Inktzwarte dag: dit gebeurde er 77 jaar geleden tijdens het bombardement op Nijmegen

Je kunt je het nu misschien niet meer voorstellen maar op 22 februari 1944 werd Nijmegen getroffen door een vreselijk bombardement. Er kwamen bijna 800 mensen om het leven, er waren duizenden gewonden en de binnenstad werd compleet verwoest. Wat moet je weten over deze inktzwarte dag? We zetten het voor je op een rijtje.

Bommen op Nijmegen

bombardement Nijmegen
Het stadscentrum van Nijmegen na het bombardement. (Foto: RAN)

De bommen die op Nijmegen vielen waren eigenlijk bedoeld voor de Duitse stad Gotha en maakten deel uit van een groot offensief meldt het Huis van de Nijmeegse geschiedenis. “Het bombardement vond plaats nadat geallieerde vliegtuigen als gevolg van het slechte weer plotseling werden teruggeroepen. De piloten kozen een gelegenheidsdoel uit nadat hun missie naar het Duitse Gotha was mislukt. Ze kozen voor het Nijmeegse spooremplacement. Door onervarenheid van de vliegers, slechte richtlijnen en verkeerde inschattingen kwamen de bommen echter voor een groot deel midden in het centrum van de stad terecht.”

Het moment van de aanval

Stevenstoren bombardement
Een raar gezicht: de Grote Markt zonder Stevenstoren. (Beeld: collectie Noviomagus.nl)

Op de beruchte dag was om 11.05 uur het luchtalarm gegeven omdat er vliegtuigen waren gespot. Om 13.12 uur klonk het eindalarm. Veel mensen waren dus weer de straat op gegaan en vermoedden dat het veilig was toen om precies 13.28 uur de bommen vielen. Veel Nijmegenaren zagen de zestien vliegtuigen op de stad afkomen en hun bommen afwerpen, zo meldt de website.

Na de bominslagen leek ook alles mis te gaan. De centrale telefoniste in het centrum van de stad werd geraakt door de bommen. En door slechte communicatie bij de brandweer wist men niet waar ze moeten beginnen met blussen. Overal lezen we dat er vooral veel Nijmegenaren omkwamen in de branden. Veel van onze stadsgenoten zaten ingesloten door het puin en konden niet ontsnappen aan de vlammen.

De bommen vielen overal

Bombardement V&D
int-Augustinuskerk en restanten van de V&D. (Foto: Noviomagus.nl)

De eerste bommen raakten V&D, HEMA en de toren van de St. Stevenskerk, zo lezen we in deze hand out.  “Andere bommen vielen verspreid over het centrum, van het Valkhof tot achter het Stationsplein in de Krayenhofflaan. Ook de Augustinuskerk, de Franciscuskerk en de Waalse kerk werden geraakt. Rond deze kerken kwamen ongeveer 340 mensen om, door de bommen zelf of doordat ze bedolven werden onder het puin van de instortende torens.”
Ook het station in Nijmegen werd compleet verwoest. En niet om het menselijke leed tekort te doen, ons oude station was echt zo mooi!!

  • Toen in Nijmegen: onze prachtige stationshal

    Deze foto van een supermooie stationshal vonden we op de Facebookpagina van Noviomagus. En we zijn het met deze historische...

    Toen in Nijmegen

Bommen vallen op kleuterschool

(Foto: indebuurt Nijmegen)

Je kent vast het monument De Schommel in de Marikenstraat. Op deze plek stond die ochtend in 1944 nog een kleuterschool. Tijdens het bombardement kwamen 24 kinderen en acht religieuze zusters van de kleuterschool om. We kunnen ons haast niet voorstellen hoe dat moet zijn geweest. Al die kindjes, en hun ouders… wat een verdriet! Het monument De Schommel staat er niet alleen als nagedachtenis aan deze kindjes en hun juffen, maar ook voor alle 763 omgekomen stadsgenoten. Om echt even stil van te worden.

‘Het was geen vergissingsbombardement’

Nijmegen bleef verwoest achter na het bombardement. Foto: Gilde Nijmegen

Over de toedracht van het bombardement is nog altijd veel onduidelijk. Wat wel zeker is, is dat de naam ‘vergissingsbombardement’ voor veel nabestaanden pijnlijk is. Want stel dat de Amerikanen het spoorwegemplacement bij Nijmegen als doelwit hadden, waarom bombardeerden ze dan delen van het centrum? Historicus Joost Rosendaal stelt in zijn boek Nijmegen ’44 dat het bombardement geen vergissing was. Dagblad Trouw schreef daar dit artikel over. Veel vragen over dit trauma voor Nijmegen blijven waarschijnlijk voor altijd onbeantwoord. 

Bommen op de Bloemerstraat

Bloemerstraat bombardement
De Bloemerstraat na het bombardement. (Foto: Noviomagus.nl)

De Bloemerstraat werd zwaar getroffen bij het bombardement, zo lezen we op de Facebookpagina van Noviomagus. Nog geen kwart van de bebouwing werd gespaard en de straat ligt op deze foto nog vol met puin. De foto werd genomen in de richting van de Augustijnenstraat, waar de restanten van de gelijknamige kerk links van het midden zichtbaar zijn.

