Onder de rook van Nijmegen: hier komt die uitdrukking vandaan

(Foto: indebuurt Nijmegen)

Ken je het gezegde ‘ik woon onder de rook van Nijmegen’? Dat kun je gebruiken als je bijvoorbeeld in Weurt woont. Wat betekent die uitspraak eigenlijk? En waar komt het vandaan?

Voor de oorsprong van deze uitspraak moeten we terug in de tijd én naar de andere kant van de wereld.

Betekenis gezegd

De meeste mensen kennen de uitspraak wel. Als je ‘onder de rook van Nijmegen woont’, wil dat zeggen dat je erg dicht in de buurt van Nijmegen woont. Zo kun je makkelijk uitleggen wat de geografische ligging is van jouw woonplaats. De uitdrukking is tot stand gekomen doordat er, normaal gesproken, in een stad meer rook is dan in een dorp.

Francois Valentijn

Maar wie heeft die uitspraak ooit verzonnen? En waar komt ‘ie vandaan? De oudste vermelding van deze uitdrukking staat in het Woordenboek der Nederlandsche Taal uit 1726. De Dordtse dominee en schrijver François Valentijn (Dordrecht, 17 april 1666 – Den Haag, 6 augustus 1727) schreef het boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën waar hij de uitdrukking gebruikte in de zin:

Het Eiland Onrust, drie mylen van Batavia gelegen, en aldus als onder den rook van deze stad,

François Valentijn werd tweemaal uitgezonden naar ‘de Oost’, oftewel Indonesië en omstreken. Daar schrijf hij zijn boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën. Het is een zeer uitgebreide beschrijving over de geschiedenis van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Het boekwerk bestaat uit vijf delen, 5.144 bladzijden en 1.050 illustraties.

Zo zie je maar dat een doodnormale uitdrukking een bijzondere oorsprong kan hebben.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie opgelost: zo komt Nijmegen aan een eigen Ramblas”

Mysterie opgelost: zo komt Nijmegen aan een eigen Ramblas

Ga naar “Mysterie opgelost: zo komt Plein 1944 aan zijn naam”

Mysterie opgelost: zo komt Plein 1944 aan zijn naam

Ga naar “Vette hap in Nijmegen: dit is het verschil tussen een snackbar en cafetaria”

Vette hap in Nijmegen: dit is het verschil tussen een snackbar en cafetaria

snackbar corry

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Sint en Piet op bezoek”

Sint en Piet op bezoek

  • Bricoja Sportieve Recreatie & Educatie B.V.
  • Geldig t/m 5 december 2022

Topper

Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “op alles van Leifheit”

op alles van Leifheit

  • Geldig t/m 4 december 2022
Ga naar “Velours dekbedovertrek € 19,99”

Velours dekbedovertrek € 19,99

  • ALDI
  • Geldig t/m 27 november 2022
Ga naar “SERVIESSETS GOLDLINE van € 69,99 voor € 39,99”

SERVIESSETS GOLDLINE van € 69,99 voor € 39,99

  • Xenos
  • Geldig t/m 27 november 2022

Vacatures

Ga naar “Vroege vogels opgelet: ontbijtkok(kin) gezocht!”

Vroege vogels opgelet: ontbijtkok(kin) gezocht!

  • Van der Valk Hotel Nijmegen-Lent
  • Fulltime
Van der Valk Hotel Nijmegen - Lent heeft een vacature voor een ontbijtkokVan der Valk Hotel Nijmegen - Lent heeft een vacature voor een ontbijtkok

Topper

Ga naar “Wasstraat Medewerker – Bijbaan”

Wasstraat Medewerker – Bijbaan

  • BOB Autowas
  • Fulltime/Parttime

Topper

Agenda

Ga naar “Kerstmarkt in Nijmegen”

Kerstmarkt in Nijmegen

  • Van 8 dec t/m 23 dec