Mysteries opgelost: de ondergrondse gangen van Kasteel Woerden

Kasteel Woerden
Foto: indebuurt Woerden

In de rubriek ‘Woerdense mysteries’ lossen we elke week een Woerdens raadsel op. Dingen die je altijd al had willen weten of dingen waarvan je nog niet eens wist dat je ze wilt weten. Deze week: het ondergrondse deel van Kasteel Woerden. Want wist je dat daar van alles is gebeurd vroeger? En: dat daar nog steeds van alles gebeurt? 

Het is toch een van de dingen die je noemt als je met trots vertelt over onze mooie stad: “Wij hebben een kasteel in Woerden.” En dat kasteel heeft dus een onwijs rijk verleden. In de complete geschiedenis van het kasteel duiken we nog weleens een ander keer, maar we willen het nu graag even hebben over het ondergrondse verleden van het kasteel. Want er is nogal wat gebeurd en daar kun je nog steeds het een en ander van zien.

De gewelven, zo heet het ondergrondse deel van het kasteel, vroeger ook wel de ‘Duysteren ommeganck’ genoemd. Overigens, ondergronds… ja en nee, want zo onder de grond als de gangen zitten voor het kasteel, het is nog steeds boven het water van de gracht. Maar op die plek wist je in elk geval zeker dat je niet geraakt kon worden door pijlen van de vijand met die dikke muren om je heen met maar bijzonder weinig ramen.

Gewelven Kasteel Woerden-18
Foto: indebuurt Woerden

Wat er in elk geval daar in die gangen heeft gezeten onder de grond, dat zijn gevangenen. Al heel vroeger, in de 15e en 16e eeuw, zaten er mensen gevangen in het kasteel. En later opnieuw, in de 19e eeuw, was er plek voor zo’n 450 ‘criminele manspersonen’ en later ook ‘criminele vrouwspersonen’. Voor het grootste deel zaten de vrouwen in een stukje kasteel dat inmiddels gesloopt is. Vanaf 1872 is Woerden geen gevangenisstad meer.

Oh, kom er eens kijken!

Wat je hier nu eigenlijk nog allemaal van kunt zien? Loop eens naar het kasteel, het binnenplaatsje op en zoek de groene deur die helemaal achteraan rechts zit. Loop daar naar binnen, langs de toiletten en vind daar aan je linkerhand stenen trappen naar beneden. Die brengen je rechtstreeks naar de gewelven.

Foto: indebuurt Woerden

“Het eerste dat je tegenkomt”, vertelt allesweter over de Woerdense geschiedenis Piet van der Zouw, “als je de trap af komt is een groene deur, dat was de toegangspoort ooit tot de vrouwengevangenis die er nu niet meer staat. Nu kun je zwemmen als je daar doorheen zou gaan.”

Ga je linksaf dan zie je een kanon staan. Piet: “Het kan niet anders dan dat die daar voor de sier staat. Je maakt mij niet wijs dat er ooit met kanonnen is geschoten daar. Ten eerste passen die kanonskogels helemaal niet door die smalle kieren van ramen heen. En wat denk je dat dat doet qua herrie en echo?”

Op je gemak?

Desalniettemin, een tof stukje geschiedenis om te bewonderen en fotogaferen. Net als de ‘gemakken’ waar je langsloopt als je kiest voor rechtsaf onderaan de trap. De wat? “Gemakken, zo noemden ze vroeger de openbare toiletten.”

Gewelven Kasteel Woerden-18

Het gangetje door naar rechts brengt je uiteindelijk naar een ondergronds pareltje. Een echte, dikke celdeur, inclusief raampje waar de bewaarder doorheen kon kijken naar de gevangene. “De eerste celruimte aan je rechterhand die je tegenkomt, daar heeft Jan de Bakker gezeten. Die deur is helemaal gerestaureerd”, vertelt Piet. “Hij zat daar voor hij naar Den Haag werd gebracht voor zijn proces. Hij werd uiteindelijk ter dood veroordeeld vanwege ketterij en op de brandstapel gezet.”

Kerk en gangenstelsel

Wat heeft er nog meer plaatsgevonden in de gewelven van ons kasteel? Er zou bijvoorbeeld ooit een schuilkerk in hebben gezeten, waar nog een restantje doopvont van werd teruggevonden. De steen die je ziet als je de trap af komt? Er zou een ondergrondse gang hebben gelopen van kasteel naar oude politiebureau op Plantsoen, om notabelen die zich hadden misdragen anoniem naar de cel te kunnen brengen.

Gewelven Kasteel Woerden-18

En… Er zou een ondergronds gangenstelsel lopen tussen kasteel Woerden en Linschoten. Deze drie dingen zijn voor iemand in Woerden misschien een feit, maar voor ons tot nog toe slechts een gerucht. Wie het weet, mag (héél graag) bellen of mailen.

Zoeken naar hints

Tegenwoordig worden er feesten, partijen en evenementen gehouden. En… jij kunt daar dus gewoon naar toe, dwalen en beetje mijmeren over het verleden. Kom je nou onder de grond iets tegen waarvan je denkt: aha! Dit zou weleens een hint kunnen zijn voor die gangenstelsels… Je weet ons te vinden!

Heb jij je weleens afgevraagd waarom cafés in Woerden heten zoals ze heten? Dat antwoord lees je hier.

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: hierom bakken Woerdenaren massaal pannenkoeken op 2 februari”

Mysterie: hierom bakken Woerdenaren massaal pannenkoeken op 2 februari

Herman van Tante Truus
Ga naar “Mysterie opgelost: dit is de natste maand in Woerden”

Mysterie opgelost: dit is de natste maand in Woerden

Ga naar “Mysterie opgelost: dit betekent dit symbool dat je ziet in de Sint-Bonaventurakerk”

Mysterie opgelost: dit betekent dit symbool dat je ziet in de Sint-Bonaventurakerk

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Falcon thermo** € 9,99”

Falcon thermo** € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Blazer € 29,99”

Blazer € 29,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Beauty kussensloop 60 x 70 cm € 4,99”

Beauty kussensloop 60 x 70 cm € 4,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Alle Beemster* van € 2,95 voor € 2,21”

Alle Beemster* van € 2,95 voor € 2,21

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “PAPRIKA 1+1 gratis”

PAPRIKA 1+1 gratis

  • Jumbo
  • Geldig t/m 31 januari 2023

Vacatures

Ga naar “Ambitieuze bedrijfsleider/sommelier”

Ambitieuze bedrijfsleider/sommelier

  • Bij Robbert
  • Fulltime
Restaurant Bij Robbert in Bodegraven regio Woerden heeft vacatures in de horeca openstaanRestaurant Bij Robbert in Bodegraven regio Woerden heeft vacatures in de horeca openstaan

Topper

Agenda

Ga naar “Maak een collectieve herinnering aan water bij Stadsmuseum Woerden”

Maak een collectieve herinnering aan water bij Stadsmuseum Woerden

  • Stadsmuseum Woerden
  • Van 2 feb t/m 6 feb

Topper

Ga naar “Koeiemart 2023”

Koeiemart 2023

  • 25 oktober 2023
Ga naar “Gen X 90’s Dance Party”

Gen X 90’s Dance Party

  • Podium Bredius
  • 28 januari 2023
Ga naar “Repair Café Woerden”

Repair Café Woerden

  • Repair Café Woerden
  • 4 maart 2023
Repair Café Woerden
Ga naar “Repair Café Woerden”

Repair Café Woerden

  • Repair Café Woerden
  • 4 februari 2023
Repair Café Woerden