Mysterie: waarom een VOC-schip Kasteel van Woerden heette

voc schip
Een replica van een ander VOC-schip (Amsterdam). Foto: Het Scheepvaartmuseum

Een kasteel is een statisch gebouw, maar toch reisde het Kasteel van Woerden over de wereld. Als schip welteverstaan. Het schip voer in het VOC-tijdperk van Nederland naar onder andere Batavia en deed zelfs Japan aan. Van het vervoeren van drie ton aan zilver tot een bijnaam van een klip, het ‘Kasteel’ had flink wat zeemijlen gemaakt.

Schepen werden niet vaak naar kastelen vernoemd. Er waren er drie die Kasteel van Tilburg heetten en twee Kasteel van Woerden (of ’t Casteel van Woerden). Eentje werd gebouwd in 1722 in Delft en de ander in 1736 in Amsterdam.

De naam van het schip

Waarom is er voor de naam Kasteel van Woerden gekozen? Dat is nog niet helemaal duidelijk. We schetsen daarom een theorie bij de naamgeving van het eerste schip op basis van oude bronnen.

Een grote meneer bij de Oost-Indische Compagnie was Nicolaas Verburg. Hij was onder andere tussen 1646 en 1675 de ‘directeur van Perzië’, gouverneur van Formosa en president van schepenen in Batavia. Zijn dochter Adriana trouwde in 1699 met een zekere Willem Hooft, die vele functies had, waaronder, jawel… de kastelein van Woerden.

Willem was in 1720 ook burgemeester in Delft, waar twee jaar later het VOC-schip Kasteel van Woerden te water ging. Toeval of zal Willem met zijn aanzien en functie invloed hebben gehad? Het schip werd in ieder geval vernoemd naar zijn eigen kasteel.

Het Kasteel van Woerden voer naar onder andere Batavia (het huidige Jakarta) en Deshima (in Japan). In 1740 wisselde het schip van naam met de Buvegnies. Het schip was ongeveer 45 meter lang en had een laadvermogen van 850 ton.

Weet jij meer over de naamgeving van het schip? Laat het ons weten!

Meer verhalen over het schip lees je onder de afbeelding >

oude kaart Kasteel van Woerdens-klif
Een oude kaart met links in rode letters de Kasteel van Woerdens-klif. Klik om te vergroten. Afbeelding: Nationaal Archief

Afgelegd en vergaan

Het schip uit 1722 werd in 1744 afgelegd in Batavia onder de naam Buvegnies. Het andere Kasteel van Woerden (bouwjaar 1736) verging – zoals hierboven beschreven – in 1748 op het rif Pamanoekan, ook wel Kasteel van Woerdens-klif. Het echte kasteel, waarnaar de schepen waren vernoemd, staat gelukkig nog op zijn oude vertrouwde plek in Woerden.

Drie ton aan zilver

Het ‘Woerdense’ vaartuig kreeg een heel belangrijke missie in 1740. In 1736 werd het schip Buvegnies gebouwd dat in 1740 werd omgedoopt tot Kasteel van Woerden. In datzelfde jaar kreeg de ruim 250-koppige bemanning van het Kasteel van Woerden een nieuwe missie.

Het schip De Rooswijk was op weg naar het huidige Jakarta met meer dan 300.000 gulden aan zilver, maar verging tijdens een storm voor de kust van Kent, Engeland. Interessant weetje: De Rooswijk werd in 2017 onderzocht en geborgen en dit was te zien in een aflevering van Drain the Oceans op National Geographic.

De Rooswijk had behoorlijk wat geld aan boord, dat was bedoeld voor de handel in Batavia. Dat viel allemaal in het water, maar het geld was nog hartstikke nodig. Het schip Kasteel van Woerden – dat dezelfde afmetingen had als De Rooswijk* – vertrok in juni 1740 naar Indië om het verloren zilver aan te vullen. Dit keer kwam het zilver met een waarde van drie ton in guldens in goede staat aan op 24 april 1741.

