Toen in Nijmegen: de zeepfabriek van de familie Dobbelmann

(Foto: indebuurt Nijmegen)

Wie wel eens in de Nijmeegse wijk Bottendaal komt, kent vast de toren waarop de letters ’to B i ex’ in gele neonletters staan. Deze letters vormen samen het woord ‘Biotex’ en duiden op de zeepfabriek die hier tot 1999 stond. De iets oudere bewoner weet nog dat de fabriek vóór die tijd de naam Dobbelmann droeg. Er zit een rijke geschiedenis achter de fabriek en de Dobbelmannfamilie.

Voor het allereerste begin moet je bijna 300 jaar terug in de tijd. In 1733 bouwden de broers Abraham en Jacob Mistin al de eerste versie van de zeepfabriek in de Lange Brouwerstraat in de Nijmeegse benedenstad. De jaren verstreken en verschillende eigenaars kregen de zeepfabriek in handen.

Eerste Nederlandse stoommachine

Eigenaar Van der Heijden installeerde in 1846 als eerste ondernemer in Nijmegen een stoommachine in de zeepfabriek. In 1854 werd de fabriek gekocht door de Duitse Johann Peter Dobbelmann, die in Nederland was komen wonen voor de liefde en handelde in koloniale waren.

Dobbelmanfabriek in 1733. (Beeld: Noviomagus)

Goed voor Nijmegen

De familie Dobbelmann was belangrijk voor de Nijmeegse samenleving. Niet alleen creëerden ze veel werkgelegenheid, ze investeerden ook in bijvoorbeeld onderwijs en cultuur en zaten in de gemeenteraad. De zaken gingen voor de wind en de fabriek bleef binnen de familie.

Brand in de fabriek

In 1895 brandde de fabriek in de benedenstad tot de grond toe af. Toenmalige eigenaar Pierre Dobbelmann kocht hetzelfde jaar de leegstaande margarinefabriek aan de Graafsedwarsstraat om daar opnieuw zeep te fabriceren.

De familie betekende niet alleen veel voor de Nijmeegse samenleving, ze zorgden ook voor een heuze verandering in de stad. Omdat de fabriek veel werknemers in dienst had, liet de familie in de buurt van de Graafsedwarsstraat arbeiderswoningen bouwen om hun werknemers in te huisvesten. Zo breidde de wijk Bottendaal zich uit.

Advertentie voor Dobbelmanzeep. (Beeld: Regionaal Archief Nijmegen)

Biotex

In de loop der jaren nam niet alleen de vraag naar zeep, maar ook de concurrentie toe. Een goede marketingstrategie was van essentieel belang. In de jaren dertig introduceerde de fabriek daarom Castella zeep, vernoemd naar de Spaanse olijfolie waar deze zeep van was gemaakt. Door de internationalisering werden veel familiebedrijven overgenomen en ook de zeepfabriek van de familie Dobbelmann moest eraan geloven.

In 1968 trok Reinier Dobbelmann zich terug uit de onderneming en zo kwam er een einde aan de zeepfabriek als familiebedrijf. Multinational AKZO nam het bedrijf over en produceerde alleen nog wasmiddel, veelal onder de naam Biotex. Na AKZO passeerden verschillende moederbedrijven de revue en in 1999 valt officieel het doek voor de zeepfabriek.

Castellatoren

Rond de eeuwwisseling werd de fabriek grotendeels gesloopt. De toren met de letters Biotex staat er nog steeds en heet de Castellatoren, een verwijzing naar de oliezeep. Tegenwoording zitten er tientallen appartementen in het pand. Alleen de letters ’to B i ex’ op het dak verwijzen nog naar de rijke geschiedenis.

(Foto: indebuurt Nijmegen)

Bron: Noviomagus
Dit is een archiefverhaal.

Lees ook:

Programma Vierdaagsefeesten 2022

Alle handige info op een rij

Alles wat je wil weten over het programma van de Vierdaagsefeesten 2022

Meer in deze categorie

Toen in Nijmegen

Ga naar “Mysterie opgelost: was er vroeger daadwerkelijk een veemarkt op de Veemarkt?”

Mysterie opgelost: was er vroeger daadwerkelijk een veemarkt op de Veemarkt?

Ga naar “Toen in Nijmegen: dit deden we vroeger tijdens de zomer”

Toen in Nijmegen: dit deden we vroeger tijdens de zomer

Ga naar “Auw! Deze straffen riskeerden Nijmegenaren in de Middeleeuwen ”

Auw! Deze straffen riskeerden Nijmegenaren in de Middeleeuwen 

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Satisfyer van € 24,99 voor € 12,50”

Satisfyer van € 24,99 voor € 12,50

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “Havaianas slippers vanaf € 14,99”

Havaianas slippers vanaf € 14,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Mobiele Airco 12000 BTU € 189,00”

Mobiele Airco 12000 BTU € 189,00

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Alle ventilatoren, airco’s en aircoolers 20% korting € 4,99”

Alle ventilatoren, airco’s en aircoolers 20% korting € 4,99

  • Geldig t/m 28 augustus 2022

Vacatures

Ga naar “Fietskoerier”

Fietskoerier

  • Velocity
  • Parttime
VelocityVelocity

Topper

Ga naar “Klantenservice Meubelwinkel 100% Thuis”

Klantenservice Meubelwinkel 100% Thuis

  • Olympia
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “Sprokkelkunst”

Sprokkelkunst

  • iederal
  • 7 september 2022

Topper

Ga naar “Kunstnacht Nijmegen”

Kunstnacht Nijmegen

  • 17 september 2022
Ga naar “PONTON Festival”

PONTON Festival

  • 13 augustus 2022
Ga naar “Swim to Fight Cancer”

Swim to Fight Cancer

  • 11 september 2022
Ga naar “Najaarskermis Nijmegen 2022”

Najaarskermis Nijmegen 2022

  • Van 2 okt t/m 10 okt