Dit was Zwart Jan, waar een hele straat naar vernoemd is

Zwart Janstraat Rotterdam
Foto: indebuurt Rotterdam

De Zwart Janstraat in het Oude Noorden is één van Rotterdams bekendste en langste winkelstraten. Het gezellige Noordplein, het hippe Zwaanshals en de populaire Zaagmolenkade liggen op een steenworp afstand. Maar wie was die Zwart(e) Jan eigenlijk?

Om dat uit te leggen, is een korte samenvatting van de Tachtigjarige Oorlog nodig. We beloven dat het een interessante geschiedenisles wordt!

Wist je trouwens dat het Stadsarchief Rotterdam een app én een mooie site heeft waarin je de herkomst van elke straatnaam in Rotterdam kunt opzoeken? Maar dat niet alleen, je kunt er ook met al je vragen over straatnamen terecht!

Eigenwijze Rotterdammers

De Tachtigjarige Oorlog (1568 – 1648) kent vooral verhalen over steden als Leiden, Breda en Alkmaar. Maar ook in Rotterdam gebeurde er iets tijdens de de onafhankelijkheidsoorlog van de Nederlanden tegen de Spaanse overheersing.

Op 7 april 1572 arriveerde er een Spaans leger onder leiding van gouverneur Bossu, dat door Rotterdam richting Delfshaven wilde optrekken om daar de Geuzen te grazen te nemen. Dezelfde Geuzen die een week eerder op 1 april Den Briel hadden ingenomen. De eigenwijze Rotterdammers zagen dit helemaal niet zitten, bovendien was de dag erna een feestdag en iedereen wilde hier lekker van genieten (ja toch!). De Spanjaarden moest de nacht maar buiten de stadspoorten doorbrengen, terwijl de bevolking van Rotterdam nog een neut nam.

Lees verder onder de schets >

De Spanjaarden buiten de stadspoort van Rotterdam. Beeld: Stadsarchief Rotterdam

Oostpoort

De Spanjaarden (eigenlijk vooral huursoldaten uit Vlaanderen, Bourgondië, Duitsland en Italië) stonden op 8 april nog steeds buiten bij de Oostpoort. Deze stadspoort stond waar nu het Oostplein is. Terwijl de Rotterdamse bevolking een goed feestje aan het vieren was, probeerde het leger ’s nachts de poort te forceren, maar de dronken bevolking hield stand. Na lang overleg werd de volgende ochtend, op 9 april, besloten om het leger vreedzaam in kleine groepjes door de stad te laten trekken.

Swart Jan en burgemeester Roos

En daar ging het fout. In plaats van een klein groepje, stormde het hele Spaanse leger door de poort. Er vielen in de gevechten zo’n veertig doden en gewonden onder de Rotterdamse burgers. Onder de Rotterdammers die daarbij worden vermoord, bevonden zich de stadsbestuurder Jan Jacobsz, burgemeester Roos en de smid ‘Swart Jan’. Hij sneuvelde als eerste.

Jan zou volgens de verhalen een flinke kerel zijn geweest die vlakbij de Oostpoort zijn smederij had en de mensen van wapens voorzag. Hij had in ieder geval een belangrijk aandeel in het tegenhouden van de Spanjaarden in de dagen vóór 9 april. Waarschijnlijk werd hij ‘swart’ genoemd omdat hij onder de roetvegen zat. Of misschien had ‘ie wel een zwarte bos haar? We zullen het nooit weten. Wat we wel weten is dat hij voorop in de strijd ging, en zo dus ook een van de eerste slachtoffers was van de Spaanse terreur. Volgens de overlevering werd hij zelfs eigenhandig vermoord door gouverneur Bossu.

In 1887 werd de nieuw aangelegde straat naar de zwarte smid Jan vernoemd, die aansloot op een andere nieuwe straat: de Burgemeester Roosstraat.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Tijdmachine: deze lege vlakte in Rotterdam herken je niet terug”

Tijdmachine: deze lege vlakte in Rotterdam herken je niet terug

Big Shops
Ga naar “Wist je vast niet: hier in Rotterdam staat een echte Picasso op straat”

Wist je vast niet: hier in Rotterdam staat een echte Picasso op straat

Pablo Picasso en Carl Nesjar - Sylvette - foto BKOR archief (1)
Ga naar “Mysterie: waarom Rotterdammers op 2 februari pannenkoeken eten”

Mysterie: waarom Rotterdammers op 2 februari pannenkoeken eten

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Skechers sneakers 36 t/m 46 € 39,99”

Skechers sneakers 36 t/m 46 € 39,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023
Ga naar “Edet toiletpapier van € 7,49 voor € 3,99”

Edet toiletpapier van € 7,49 voor € 3,99

  • Dirk
  • Geldig t/m 7 februari 2023
Ga naar “CALVÉ PINDAKAAS van € 9,68 voor € 4,50”

CALVÉ PINDAKAAS van € 9,68 voor € 4,50

  • Jumbo
  • Geldig t/m 7 februari 2023
Ga naar “JUMBO TOILETPAPIER van € 17,08 voor € 11,99”

JUMBO TOILETPAPIER van € 17,08 voor € 11,99

  • Jumbo
  • Geldig t/m 7 februari 2023
Ga naar “Pvc Click Flex Strook Pella Eiken € 34,00”

Pvc Click Flex Strook Pella Eiken € 34,00

  • Kwantum
  • Geldig t/m 30 juni 2023

Vacatures

Ga naar “Financieel medewerker”

Financieel medewerker

  • Page Personnel
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Leerkracht middenbouw Rotterdam”

Leerkracht middenbouw Rotterdam

  • DIT IS WIJS
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Assistent Accountant”

Assistent Accountant

  • WR.nl Solliciteren
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Vitaliteitscoach Parttime”

Vitaliteitscoach Parttime

  • RGF Staffing the Netherlands B.V.
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Koningsdag 2023 in Rotterdam”

Koningsdag 2023 in Rotterdam

  • 27 april 2023
Ga naar “NN Marathon Rotterdam 2023”

NN Marathon Rotterdam 2023

  • Van 15 apr t/m 16 apr
NN Marathon RotterdamNN Marathon Rotterdam
Ga naar “Holi festival Rotterdam”

Holi festival Rotterdam

  • 11 maart 2023
holi rotterdamholi rotterdam
Ga naar “Carnaval 2023 Rotterdam”

Carnaval 2023 Rotterdam

  • Van 18 feb t/m 21 feb
Carnaval 2023 RotterdamCarnaval 2023 Rotterdam
Ga naar “Het Kunstenaarsbal”

Het Kunstenaarsbal

  • De Doelen
  • Van 11 feb t/m 12 feb
Het Kunstenaarsbal 1Het Kunstenaarsbal 1