Wist je dat? Mannen en vrouwen hadden lang geen gelijke rechten binnen Universiteit Leiden

Beeld: Willem Hogendoorn

Leiden heeft de oudste universiteit van Nederland, gevestigd in 1575. Wist je dat het ruim 300 jaar duurde voordat de eerste vrouwelijke student werd ingeschreven? Onze gastredacteur Willem vindt dat bizar. Maar hij ziet gelukkig ook lichtpuntjes in het beleid van gelijke rechten voor mannen en vrouwen.

Door Willem Hogendoorn

De allereerste vrouwelijke student

De allereerste vrouwelijke student in Nederland was Aletta Jacobs, die in 1871 werd toegelaten als studente medicijnen aan de Rijksuniversiteit Groningen. De Minister van Onderwijs, Thorbecke, heeft hoogstpersoonlijk toestemming moeten geven voordat zij ook examens mocht afleggen. Aletta haalde in 1877 haar artsexamen, waarmee ze de eerste vrouwelijke arts van Nederland werd.

Vrouwen aan Universiteit Leiden

In Leiden duurde het tot 1878 voordat de eerste vrouw mocht gaan studeren. De eerste vrouwelijke studente was Maria Slothouwer. Zij heeft colleges gekregen van uitsluitend mannelijke hoogleraren, want pas in 1929 werd Sophia Antoniades de eerste vrouwelijke hoogleraar. Waarom duurde dit allemaal zo lang? Dat kwam door de alom gerespecteerde Leidse hoogleraar en historicus P.J. Blok. Hij was fel tegenstander van het toelaten van vrouwelijke studenten. Blok vond dat vrouwenhersens niet waren ingericht op een studie. Hij zei: ‘Meisjes kunnen wel goed uit het hoofd leren, maar als het op historische kritiek aankomt, en samenhang zien, zijn ze nergens meer.’ Ik vind dit bizar. Ik ben blij dat mijn twee dochters bewezen hebben dat de hoogleraar Blok onzin uitkraamde. Beiden hebben met glans hun masterdiploma aan de Leidse Universiteit behaald.


Vrouwen in belangrijke functies

Vorig jaar werd Hester Bijl de eerste vrouwelijke rector magnificus van Universiteit Leiden. En dit jaar werd Tineke Schutte de eerste vrouwelijke pedel, dat is een ceremoniemeester bij officiële bijeenkomsten. Als stadsgids heb ik ook nog een bijzonder verhaal over vrouwen en de Leidse universiteit. Ik vertel dit tijdens stadswandelingen bij de plaquette op de muur van het academiegebouw aan het Rapenburg.

Tekst gaat door onder foto.

Beeld: Willem Hogendoorn

Vrouwen op de plaquette

Op deze plaquette zie we midden-boven Willem van Oranje met in zijn rechterhand het document van de oprichting van de Leidse Universiteit. In februari 1575 overhandigde hij dat aan Jan van Hout en Jan van der Does, die rechts naast hem staan. Zij werden de eerste bestuursleden. Dat Leiden een Universiteit kreeg, was te danken aan het feit dat Leiden zich bij het beleg, ondanks de hongersnood, niet had overgegeven aan de Spanjaarden. Op de onderste helft zien we twee Leidenaren die de laatste Spanjaard de stad uitslaan. Kunstenaar Theo van de Vathorst heeft hiermee willen uitbeelden: ‘de vijand verdreven – een universiteit gekregen.’ Op het eerste ontwerp van deze plaquette had de kunstenaar twee mannen gezet die de Spanjaard de stad uit knuppelden. De universiteit vond echter dat er een vrouw bij moest staan. Want ook de vrouwen hadden in 1574 een belangrijke rol gespeeld in de strijd tegen Spanje. Dus op het definitieve ontwerp werd er een vrouw bij gezet. Chapeau universiteit!

Nog een bijzonder verhaal over een vrouw die een belangrijke rol speelde in het Leids Ontzet, lees je hier. Of lees Willems verhaal van vorige week, over de gerechtstenen in Leiden.

Meer in deze categorie

Toen in Leiden

Ga naar “Het grootste hofje van Leiden werd gesticht door een (zee)meerman”

Het grootste hofje van Leiden werd gesticht door een (zee)meerman

Ga naar “In dit Leidse pand is de oudste openbare bibliotheek van Nederland gevestigd”

In dit Leidse pand is de oudste openbare bibliotheek van Nederland gevestigd

Ga naar “Uit het archief! 5 x familieportretten uit Leiden”

Uit het archief! 5 x familieportretten uit Leiden

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “GORDIJN van € 17,99 voor € 12,99”

GORDIJN van € 17,99 voor € 12,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Hollandse waspeen van € 0,89 voor € 0,49”

Hollandse waspeen van € 0,89 voor € 0,49

  • Geldig t/m 27 september 2022
Ga naar “De originele Gelaarsde Kat dip van € 2,29 voor € 0,99”

De originele Gelaarsde Kat dip van € 2,29 voor € 0,99

  • Geldig t/m 27 september 2022
Ga naar “Cashewnoten van € 2,45 voor € 1,89”

Cashewnoten van € 2,45 voor € 1,89

  • Geldig t/m 27 september 2022
Ga naar “Alle appels en peren op schaal 4 stuks 2 stuks € 4,00”

Alle appels en peren op schaal 4 stuks 2 stuks € 4,00

  • Geldig t/m 2 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Badkamer adviseur”

Badkamer adviseur

  • Sanidirect Leiderdorp B.V.
  • Fulltime
Vacature SaniVacature Sani

Topper

Ga naar “Junior Elektromonteur”

Junior Elektromonteur

  • RECO
  • Fulltime
Junior-Elektromonteur-BuitendienstJunior-Elektromonteur-Buitendienst

Topper

Agenda

Ga naar “Herfstnaaidagen voor kids en tieners”

Herfstnaaidagen voor kids en tieners

  • Atelier Kleurstof
  • 26 oktober 2022

Topper