Mysterie: waarom is de bijnaam van Schiedam eigenlijk ‘Zwart Nazareth’?

Achter de Teerstoof, Bron: Schiedam gemeentearchief
Achter de Teerstoof, Bron: Schiedam gemeentearchief

In deze rubriek behandelen we iedere week een Schiedams mysterie: een opvallend of apart gegeven uit de stad. Vandaag duiken we de geschiedenisboeken in: want waar komt de bijnaam ‘Zwart Nazareth’ vandaan?

Ondanks dat de bijnaam steeds minder vaak wordt gebruikt, is ‘Zwart Nazareth’ een term die je ongetwijfeld een keer hebt gehoord. Maar waar komt het nou eigenlijk vandaan? Wij zochten het voor je uit!

Schiedam jeneverstad

Als we even nadenken over de geschiedenis van Schiedam dan komen we met een gokje al een eind: het zal wel iets met jenever te maken hebben? Dat klopt! In de 19e eeuw was onze stad hét centrum van de jenever-industrie in Nederland. De kinderen speelden op de vaten die op straat stonden en de binnenstad rook altijd naar alcohol en mout. Klinkt gezellig, maar in die tijd was dat toch allemaal niet zo rooskleurig. De steenkool gestookte branderijen en glasfabriek zorgden voor enorme vervuiling van de stad, waardoor de roetuitstoot de muren en straten letterlijk zwart kleurden. Het beeld dat Piet Paaltjens in zijn gedicht ‘Het zwart Schiedam’ schetste sloot hier zeker op aan:

Een onafboenbre roetkorst kleeft
(Dat ’s waar) er aan iederen gevel,
En over havens en straten hangt
Er een eeuwige steenkolennevel.

Personeel distilleerderij J.J. Meder. Bron: Schiedam gemeentearchief

Nazareth

Oké, het eerste deel van de naam is nu wel duidelijk. Over de oorsprong van het woord Nazareth zijn de meningen wat verdeeld. Volgens sommigen verwijst het naar het Bijbelse Nazareth, de plaats waar Jezus’ Moeder Maria vandaag kwam en waar Jezus zelf opgroeide. Het werd gezien als een plaats zonder beloften en zonder profetieën, nou dat klinkt niet echt hoopvol. Een andere benadering heeft te maken met de Belgische plaats Nazareth. Toen ze in ons buurtland begonnen met het maken van jenever hadden we in Schiedam al twee eeuwen ervaring. Voor advies kwamen onze buren dus naar Schiedam, en in die periode kreeg Schiedam de bijnaam die de geschiedenisboeken inging.

Dampen in de stad. Bron: Schiedam gemeentearchief
Dampen in de stad. Bron: Schiedam gemeentearchief

De Amazing Stroopwafels

Ter ere van ons ‘Zwart Nazareth’ werd er door de Rotterdamse band ‘The Amazing Stroopwafels’ zelfs een lied geschreven. Cholera epidemieën, open riolen en alcoholisme waren in die tijd een groot probleem. De Schiedamse arbeiders werden voor een deel met alcohol uitbetaald. Gelijknamig aan het gedicht van Piet Paaltjens wordt hierin nogmaals benadrukt hoe weinig rooskleurig het in die tijd was:

“Achter de Teerstoof”, “Verbrande Erven”
Daar woont het grauw, Jan met de pet
Open riolen waar zelfs de ratten sterven
Welkom in Zwart Nazareth

Zitten wij er helemaal naast? Wil je gewoon iets kwijt of zit je zelf al tijden met een Schiedams mysterie? Mail ons!

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie opgelost: Wat is het verhaal achter het bronzen beeld in de componistenbuurt?”

Mysterie opgelost: Wat is het verhaal achter het bronzen beeld in de componistenbuurt?

Ga naar “Van de meter tot de Warande: dit heeft Napoleon ingevoerd in Schiedam”

Van de meter tot de Warande: dit heeft Napoleon ingevoerd in Schiedam

napoleon schiedam
Ga naar “Hapje eten in Schiedam: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en een brasserie”

Hapje eten in Schiedam: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en een brasserie

brasserie bistro grand cafe schiedam

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Alle geur- kaarsen of geurstokies van € 9,99 voor € 4,99”

Alle geur- kaarsen of geurstokies van € 9,99 voor € 4,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Solo 4-laags toiletpapier”

Solo 4-laags toiletpapier

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “COCKTAIL TROS TOMATEN 1+1 gratis”

COCKTAIL TROS TOMATEN 1+1 gratis

  • Geldig t/m 4 oktober 2022
Ga naar “Universele telefoonketting € 4,99”

Universele telefoonketting € 4,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Luxe dekbedovertrek katoensatijn € 29,99”

Luxe dekbedovertrek katoensatijn € 29,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022

Agenda

Ga naar “Kerstmarkt in Schiedam”

Kerstmarkt in Schiedam

  • Van 17 dec t/m 18 dec
Kerstmarkt SchiedamKerstmarkt Schiedam
Ga naar “Oktoberfest in omgeving Schiedam”

Oktoberfest in omgeving Schiedam

  • Van 30 sep t/m 1 okt
Oktoberfest SchiedamOktoberfest Schiedam
Ga naar “Halloween in Schiedam”

Halloween in Schiedam

  • 29 oktober 2022
Halloween SchiedamHalloween Schiedam