In 1943 moest de Leidse politie dit Joodse Weeshuis ontruimen: ‘Het was verschrikkelijk, maar ik had geen keus’

Het Joodse Weeshuis aan de Roodenburgstraat. Beeld: Willem Hogendoorn.

Het Joodse Weeshuis was gevestigd aan de Roodenburgerstraat en werd in 1929 geopend. De toegangsdeur heeft een opvallende Jodenster. De Hebreeuwse naam van het weeshuis was Machseh Lajesoumim: Toevlucht voor het Kind. Op 17 maart 1943 werd het Weeshuis door de Leidse politie in opdracht van de bezetter ontruimd. Onze vertelvader Willem vindt dat dit trieste verhaal ook verteld moet worden. Zeker op een dag als vandaag.

Door Willem Hogendoorn.

Voor de Leidse politie is de ontruiming van het Joodse Weeshuis de zwarte bladzijde in haar geschiedenis. De Duitse bezetter gaf opdracht dat de Joodse kinderen uit dit huis gedeporteerd moesten worden naar Kamp Westerbork. Vandaar uit werden zij overgebracht naar concentratiekampen in Oost-Europa. Slechts vier van de 51 kinderen overleefden de oorlog. Twee politiemensen weigerden om hieraan mee te werken. Eén daarvan werd ontslagen; de andere werd later naar concentratiekamp Buchenwald overgebracht.

Duivels dilemma

Jaren geleden sprak ik één van de politiemensen die gedwongen aan deze ontruiming had meegewerkt. Ik vroeg hem wat er in hem omging toen hij deze opdracht kreeg. ‘Het was verschrikkelijk Willem, maar ik had geen keus,’ zei hij. ‘Als ik geweigerd had, was ik opgepakt en ik had ook een vrouw en kinderen’. Ik kan me voorstellen dat dit een verschrikkelijk dilemma voor hem geweest moet zijn. Ik ben blij dat ik zelf nooit zo’n keuze heb moeten maken. Degenen die dat wel hebben moeten doen, mogen we nu niet veroordelen, vind ik.

Bagage

Dezelfde dag, 17 maart 1943 werd in Leiden en omgeving een razzia gehouden waarbij alle Joden die niet waren ondergedoken werden opgepakt en gedeporteerd. Alle gevangenen mochten slechts één koffer met kleding meenemen als bagage. Ter nagedachtenis hieraan werd op 17 maart 2010 het monument ‘Bagage’ onthuld. Het bestaat uit zes ouderwetse koffers, gehouwen uit verschillende steensoorten, die verspreid door de stad staan. De ontwerper van dit monument is de Nederlands/Israëlische kunstenaar Ram Katzir. In het artikel hieronder lees je waar in Leiden de koffers staan.

Lees meer…

Meer in deze categorie

Toen in Leiden

Ga naar “Praten als Brugman: hier komt de uitdrukking vandaan (en dit heeft Leiden ermee te maken)”

Praten als Brugman: hier komt de uitdrukking vandaan (en dit heeft Leiden ermee te maken)

hartebrugkerk
Ga naar “Van leesplankjes tot kroontjespennen: dit zag je vroeger in Leidse klaslokalen ”

Van leesplankjes tot kroontjespennen: dit zag je vroeger in Leidse klaslokalen 

Ga naar “Wist je dat? Mannen en vrouwen hadden lang geen gelijke rechten binnen Universiteit Leiden”

Wist je dat? Mannen en vrouwen hadden lang geen gelijke rechten binnen Universiteit Leiden

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Satisfyer van € 24,99 voor € 12,50”

Satisfyer van € 24,99 voor € 12,50

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Bag it up! The folding travel bag € 19,99”

Bag it up! The folding travel bag € 19,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Ariel wasmiddel poeder en vloeibaar € 2,99”

Ariel wasmiddel poeder en vloeibaar € 2,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Eastpak rugzak vanaf € 14,99”

Eastpak rugzak vanaf € 14,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “L’Oréal mascara en lip make-up van € 29,98 voor € 14,99”

L’Oréal mascara en lip make-up van € 29,98 voor € 14,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022

Vacatures

Ga naar “Pedagogisch medewerker bij Floreokids”

Pedagogisch medewerker bij Floreokids

  • FloreoKids
  • Fulltime/Parttime
FloreoKids

Topper

Ga naar “Pedagogisch medewerker BSO bij Floreokids”

Pedagogisch medewerker BSO bij Floreokids

  • FloreoKids
  • Parttime
FloreokidsFloreokids

Topper

Agenda

Ga naar “Gesprekspicknick Singelpark”

Gesprekspicknick Singelpark

  • Iederal
  • 28 augustus 2022

Topper