Advertentie wordt geladen…

Utrechtse mysteries: waarom zijn de Utrechtse werfkelders zo bijzonder?

Foto: indebuurt Utrecht

In de rubriek Utrechtse mysteries duiken we iedere week in de Utrechtse geschiedenis om een raadsel op de lossen. Vorige week vertelden we je al hoe de Oudegracht is ontstaan, deze week is het verhaal achter de unieke werfkelders aan de Utrechtse grachten aan de beurt. Waarom zijn die eigenlijk zo bijzonder?

Advertentie wordt geladen…

Uniek, dat zijn de werfkelders langs de binnengrachten in Utrecht. Nergens anders ter wereld vind je ze. Ze zijn dus typisch Utrechts. Er zijn er wel 732 (!) en ze zijn ontzettend oud. In 1150 ontstonden de eerste werfkelders, ze waren simpelweg bedoeld als opslagruimte en doorgangsruimte voor goederen die via de Utrechtse grachten aankwamen.

Tunnel wordt werfkelder

De allereerste werfkelder ontstond uit een tunnel, die door een slimme handelsman werd aangelegd. De tunnel liep van de gracht naar zijn huiskelder. Anderen namen dit idee over, de tunnels werden steeds breder en gingen zelfs als opslagkelder dienen. Dat scheelde een hoop sjouwwerk, want anders moesten de goederen eerst van de werf omhoog worden gesleept, om daarna naar de kelder van de grachtenpanden gebracht te worden. 

De grachten en werven vormden samen de middeleeuwse stadshaven van Utrecht. Die zijn uniek in de wereld. Waarom ze in geen enkele andere stad ter wereld op dit idee kwamen? Het waterpeil van de Oudegracht was uitzonderlijk laag. Dit kwam onder andere door een dam in de Rijn ter hoogte van Wijk bij Duurstede (in eerste instantie de hoofdtoevoer van de Oudegracht), ontginningen (woeste grond geschikt maken voor bebouwing of landbouw) in het achterland en de aanleg van sluizen. Handig, want daardoor stroomde de gracht niet meer over. Maar ook vervelend, door het sjouw- en sleepwerk. De tunneltjes onder de straat waren simpelweg de beste oplossing om deze omweg naar de opslagplaatsen te omzeilen.

Werfkelder wordt restaurant

Tot het eind van de negentiende eeuw waren de Utrechtse werfkelders heel belangrijk. Toen het landverkeer op gang kwam – en steeds belangrijker werd – verloren ze hun functie. Ze werden verwaarloosd. Omdat ze allemaal verschillende eigenaren hadden, zo’n kelder hoorde bij het huis aan de gracht, was het een hele klus om een opknapproject op poten te zetten. Na de Tweede Wereldoorlog, in 1948, lukte het de gemeente om eigenaar te worden van de werven (en dus niet van de kelders!). Daarna werden ze grondig gerestaureerd. Tegenwoordig vind je restaurants, ateliers, werkplekken, huizen en B&B’s in de eeuwen oude werfkelders. 

Mysterie opgelost!

Loop jij ook al tijden rond met een vraag waar je maar geen antwoord op kunt vinden? Laat het ons weten!

Benieuwd naar wat we allemaal al opgelost hebben? Kijk hier maar eens, of lees de artikelen onder de video:

Meer in deze categorie

Genieten van Utrecht

Ga naar “Het is zomer! Hier in Utrecht geniet je van het heerlijke weer”

Het is zomer! Hier in Utrecht geniet je van het heerlijke weer

Ga naar “Logeren onder de sterren? Dat kan binnenkort eenmalig op Camping Sonnenborgh”

Logeren onder de sterren? Dat kan binnenkort eenmalig op Camping Sonnenborgh

Ga naar “Utrechtse mysteries: dit is waarom het cijfer 4 op kerkklokken verkeerd geschreven is”

Utrechtse mysteries: dit is waarom het cijfer 4 op kerkklokken verkeerd geschreven is

In onze gids

Ga naar “Café De Beuntjes”

Café De Beuntjes

  • Biltstraat 6
  • Cafés
  • 09:00 - 01:30
Cafe de beuntjes

Nu geopend

Ga naar “Chevalier”

Chevalier

  • Nieuwegracht aan de Werf 37
  • Wijnbars
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Brasserie Grace”

Brasserie Grace

  • Lange Nieuwstraat 88
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
noir-utrecht-6

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “10% extra korting op alle proefpakketten”

10% extra korting op alle proefpakketten

  • Aware Pet Products
  • Geldig t/m 26 juni 2021
aware pet products

Topper

Ga naar “Gratis hapjes tijdens VRIJMIBO”

Gratis hapjes tijdens VRIJMIBO

  • FIG – Food & Gym Bar
  • Geldig t/m 25 juni 2021
Ga naar “AH Kersen 500 gram € 2,49”

AH Kersen 500 gram € 2,49

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 27 juni 2021
Ga naar “Luxe zomerdeken € 17,99”

Luxe zomerdeken € 17,99

  • Aldi
  • Geldig t/m 27 juni 2021
Ga naar “Paviljoen Murcia van € 799 voor € 599”

Paviljoen Murcia van € 799 voor € 599

  • GAMMA
  • Geldig t/m 27 juni 2021

Vacatures

Ga naar “Zelfstandig ondernemend vakman/-vrouw”

Zelfstandig ondernemend vakman/-vrouw

  • Keukenvernieuwers Utrecht
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Leerling bediening”

Leerling bediening

  • Heirloom – Venues of Utrecht
  • Parttime

Topper

Ga naar “Sous-chef”

Sous-chef

  • Heirloom – Venues of Utrecht
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Verkoopmedewerker”

Verkoopmedewerker

  • De Rode Winkel
  • Fulltime/Parttime

Topper

Ga naar “Medewerker dienstverlening met netwerktaken”

Medewerker dienstverlening met netwerktaken

  • De Bibliotheek Utrecht
  • Fulltime
Bibliotheek Neude

Topper

Agenda

Ga naar “Proeftuin: zondagse wijn-spijs lunch | 27 juni”

Proeftuin: zondagse wijn-spijs lunch | 27 juni

  • Heirloom – Venues of Utrecht
  • 27 juni 2021

Topper

Ga naar “Podium Geertekerk | Charlie Chaplin X Geerten Liefting”

Podium Geertekerk | Charlie Chaplin X Geerten Liefting

  • Heirloom – Venues of Utrecht
  • 10 juli 2021

Topper

Ga naar “Podium Geertekerk | Westside Trio”

Podium Geertekerk | Westside Trio

  • Heirloom – Venues of Utrecht
  • 3 juli 2021

Topper

Ga naar “Brieven van Belle”

Brieven van Belle

  • Bistro Belle
  • 30 juli 2020
Ga naar “Theatrale muziekvoorstelling over Belle van Zuylen”

Theatrale muziekvoorstelling over Belle van Zuylen

  • Slot Zuylen
  • 17 juni 2021