Mysterie: hoe is de Tilburgse Kermis eigenlijk ontstaan?

Door Emma Koevoets 20 juli 2019

De Tilburgse Kermis is de grootste van de Benelux en trekt per jaar gemiddeld een miljoen bezoekers. En daar zijn we behoorlijk trots op! Maar hoe is dit grootse evenement in onze stad eigenlijk ontstaan? Dat zochten we uit.

De oudste vermelding van een kermis in Tilburg gaat terug naar het jaar 1567. In 2016 vond vrijwilliger Ad Pijnenburg van het Regionaal Archief Tilburg een oude akte uit dit jaar. In die tekst staat iets over een betaling voor de zogenaamde “Tilborchse kermisse”. Jarenlang was de oudste vermelding eentje uit 1570. Daardoor was de kermis in 2017 plots de 450ste editie en niet die in 2020. Maar eigenlijk is het nog steeds een raadsel wanneer er echt voor het eerst een officiële kermiseditie was.

type mensen kermis
Tilburgse Kermis 2018. Foto: indebuurt Tilburg

Heikese kerk

Op 9 oktober 1483 wordt de Heikese kerk ingewijd. Waarschijnlijk vonden we jaren daarna steeds vaker feesten op het plein voor de bekende kerk. Deze feesten kunnen misschien een voorloper zijn van de kermis of van jaarmarkten. Dat kunnen we helaas niet met honderd procent zekerheid zeggen.

Het oogstfeest

Er is wel een grote kans dat de kermis de opvolger is van het oogstfeest dat we vroeger vierden. Dit deden we op de laatste zondag van augustus, ook wel bekend als de oogstmaand voor boeren. In de zeventiende en achttiende eeuw vierden we het harde oogstwerk door flink te feesten en behoorlijk wat alcohol achterover te gieten. De boeren van toen wilden vooral plezier maken en dat ging toen met spellen, muziek en lekker dansen. De eerste lijst met een overzicht met zaken die op de Tilburgse kermis staan, stamt uit 1877 volgens de site kermistilburg.nl.

Foto: Martijn Hessels

De eerste attracties

Aan het eind van de negentiende eeuw kwamen er ook attracties in Tilburg te staan. Dit waren vooral ‘kijkattracties’, nog geen reuzenrad of zweefmolen. Die kwamen er pas vanaf de twintigste eeuw bij. Een zweefmolen die in 1919 in Tilburg stond, staat tegenwoordig op het Anton Pieckplein in de Efteling. In 1922 stond er een houten rodelbaan van 75 meter lang en tien meter hoog, gevolgd door een houten achtbaan met waterbak. Die was waarschijnlijk de voorganger van de waterachtbaan die al heel lang op de kermis staat. Na jarenlang zeuren door winkeliers werd het Besterdplein in 1926 ook officieel Kermisplein.

Nostalgische kermis

Kom je dit jaar ook op de nostalgische kermis op het Koningsplein? Daar staan een paar van de vroegste attracties, zoals de romantische Rups, die er al sinds 1930 te vinden is. Leuk feitje: in 1931 stond er al voor het eerst een spookhuis in Tilburg. Jouw oma, opa, vader of moeder konden dus ook lekker griezelen! Pas vanaf 1965 verschoof de kermis naar het einde van juli, zoals nu het geval is.

Lees ook:

tilburgse kermis

Alles wat je moet weten over de Tilburgse Kermis 2019

Attenzioneeeeeeee! Nog een paar weken en dan staat de hele stad op z’n kop (letterlijk ook nog eens,...

Deze BN’ers zien we sowieso op de Tilburgse Kermis

Kijk niet raar op als je volgende week een hoop bekende koppen ziet lopen in Tilburg. Zoals elk jaar...
programma tilburgse kermis 2019

Tilburgse Kermis 2019: check hier het programma per dag

Er is een hoop te doen tijdens de kermis: naast de ruim tweehonderd attracties zijn er ook een hoop ...

adv.