Wat is dat oranje bouwwerk op het Pompenburg?

Door Wouter Vocke 8 december 2018

In de rubriek Rotterdamse Mysteries behandelen we iedere week een apart, interessant of opvallend gegeven uit de stad. Wat die havennummers betekenen bijvoorbeeld. Of wat de ‘mast’ in Euromast is. En waar is Monsieur Jacques gebleven? Deze week: wat is dat toch voor bouwwerk op het Pompenburg?

Er zijn natuurlijk genoeg Rotterdammers die nu denken: ‘ja dat weet toch iedereen!’ Maar het zal je verbazen hoeveel mensen het ook níet weten! Iemand dacht laatst zelfs dat het om een gebombardeerde kerk ging. Tijd dus om het mysterie voor eens en voor altijd op te lossen.

Delftsche Poort in 1915

Delftsche Poort

Het stalen oranje bouwwerk is een kunstwerk ter nagedachtenis aan de Delftsche Poort: die poort was één van de stadspoorten van Rotterdam. In andere historische Nederlandse binnensteden zie je ze nog best vaak. In Rotterdam niet; we hoeven niet uit te leggen waarom. Er waren er ooit een stuk of tien, de Oostpoort (bij Oostplein) en Delftsche Poort zijn twee van de bekendste.

Het was al de derde poort op die plek, de eerdere waren wegens bouwvalligheid gesloopt. De eerste poort werd in de Middeleeuwen gebouwd en heette Noorderpoort. De tweede heette Sint Joris- of Delftsche Poort en werd in 1545 gebouwd. De derde en laatste poort werd in 1764 gebouwd door hofarchitect Pieter de Swart.

Delftsche Poort en Hofplein in de jaren ’30

Sta-in-de-weg

Door de steeds drukker wordende binnenstad (en de verkeerschaos op het overvolle Hofplein) waren er in de jaren ’30 plannen om de Delftsche Poort naar goed Rotterdams gebruik te slopen. Dit leverde zoveel kritiek en weerstand op – ook naar goed Rotterdams gebruik – zodat de gemeente besloot om de poort 100 meter te verplaatsen.

De Delftsche Poort in zijn uppie op het Hofplein in 1930. Laten we eerlijk zijn, hij stond een beetje in de weg… | bron: Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH)

In 1939 begonnen de gemeente Rotterdam met de verplaatsing van de poort. De onderbouw was in 1940 al gereed, maar toen zorgde de Duitse Luftwaffe er alsnog voor dat de oude stadspoort gesloopt werd. Sommige beeldhouwwerken en ornamenten die al verwijderd waren voor de verhuizing konden nog gered worden, maar de poort niet. De beeldhouwwerken die het overleefd hebben zijn onder andere aangebracht op hoeken van het Stadhuisplein, en natuurlijk in het bouwwerk dat herinnert aan de poort.

Delftsche Poort

Reconstructie

Vijftig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog (in 1995 dus) werd er op de oorspronkelijke plaats van de Delftsche poort aan een reconstructie in staal onthuld. Het gevaarte aan het Pompenburg is ontworpen door de kunstenaar Cor Kraat. Rond de poort zijn ook wat restanten opgesteld van de gebeeldhouwde ornamenten die de oorspronkelijk op de stadspoort zaten.

Delftsche Poort

Fun facts!

Wist je dat…

  • …Napoleon bij zijn bezoek aan Rotterdam in 1811 door de Delftsche Poort de stad binnenkwam?
  • …bovenin de Delftsche Poort ooit het tekengenootschap ‘Hierdoor tot Hooger’ zat?
  • …het gebied rond het Hofplein en de Delftsche Poort in de jaren ’20 en ’30 hét uitgaansgebied van Rotterdam was?
  • …het oude station (ten oosten van waar nu centraal staat) vóór het bombardement station Delftsche Poort heette?
  • …op die plek nu een van de hoogste gebouwen van Nederland staat: de Delftse Poort!

Delftse Poort

Mysterie opgelost!

Daar is ‘ie dan: dat oranje bouwwerk. Nu kijk je er voortaan heel anders naar als je er langsrijdt met de tram! Zit jij ook al tijden met een Rotterdams mysterie? Mail ons! Dan gaan wij er alles aan doen om dit mysterie voor jou op te lossen. Je mag ons sowieso mailen, ook als je iets kwijt wilt. Vinden we leuk!

Delftsche Poort

adv.