Mysterie: dit is waarom zoveel Tilburgse pleinen de vorm van een driehoek hebben

Heuvel
De Heuvel heeft de vorm van een driehoek. Foto: indebuurt Tilburg.

Kijk eens naar de kaart van Tilburg en er valt iets op. Het Hasseltplein? Een driehoek. Het Korvelplein? Driehoek. De Heuvel? Ook al een driehoek. Dat kan haast geen toeval zijn, en dat is het ook niet. Die driehoekige pleinen zijn honderden jaren geleden ontstaan.

Waarom zijn het allemaal driehoeken? “Er zijn twee verklaringen voor,” zegt vrijwilliger en onderzoeker Rob van Putten van Regionaal Archief Tilburg. “De simpele verklaring is: vroeger stonden er boerderijen aan landwegen en die kruisten elkaar nooit recht, maar altijd schuin. Eerst stonden deze boerderijen verspreid langs deze landwegen en in de dertiende en veertiende eeuw zie je een verschuiving. Toen kwamen ze meer bij elkaar te staan rondom deze pleinen. De andere verklaring heeft met de ligging en de vorm van de omliggende akkers te maken.”

Herdgang

Als je twee landwegen hebt die elkaar kruisen, dan krijg je (van bovenaf) een V-vorm te zien. Komt er dan ook nog een straat dwars op deze straten bij, dan krijg je… een driehoek. Dit waren vroeger de centrale plekken waaromheen de boeren leefden en werkten. Over deze driehoekige pleinen brachten de herders hun vee naar de akkers. De boerderijen lagen aan zo’n plein, de akkers lagen daar weer achter. “Daarom heet het een herdgang: de gang van een herder,” legt Rob uit.

De tekst loopt door na de foto >

Heuvel
Uitzicht op de Heuvel vanuit het dakterras van het Mercure Hotel. Foto: indebuurt Tilburg.

Landbouw

Op deze driehoekige pleinen drinken Tilburgers vandaag de dag een biertje, of ze komen er om te winkelen. Maar ooit liepen er dus vooral schapen rond. “De pleinen hadden een landbouwfunctie,” zegt Rob. “Vaak zag je er ook een zogeheten brandkuil, dat is een kuil waarin een grote watervoorraad werd opgeslagen als buffer. Voor als er bijvoorbeeld brand was. Die vond je bijvoorbeeld op het Hasseltplein en op het huidige Wilhelminapark (herdgang De Veldhoven).”

Bijzonder

“Je ziet de driehoekige straatpatronen van de vroegere herdgangen wel meer op de zandgronden in Brabant,” zegt Rob. “En ook in Drenthe bijvoorbeeld, maar daar heten ze anders: een Marke of een dries.” Toch is het bijzonder wat we er in Tilburg nog van zien, volgens Rob. “In Tilburg is het stratenpatroon nog zo intact, dat het hier veel meer opvalt.”

Maar pas op…

Niet alle driehoekige pleinen in Tilburg zijn ontstaan uit een herdgang. En dat is precies omdat de straten nog steeds net zoals vroeger lopen. Daardoor ontstaat de driehoeksvorm ook weer bij ‘nieuwere’ pleinen. “Dus het is goed om te vermelden: bijvoorbeeld het Rosmolenplein heeft niets met herdgangen te maken,” aldus Rob.

Lees ook…

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: dit is waarom Tilburg zoveel Mariategels heeft”

Mysterie: dit is waarom Tilburg zoveel Mariategels heeft

mariategel
Ga naar “Mysterie: dit is waarom hier ronde gaten in de muur zitten”

Mysterie: dit is waarom hier ronde gaten in de muur zitten

vlaggengat
Ga naar “Mysterie opgelost: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en een brasserie”

Mysterie opgelost: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en een brasserie

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Huispak M t/m XXL € 19,99”

Huispak M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “Huispak met legging M t/m XXL € 19,99”

Huispak met legging M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Alle Kruidvat vitaminen, mineralen en supplementen van € 4,98 voor € 3,74”

Alle Kruidvat vitaminen, mineralen en supplementen van € 4,98 voor € 3,74

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99”

Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Medewerker catering Tilburg”

Medewerker catering Tilburg

  • Tempo-Team
  • Parttime
Ga naar “Werkvoorbereider Machines | ERP Systemen | 2.800 – 4.200”

Werkvoorbereider Machines | ERP Systemen | 2.800 – 4.200

  • WR.nl Solliciteren
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “accountmanager sport – Starter”

accountmanager sport – Starter

  • Page Personnel
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Orderpicker”

Orderpicker

  • Tempo-Team
  • Fulltime
Ga naar “Klantenservice Medewerker Signify”

Klantenservice Medewerker Signify

  • Olympia
  • Fulltime

Agenda

Ga naar “IJM’s Buitenweek”

IJM’s Buitenweek

  • IJzeren Man Vught
  • Van 24 okt t/m 28 okt

Topper

Ga naar “Halloween klimmen”

Halloween klimmen

  • IJzeren Man Vught
  • Van 7 okt t/m 29 okt

Topper

Ga naar “Nog plaats voor ondernemers bij Broodfondsen in Tilburg”

Nog plaats voor ondernemers bij Broodfondsen in Tilburg

  • Broodfonds
  • 10 november 2022

Topper

Ga naar “De Unie”

De Unie

  • Poppodium 013
  • 8 oktober 2022
Ga naar “Senses of Change”

Senses of Change

  • Van 1 okt t/m 8 okt