  • 5 x zo zag onze Bloemerstraat er vroeger uit (foto’s)

    De Bloemerstraat is een bruisende plek met een leuke combi van nieuwe, hippe zaakjes en oude rotten. Dit deel van...

Check de brandgrens-plaatjes in de binnenstad

brandgrens Nijmegen
Een brandgrens-plaatje in de Nijmeegse Broerstraat. (Foto: indebuurt Nijmegen)

In de binnenstad kun je nu nog kleine ronde plaatjes in het wegdek zien. Het gaat om 800 herinneringsplaatjes, allemaal voorzien van een naam van een slachtoffer van het bombardement. Het markeren van de brandgrens is een initiatief van de Nijmeegse Bregje Jaspers. De kleine ronde plaatjes in het stratenpatroon verwijzen direct naar het bombardement.

  • Nijmeegs Mysterie: wat doen die metalen plaatjes op de grond in de stad?

    Wie soms naar de grond kijkt in de binnenstad is het vast al eens opgevallen: de ronde, metalen plaatjes op...

    Brandgrens bombardement

Hoe houden we de herinneringen levend?

(Foto: indebuurt Nijmegen)

Veel Nijmegenaren die het bombardement overleefd hebben zijn al op leeftijd of zijn er niet meer. Gelukkig heeft de Nijmeegse website Noviomagus een gedeelte van de website opengesteld om herinneringen te delen aan dit bombardement. En op de site Oorlogsdoden Nijmegen is een namenlijst samengesteld met zoveel mogelijk namen van stadsgenoten die zijn omgekomen door deze verschrikkelijke aanslag.

Sinds het voorjaar van 2019 vind je in de Scheidemakershof bij Plein ’44 een mooie muurschildering die het bombardement herdenkt. 

  • Beelden van Nijmegen in puin na het bombardement in 1944

    Op 22 februari 1944 vond in Nijmegen een grote ramp plaats. Onze stad werd gebombardeerd door Amerikaanse troepen. Hier zie...

    Bombardement

Herdenking in Nijmegen 2021

Het bombardement in Nijmegen wordt ieder jaar herdacht. Dit jaar is dat vanwege de coronapandemie zonder publiek. De herdenking van het bombardement wordt op 22 februari door RN7 vanaf 13.00 uur uitgezonden op tv. Ook is de uitzending te volgen via Facebookpagina van de gemeente Nijmegen. Het programma vind je hier.

We zochten nog veel meer voor je uit…

Meer in deze categorie

Toen in Nijmegen

Ga naar “Beelden van Nijmegen in puin na het bombardement in 1944”

Beelden van Nijmegen in puin na het bombardement in 1944

Bombardement
Ga naar “Opgravingen Goffertpark: deze voorwerpen vonden archeologen”

Opgravingen Goffertpark: deze voorwerpen vonden archeologen

Opgravingen Goffertpark
Ga naar “Sleeën in de binnenstad: 7 x stokoude beelden van sneeuwpret in Nijmegen”

Sleeën in de binnenstad: 7 x stokoude beelden van sneeuwpret in Nijmegen

In onze gids

Ga naar “Groenen Cafetaria-Pizzeria”

Groenen Cafetaria-Pizzeria

  • Platenmakersstraat 1
  • Snackbars
  • 15:00 - 01:45
mysterie ster

Nu geopend

Ga naar “Eetbar BLOOM”

Eetbar BLOOM

  • Lange Hezelstraat 107
  • Restaurants en horeca
  • 12:00 - 20:00
bloom

Nu geopend

Ga naar “Salade 2 Go”

Salade 2 Go

  • Klein Mariënburg 14
  • Restaurants en horeca
  • 11:00 - 20:30
salade 4 go in Nijmegen

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “click & collect”

click & collect

  • Action
  • Geldig t/m 14 maart 2021
Ga naar “Vakantie afhaalpunt TravelXL Bart Limburg”

Vakantie afhaalpunt TravelXL Bart Limburg

  • TravelXL Bart Limburg
  • Geldig t/m 28 februari 2021
Ga naar “Hotelovernachting in een Fletcher hotel. € 15,00”

Hotelovernachting in een Fletcher hotel. € 15,00

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 28 februari 2021
Ga naar “Xenos”

Xenos

  • Xenos
  • Geldig t/m 7 maart 2021
Ga naar “Alle capsules voor Nespresso van € 10,47 voor € 6,98”

Alle capsules voor Nespresso van € 10,47 voor € 6,98

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 28 februari 2021

Vacatures

Ga naar “Bedrijfsleider bij Plek NMGN”

Bedrijfsleider bij Plek NMGN

  • PLEK NMGN
  • Fulltime
PLEK NMGN

Topper

Ga naar “Woonvorm Begeleider Parttime”

Woonvorm Begeleider Parttime

  • FYGI
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Vacature Meewerkend Voorman Groen”

Vacature Meewerkend Voorman Groen

  • Dar N.V.
  • Fulltime
Dar

Topper

Ga naar “Facilitair Medewerker”

Facilitair Medewerker

  • Werkwijzer
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “E-mail Marketeer”

E-mail Marketeer

  • Parfumerie Douglas Nederland BV
  • Fulltime