Utrechtse mysteries: was Utrecht echt ooit de hoofdstad van Nederland?

Door Anne-Meike van den Berg 21 april 2019

De hoofdstad van Nederland? Dat is Amsterdam (duh). Maar dat is niet altijd zo geweest. In de begintijd van het Koninkrijk Holland, begin 1800, was Den Haag de hoofdstad. En we horen ook weleens dat Utrecht ooit de hoofdstad van ons land was. Hoe dat precies zit, hebben we voor je uitgezocht.

De koning komt!

In juli 1807 gonst het van de geruchten in Utrecht: Lodewijk Napoleon, koning van Holland en broer van dé Napoleon, gaat in Utrecht wonen! De koning is in deze tijd het centrum van de macht in het land, dus alle ministeries verhuizen mee met de vorst. En dat betekent dat de Domstad de hoofdstad van het koninkrijk wordt. Tenminste, als Lodewijk écht komt, want de koning heeft er nogal een handje van om zijn plannen op het laatste moment om te gooien…

utrecht hoofdstad
Koning Lodewijk. Afbeelding: Het Utrechts Archief

Hoofdstad van het koninkrijk

Een maand eerder zou Lodewijk al een bezoek brengen aan Utrecht. De stad wordt meerdere keren klaargemaakt om de koning feestelijk te ontvangen, maar steeds komt er iets tussen. Tocht wordt op 2 augustus begonnen met de bouw van een koninklijk paleis op de Wittevrouwenstraat. Zou de koning dan tóch in de Domstad komen wonen…?

Ja, dus! Op 28 oktober komt het nieuws naar buiten dat de koning onopgemerkt de stad binnen is gekomen. Hij zit rustig pijp te roken in het Paushuis, waar hij zolang verblijft. Geen grote intocht dus, maar ach, wat maakt het uit. Lodewijk is naar Utrecht verhuisd, de Domstad is officieel de hoofdstad van het koninkrijk!

utrecht hoofdstad
De Wittevrouwenstraat, met de toegangspoort naar het paleis, in 1834. Afbeelding: Het Utrechts Archief

Feest in Utrecht

Er wordt dag en nacht gewerkt om het paleis aan de Wittevrouwenstraat zo snel mogelijk af te krijgen. Ondertussen is het feest, want koning Lodewijk organiseert allerlei vermaak: er worden concerten gegeven, er zijn toneel- en operavoorstellingen en er worden bals georganiseerd.

Maar dan loopt alles in de soep… Het nieuwe paleis, dat nog steeds niet af is, voldoet toch niet aan de eisen van Lodewijk. En ook Utrecht bevalt hem niet echt. Als de bestuurders van Amsterdam hem het stadhuis op de Dam als paleis aanbieden, aarzelt de koning dan ook geen seconde. Op 20 april 1808 vertrekt Lodewijk naar zijn nieuwe onderkomen. De pret heeft maar een half jaar geduurd: Utrecht is geen hoofdstad meer…

Mysterie opgelost!

Zo, weer een mysterie opgelost! Loop jij ook al tijden rond met een vraag waar je maar geen antwoord op kunt vinden? Laat het ons weten.

Lees ook:

Utrechtse mysteries: waar komt de naam Oog in Al vandaan?

Wat hebben Marco van Basten, Jochem Uytdehaage en Dafne Schippers met elkaar gemeen (naast dat het a...

Mysteries: waarom hebben sommige Utrechtse gebouwen dichtgemetselde ramen?

Utrechtse mysteries: wat gebeurt er als je iets kwijtraakt op Utrecht Centraal?

Bron: Het Utrechts Archief

adv.