Huh? Waar gaat deze spoorlijn naartoe?

Door Wouter Vocke 10 augustus 2019

Toen we laatst door de Rotterdamse wijk De Esch liepen, vielen ons ineens een paar (tram?)rails op. Maar niet van tram 21 of 24 – het spoor dat we zagen liep zo de bosjes in. Waar liep die spoorlijn dan naartoe? Voordat je het spoor bijster raakt, zijn we op onderzoek uitgegaan.

Nou, ten eerste: het is geen spoorlijn. Of was geen spoorlijn, er reed ook geen tram. Maar waar nu de woonwijk De Esch staat, stond vroeger het Drinkwaterleidingbedrijf (da’s een hele mond vol) Rotterdam, afgekort: DWL. Misschien vroeg je je af wat die oude watertoren daar deed? Dat is een overblijfsel van het waterbedrijf.

De Esch

Vies water

Voordat Rotterdam over een eigen drinkwaterleiding beschikte, waren de stadsbewoners voornamelijk aangewezen op het water uit de grachten – en dat water was niet zo fris. Het Rotterdamse drinkwater was berucht. Mensen van buiten de stad die door het water hier een aandoening aan hun ingewanden kregen, noemden die ziekte ‘De Rotterdammer’. In de negentiende eeuw kwamen ze er ook nog eens achter dat de cholera-epidemieën (die steeds maar terugkwamen) door vies drinkwater kwamen. Tijd om het drinkwater aan te pakken.

Vanaf 1854 werd al begonnen met het ‘waterproject’, de singels door de stad die zorgen voor vers(er) water. Dat was al een hele verbetering, maar het stonk nog steeds en mensen bleven het als open riool gebruiken. Daarom werd in 1869 besloten tot de oprichting van het Gemeentelijk Drinkwaterbedrijf.

Watertoren

Voor de het gloednieuwe state of the art waterleidingbedrijf werd een complex gebouwd aan de Oude Plantage, voorbij Kralingen in het verlengde van de Honingerdijk, ver buiten de toenmalige stadsgrenzen. Hier werden bassins gebouwd, filterhuisjes, een pompgebouw, een ketelhuis, directeurswoning én een grote watertoren: met zijn inhoud van 1 miljoen liter de grootste van het land. Er kwam een grote zuiveringsinstallatie, waar Maaswater in open zandkommen kon worden gefilterd. Op 1 oktober 1874 begon de Rotterdamse Drinkwaterleiding dan eindelijk gezuiverd Maaswater te leveren aan de stad.

stadsarchief
De watertoren van stadsarchitect C.B. van der Tak | Foto: Stadsarchief Rotterdam

Tussen 1928 en 1950 werden drie nieuwe filtergebouwen neergezet, dat zijn die wit met blauwe gebouwen die daar staan. Daarbij werd een nieuwe filtermethode geïntroduceerd, die drie keer sneller werkten dan de open zandfilters. Tussen de bassins, filtergebouwen en pomphuizen reden treintjes – meer een soort mijnwagentjes – onder andere met zand gevuld. Een hoop van die oude rails liggen dus nog her en der door de wijk!

Filterweg

In 1977 verhuisde het waterbedrijf na meer dan 100 jaar naar de Schaardijk, vlak naast de Van Brienenoordbrug. Inmiddels is het alweer een tijdje geleden opgegaan in Evides.

Alle straatnamen in De Esch herinneren nog aan het drinkwaterbedrijf. Bijvoorbeeld de Hoge- en Lage Filterweg, Rijnwaterweg, Buitenbassinweg, Snelfiterweg, Drinkwaterweg en het Reservoirpad. Het pompgebouw is nu een evenementenlocatie en onder de watertoren zit een café/restaurant. Sommige buitenbassins zijn ingericht met waterpartijen, er broeden zelfs watervogels. In de andere bassins liggen grasvelden, speelveldjes, een Cruyff-court en Richard Krajicek tennisveldje!

De Esch

Lees ook:

De Hef

10 luchtfoto’s van Rotterdam in de jaren ’20 en ’30

Gers! Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) vond 2000 historische beelden die mili...

Zo komt het oudste stadspark van Rotterdam aan zijn naam

Wat doen al die konijnen bij de Oude Plantage?

Rotterdamse Mysteries: ‘Zo oud als de weg naar Kralingen’

Meer over

Mysteries

adv.