Nijmegen

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Binnenkijken bij de mysterieuze torens van de Nijmeegse Spoorbrug

Door Babs Bingen 11 januari 2020

Wat gebeurt er eigenlijk in die twee historische gebouwen bij de Spoorbrug? Woont er iemand, of niet? Menig Nijmegenaar heeft het zich de laatste tijd al héél vaak afgevraagd, merkt beheerder Peter Daanen. Tijd voor een rondleiding door het spannende gebouw dat ‘Het Landhoofd’ heet.

Sinds 1963 was Peters schoonvader, Theo Elfrink, de huurder van de mooie plek. Peter: “Hij was kunstenaar en werkte hier in de linker toren iedere dag, tot hij in 2014 op 91-jarige leeftijd stierf. Één van de ruimtes hier gebruikte ik met mijn band al een tijd als repetitieruimte. Niet alleen is dit een inspirerende plek, maar de muren hier zijn een meter dik. Hartstikke geluiddicht dus.”

Spoorbrug

Peter wilde het huurcontract van zijn schoonvader graag overnemen, zodat de mooie plek behouden zou blijven. Eigenaar Prorail werkte daar in eerste instantie niet makkelijk aan mee. “Omdat de gebouwen onlosmakelijk met de Spoorburg verbonden zijn, kan Prorail het Landhoofd niet verkopen. De rechter toren stond al leeg. Daar werd herhaaldelijk ingebroken, waardoor Prorail toch wel een beheerder kon gebruiken. Als ik zowel de rechter als linker toren zou beheren, mocht ik de nieuwe huurder worden.”

(Foto: indebuurt Nijmegen)
(Foto: indebuurt Nijmegen)

Lage vloeren en schietgaten

Oorspronkelijk werden de torens rond 1879 gebouwd als fort. Peter: “Bij de bouw van de Spoorbrug, was  men bang dat de vijand via die brug het noorden van het land kon veroveren. In deze torens zouden dus soldaten komen, die de stad moesten beschermen. Daarom bevat het Landhoofd ook schietgaten en zijn de vloeren oorspronkelijk een stuk lager dan de ramen, zodat je veilig in de ruimtes kan bewegen.”

Het heeft altijd leeg gestaan

Grappig feitje: er hebben nooit soldaten in het Landhoofd gezeten. Peter: “Het heeft maar liefst tien jaar lang geduurd voordat de torens af waren. Toen waren de kanonnen van die tijd alweer gemoderniseerd. De torens hier waren helemaal niet bestand tegen de kracht van dat geschut. Eigenlijk stond het hier dus vanaf de eerste jaren dus al leeg.”

Voetgangers staken Spoorbrug over

Totdat de Spoorbrug door Nijmegenaren illegaal gebruikt werd om aan de overkant te komen. De Waalbrug bestond in die tijd nog niet. Peter: “De enige mogelijkheid om aan de overkant te komen was een veerpont die ongeveer ter hoogte van de Grotestraat vertrok. ’s Avonds voer deze niet. Omdat er toen nog maar zo’n twee treinen per dag over de Spoorbrug reden, gingen veel voetgangers te voet over de Spoorbrug naar de overkant.”

De torens zijn ondergronds met elkaar verbonden. (Foto: indebuurt Nijmegen)

Nijmegenaren vielen in de Waal

“Dat was levensgevaarlijk. De brug was namelijk niet volledig gesloten. Bij het oversteken vielen weleens Nijmegenaren in de Waal, dat overleef je niet. De spoorwegen besloten daarom dat de brug bewaakt moest worden. Twee gezinnen waarvan ten minste één gezinslid al bij de spoorwegen werkte, werden aangewezen. Zij mochten gratis in de torens wonen, in ruil voor de taak om in een wachthuisje de brug te bewaken.”

In de foto’s hieronder zie je de doorgang van de toren naar het spoor.

Deur naar het vroegere wachthokje. (Foto: indebuurt Nijmegen)
(Foto: indebuurt Nijmegen)

Bouwtekeningen bleven bewaard

Toen in 1936 de Waalbrug werd gebouwd, was het bewaken niet meer nodig. Wel bleven er tot de Tweede Wereldoorlog gezinnen in het Landhoofd wonen. Toen werd de plek bezet door de Duitsers. Zij sloopten de bovenste verdiepingen eraf, om er kanonnen neer te kunnen zetten. Later heeft de gemeente deze in de oude stijl kunnen herbouwen, omdat de oude bouwtekeningen altijd bewaard zijn gebleven.

Woningnood

Na de oorlog heerste er flinke woningnood in Nijmegen. Peter: “Om ervoor te zorgen dat er weer onderdak geboden kon worden aan twee gezinnen, mochten de torens weer bewoond worden. Eén gezin in elke toren. In 1962 is het hier uiteindelijk als onbewoonbaar verklaard, omdat het niet meer gezond zou zijn om te wonen. In die tijd kende mijn schoonvader de directeur van het Nijmeegse station. Zo is hij de huurder geworden van dit prachtige pand.”

Peters schoonvader in zijn toenmalige atelier: het Landhoofd (Foto: indebuurt Nijmegen)

Peter geeft rondleidingen

Peter heeft altijd gemerkt dat er veel interesse was van voorbijgangers. Wat gebeurt er nou eigenlijk? Ter ere van 75 jaar Market Garden organiseerde hij daarom rondleidingen door het gebouw. Hij moest zoveel mensen teleurstellen, dat hij nu weer opnieuw rondleidingen gaat geven. Benieuwd naar alle gave verhalen over het Landhoofd? Alle data van de rondleidingen vind je hier.

(Foto: indebuurt Nijmegen)

Lees ook:

Toen in Nijmegen: hiervoor diende het Ketelhuis in Nijmegen-Lent

Heb je ook wel eens dat je ergens langs loopt, fiets of rijdt en je eigenlijk gelijk afvraagt: wat g...

Nijmeegs mysterie: het vrolijke vissen-bankje in het Kronenburgerpark

Heb jij hem ook weleens gespot? Het prachtige mozaïeken bankje met vissendesign dat in het Kronenbur...

Weet je nog? 7 x winkelketens die een vestiging in Nijmegen hadden

We hebben in Nijmegen veel leuke bijzondere winkels, maar ook aardig wat ketens. In de loop der jare...

adv.