Het verhaal van de klip

Eerder in dit verhaal kon je al lezen van de klip waar het schip op strandde. Als er een klip werd vernoemd naar een schip, dan was dat vaak geen goed teken. Op een klaarlichte dag in 1748 voer het Kasteel van Woerden – dat onderweg was van Samarang naar Batavia – op een rif onder vol zeil. Het rif lag drie mijl uit de kust en stond niet op de kaart. Ruim drie ton aan rijst en 150.000 kilo suiker gingen verloren. De bemanning overleefde het, maar de schipper Fredrik van der Lith werd ontslagen.

Het rif kreeg de officiële naam Pamanoekan, naar de nabijgelegen plaatsnaam, maar stond beter bekend als Kasteel van Woerdens-klip. Uit een bericht uit 1865 (ruim honderd jaar later!) werd de klip nog altijd zo genoemd, terwijl het scheepswrak al lang was weggehaald.

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Wapperende vlaggen: dit wordt op 7 december gevierd in Woerden”

Wapperende vlaggen: dit wordt op 7 december gevierd in Woerden

Geslaagd Singel Annahoeve Woerden
Ga naar “Opvallend: kersthuisje van Intratuin lijkt sprekend op een Woerdens pand”

Opvallend: kersthuisje van Intratuin lijkt sprekend op een Woerdens pand

Ga naar “Hoe zit dat: blijft Woerden (en jouw huis) droog als de dijken doorbreken?”

Hoe zit dat: blijft Woerden (en jouw huis) droog als de dijken doorbreken?

Woerden vanaf het water fabriekspijpen schoorsteenpijpen schoorstenen oude rijn

In onze gids

Ga naar “SOEPel”

SOEPel

  • Havenstraat 47
  • Restaurants en horeca
  • 10:30 - 19:00
SOEPel Woerden

Nu geopend

Ga naar “Buitenplaats Kameryck”

Buitenplaats Kameryck

  • Oortjespad 3
  • Restaurants en horeca
  • 10:00 - 18:00
Buitenplaats Kameryck

Nu geopend

Ga naar “Foodtruck Amirat alShaam”

Foodtruck Amirat alShaam

  • Restaurants en horeca
  • 12:00 - 20:00
Amirat alShaam

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Top € 8,99”

Top € 8,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021
Ga naar “Kinder onesie van € 22,95 voor € 9,99”

Kinder onesie van € 22,95 voor € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021
Ga naar “Jan van Haasteren puzzel 500 stukjes van € 11,29 voor € 6,99”

Jan van Haasteren puzzel 500 stukjes van € 11,29 voor € 6,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021
Ga naar “Hoodie jurk € 12,99”

Hoodie jurk € 12,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021
Ga naar “Blokker badjas Cosy € 14,99”

Blokker badjas Cosy € 14,99

  • Blokker
  • Geldig t/m 12 december 2021

Vacatures

Ga naar “Ervaren automonteur”

Ervaren automonteur

  • Autobedrijf Pels Woerden
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Jongeren Consulent”

Jongeren Consulent

  • Ferm Werk
  • Parttime
Ferm Werk
Ga naar “Mindset- en Afslankcoach”

Mindset- en Afslankcoach

  • Vida Vitaal
  • Parttime

Topper

Ga naar “Verpleegkundige Woerden”

Verpleegkundige Woerden

  • Vierstroom Zorg Thuis BV
  • Parttime
Ga naar “Secretaresse/ Officemanager 24 uur voor klantgerichte organisatie”

Secretaresse/ Officemanager 24 uur voor klantgerichte organisatie

  • 9a
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Linschotenloop”

Linschotenloop

  • 18 december 2021
Linschotenloop 2018 hardloopevenementen
Ga naar “SantaRun Woerden”

SantaRun Woerden

  • 11 december 2021
Ga naar “Woerden 650 jaar stadsrechten”

Woerden 650 jaar stadsrechten

  • 12 maart 2022
drone woerden
Ga naar “Triathlon Woerden”

Triathlon Woerden

  • 6 juni 2022
Triathlon Woerden Singel Haven 2018
Ga naar “Koeiemart 2022”

Koeiemart 2022

  • 26 oktober 2022