschikt voor huishoudelijk gebruik. Jouw apparaten thuis draaien op 230 volt. In zo’n huisje wordt daarom de stroom met de transformator omgezet van 10.000 volt naar 400 volt. Bij het omzetten van de spanning wordt de transformator warm. Daarom hebben  de huisjes allemaal ventilatiestroken.”

(Lees verder onder afbeelding)

Maar hoe zit het dan met die kleine grijze kastjes die je overal ziet staan? Koen: “Als de stroom is omgezet naar 400 volt noemen wij het laagspanning. Die stroom wordt verdeeld over de verschillende straten in de wijk, o.a. via de ‘laagspanningskasten’, dat zijn die kleine grijze kastjes. Uiteindelijk komt de stroom dus met 400 volt in je huis aan, daar wordt het in de meterkast omgezet naar 230 volt zodat je het kunt gebruiken.”

Bouwjaar

De drie huisjes in Woerden zijn alle drie in andere decennia gebouwd, vertelt Koen. “Het huisje aan de Kruittorenweg is volgens onze gegevens gebouwd in 1929. Die aan de Ridderstraat in 1939 en Oudelandseweg in 1965. In die tijd bestond regionaal netbeheerder Stedin nog niet en was de stroomvoorziening een gemeentelijke taak. Dat werd gedaan door het Gemeentelijk Energie Bedrijf ofwel G.E.B. of Dienst.”

Aha, daar komen dus de letters vandaan die op de Ridderstraat en Kruittorenweg staan. Maar die letters G.W.B. dan? Koen: “De afkorting G.W.B. op het huisje aan de Oudelandseweg kan ik niet plaatsen.” En ook Lex weet dat niet. Nog een laatste stukje vraagteken dus bij dit mysterie: G.W.B., eigenlijk de letters waarmee het allemaal begon voor dit mysterie. Wie het weet, mag zeggen waar dat voor staat.

Klokhuis

Meer weten over de transformatorhuisjes? “Er is een Klokhuis-aflevering over gemaakt”, vertelt Koen. Ook voor volwassenen heel informatief. Die aflevering bekijk je hier.

Loop jij rond met een mysterie? Stuur hem op naar [email protected]. Dan gaan we voor je op onderzoek uit.

Lees ook:

bord station tunnel

Mysteries opgelost: dit is het verhaal van het ‘spannende’ bord bij Station Woerden

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Zoals het verhaal a...

Mysteries opgelost: dit is dus dat paaltje met sleutelgaten in de Rijnstraat

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Dingen die je altij...

Mysteries opgelost: dit is waarom veel oude panden een raampje boven de voordeur hebben

Eén van de redenen waarom Woerden zo mooi is, is vanwege al die prachtige oude panden. Maar is het j...
Deuren viaduct A12 Woerden

Mysteries opgelost: zijn dit deuren naar een verborgen wereld onder de A12?

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Dingen die je altij...
De Oostdam

Mysteries opgelost: Wat is het Woerdense ‘gouden laantje’?

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Dingen die je altij...
Geestdorp Woerden

Mysteries opgelost: waaraan dankt Geestdorp zijn spookachtige naam?

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Dingen die je altij...
Ding op dak Edisonweg Honthorst Aldi

Mysteries opgelost: wat is dat ding op het dak vlak bij de Aldi

Het zijn van die interessante dingen. Je fietst ergens meerdere keren langs, maar pas als een ander ...

Meer over

Mysteries

adv.