Tilburgers van toen: 5 x dit is Frans Elen oftewel het Mosterdmanneke

mosterdmanneke
Frans Elen, het Mosterdmanneke. Foto: Regionaal Archief Tilburg.

Leo Alkemade, Roy Donders en Guus Meeuwis. De bekende Tilburgers van vandaag kennen we allemaal. Maar hoe zit het met de bekende Tilburgers van toen? Heb je al eens van het Mosterdmanneke gehoord? En wist je dat zijn mosterdrecept al meer dan honderdvijftig jaar bestaat? Dit is wat je wilt weten over Frans Elen, oftewel het Mosterdmanneke.

Zoon van Jan Elen

De eerste ‘mosterdman’ van Tilburg was Jan Elen. Hij bracht in 1870 zijn recept voor mosterd mee vanuit België. Eerst naar Helmond en vanaf 1882 woonde hij in de Tilburgse volksbuurt Koningswei. Dat is een gesloopte wijk waar je nu het Koningsplein, de Paleisring en het Stadhuisplein vindt. Achter zijn huis had hij een werkplaats om zijn eigen mosterd te maken. Zijn zoon Frans werd in 1891 geboren in Tilburg. Hij nam het recept en de bereidingswijze over van zijn vader. Tientallen jaren verkocht Frans zijn mosterd op straat in Tilburg, tot aan zijn dood in 1960.

Een aantal armoedige woningen in de Anna Paulownastraat in de Koningswei. De wijk werd in de jaren 60 gesloopt. Nu vind je er het Koningsplein. Foto: Regionaal Archief Tilburg.

Mosterdhonden

Wat zit er in die mosterd? In elk geval mosterdzaad. En dat moet gemalen worden. Hoe ging dat vroeger? Volgens Cultureel Brabant (CuBra) werden voor dat klusje honden gebruikt. Die honden brachten de maalstenen in beweging door in een houten rad te bewegen.

Wat er nog meer in zit? Het recept is nog steeds een geheim voor de meeste Tilburgers.

Het houten tonnetje

Het is meer dan zestig jaar geleden dat Frans Elen voor het laatst door de Tilburgse straten liep. Hij had volgens CuBra een snel loopje, droeg een nette, lange jas en had een houten tonnetje met koperen banden vast. Daar zat zijn versgemaakte mosterd in. Iets als online bestellen bestond nog lang niet, dus ging Frans zelf de hele stad rond om zijn klanten op te zoeken. Dag in dag uit ging hij de straat op. En dan riep hij…

mosterdmanneke
Frans Elen, het Mosterdmanneke. Foto: Regionaal Archief Tilburg.

De naam ‘Mosterdmanneke’

“‘Mosterd, madamekke?’ Het is heel gek, maar vroeger werd Frans Elen niet het Mosterdmanneke, maar het Mosterdmadamekke genoemd,” vertelt stadsgids Marcel de Reuver van Stadsgidserij Tilburg. Waarom? “Omdat hij langs de deuren ging en aanbelde bij de huisvrouwen. In die tijd mochten vrouwen nog niet werken. Als ze open deden, vroeg hij: ‘mosterd, madamekke?’ Later is de naam Mosterdmadammeke veranderd in het Mosterdmenneke.”

Lees hieronder het gedicht dat Marcel over het Mosterdmanneke schreef >

mosterdmanneke
Uit de gedichtenbundel ‘Wereldberoemd in Tilburg’ van stadsgids Marcel de Reuver. Foto: Regionaal Archief Tilburg.

Waar nu het recept is

Na de dood van Frans Elen in 1960 bleef het recept in de familie. Het recept ging namelijk naar zijn neef, Emile Johannes van de Wouw, aldus Brabants Erfgoed. Hij droeg de kennis daarna over aan zijn broer, Frans van de Wouw. In 2011 stopte Frans van de Wouw met de productie van mosterd. Op 78-jarige leeftijd vond hij het ’tijd om uit te rusten’, zo zei hij tegen het Brabants Dagblad. En het recept dan? Die is overgenomen door kaasboer Gert Jan van der Heijden. “Ik kan er niet tegen dat zoiets uit Tilburg verdwijnt,” zei hij in 2011 tegen het Brabants Dagblad. Zijn kaas én de mosterd van het Mosterdmanneke koop je op verschillende weekmarkten in Tilburg.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie-instellingen

Lees ook…

Meer in deze categorie

Tilburgers

Ga naar “Leuk volgens local Charlotte: ‘Hier loop je altijd met iets naar buiten’”

Leuk volgens local Charlotte: ‘Hier loop je altijd met iets naar buiten’

Ga naar “Tilburgs nummer maakt kans op titel Het Beste Liedje Uit Eigen Land”

Tilburgs nummer maakt kans op titel Het Beste Liedje Uit Eigen Land

Ga naar “Jenny van studentencollectief MAP gaat het gesprek aan in Tilburg: ‘Vroeger verzette ik mij tegen mijn roots’”

Jenny van studentencollectief MAP gaat het gesprek aan in Tilburg: ‘Vroeger verzette ik mij tegen mijn roots’

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “JUMBO TOILETPAPIER van € 17,08 voor € 11,99”

JUMBO TOILETPAPIER van € 17,08 voor € 11,99

  • Jumbo
  • Geldig t/m 7 februari 2023
Ga naar “Visstoof met prei tomaat € 1,19”

Visstoof met prei tomaat € 1,19

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 5 februari 2023
Ga naar “Dekbedovertrek € 9,99”

Dekbedovertrek € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023
Ga naar “Katoenen shopper € 9,99”

Katoenen shopper € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023
Ga naar “Pauline Wingelaar € 2,99”

Pauline Wingelaar € 2,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023

Vacatures

Ga naar “Transportplanner | €3000 tot €3600 | 13e maand”

Transportplanner | €3000 tot €3600 | 13e maand

  • WerkTalent
  • Fulltime
Ga naar “Hoofd Financiële Administratie”

Hoofd Financiële Administratie

  • Vollenhoven
  • Fulltime
Ga naar “Financial Officer Spain”

Financial Officer Spain

  • Page Personnel
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Medewerker klantenservice, Achmea”

Medewerker klantenservice, Achmea

  • Randstad
  • Parttime
Ga naar “Conversiemedewerker, Achmea”

Conversiemedewerker, Achmea

  • Randstad
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Carnavalsrave Tilburg”

Carnavalsrave Tilburg

  • Club Smederij
  • 17 februari 2023

Topper

Ga naar “Kruikenhof: het carnavalscafé van de Reeshof”

Kruikenhof: het carnavalscafé van de Reeshof

  • Pannenkoeken Paradijs
  • Van 17 feb t/m 20 feb

Topper

Ga naar “Wintercircus Tilburg”

Wintercircus Tilburg

  • T/m 5 feb
Ga naar “Tilburgs Comedy Festival”

Tilburgs Comedy Festival

  • Van 23 mrt t/m 25 mrt
Cinecitta TilburgCinecitta Tilburg
Ga naar “Tweedehands het Festival”

Tweedehands het Festival

  • Van 24 mrt t/m 26 mrt