Tilburg

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Binnenkijken bij de synagoge in de Willem II-straat: ‘Het gebouw is twee keer gekocht voor één gulden’

Door Emma Koevoets 12 mei 2020

De synagoge in de Willem II-straat in Tilburg is een opvallend rijksmonument. Het gebouw wordt gebruikt voor joodse diensten, maar er zijn ook rondleidingen voor scholieren, studenten en andere groepen. We gingen eens langs bij de synagoge om ook rond te kijken in dit bijzondere gebouw.

Dit artikel is geschreven vóór de coronacrisis.

Joost Groeneveld, voorzitter van de Stichting Synagoge Tilburg, ontvangt ons. Hij vertelt gelijk dat de joodse gemeenschap in onze stad liberaal joods is. Groeneveld: “In de liberale gemeentes zijn mannen en vrouwen gelijkwaardig. Mijn dochter was hier in Tilburg de eerste vrouwelijke rabbijn in Nederland. En tijdens onze diensten zitten mannen en vrouwen door elkaar en nemen ze deel aan de dienst.

Ramen en hekwerk

Dat was ooit wel anders: als je in de Tilburgse synagoge naar boven kijkt, zie je ramen en een hekwerk. Dat was vroeger de vrouwengalerij, waar de vrouwen zaten als de mannen de dienst deden. Zij zaten daar mochten de dienst aanhoren, maar verder niks doen. Mannen en vrouwen hoorden volledig gescheiden te zijn.

De dienstzaal. Foto: Emma Koevoets voor indebuurt Tilburg

Te koop voor één gulden

Het gebouw was dus niet altijd een liberale synagoge. Het stamt uit 1876 en doorstond de oorlog.
Daarna is de synagoge weer even als orthodoxe synagoge gebruikt door de joden in de omgeving die
de oorlog overleefden. Maar de kosten werden te hoog. Joost: “Een aantal jaar later werd de
synagoge verkocht aan de Gemeente Tilburg voor één gulden. Op voorwaarde dat het een waardige
bestemming kreeg…”

Dansstudio

Vervolgens werd de synagoge een dansstudio. Met lichtinstallaties en al. De dansstudio betaalde
later niet meer genoeg huur. Na het vertrek van de dansstudio was er sprake van dat het gebouw
een moskee zou worden. In 1995 kocht de liberale gemeente het toen weer voor één gulden van de
gemeente. Dankzij het geld dat de gemeenschap met fondsen ophaalde, kon de synagoge in 2000
weer opnieuw – dit keer liberaal – worden ingewijd. Daardoor heeft het gebouw sindsdien weer zijn
oude bestemming.

Een van de oude ramen. Foto: Emma Koevoets voor indebuurt Tilburg

Boerenschuur

Mensen van De Liberaal Joodse Gemeente Brabant komen ook uit Zeeland, Limburg en Noord-België, tot aan Brussel toe. De Tilburgse Synagoge is de enige liberaal-joodse synagoge beneden de rivieren in Nederland. De liberaal joodse gemeente bestaat al sinds 1981, maar toen zaten ze in een boerenschuur in Teteringen. Daarna verhuisden ze naar een Antilliaans centrum waar ze op zaterdagochtend de diensten mochten doen. En nu zitten ze weer in de synagoge in Tilburg.

Het bijzondere bad, de mikwe. Foto: Emma Koevoets voor indebuurt Tilburg

Geen verbinding met het riool

Sinds de verbouwing in 2000 heeft de synagoge een ‘mikwe’. Dat is een soort bad zonder verbinding met het riool bedoeld voor reinigingsrituelen als je een ‘nieuwe start’ wil maken. Dit was lange tijd het enige liberale mikwe in Nederland. Een aantal jaar geleden is er in Amsterdam ook een liberale synagoge gebouwd met een mikwe. “Maar we spraken af elkaar niet met tarieven te concurreren”, lacht de voorzitter.

Lees ook:

Binnenkijken bij: de AaBe-Fabriek toen het nog een fabriek was

De AaBe-Fabriek in Tilburg is misschien wel de bekendste fabriek van de stad. De wollen dekens van A...

Binnenkijken bij Rowie: ‘Ik kan rollend naar de supermarkt’

Hoe is het om zowat rollend naar de supermarkt te kunnen? Redacteur Rowie van der Vliet (27) kan het...

Binnenkijken bij: een kijkje in het indrukwekkende Paleis-Raadhuis

Nu we zoveel binnenzitten, vergeten we weleens hoe mooi Tilburg eigenlijk is. Gelukkig is daar de be...

adv.