Het verhaal achter de brandspuithuisjes: dit is hoe het blussen van brandjes vroeger een wedstrijd werd in Leiden

Het brandspuithuisje in de Narmstraat. Beeld: Willem Hogendoorn

Wandelend door Leiden zag onze vertelvader Willem op een gevel groot ‘Brandspuit’ staan. Dit pand is een zogenaamd brandspuithuisje uit 1675. Willem ging op zoek naar brandspuitverhalen en ontdekte dat weeskinderen in die tijd van iedere brand een wedstrijdje brandblussen maakten. Dat vraagt natuurlijk om uitleg.

Door Willem Hogendoorn.

De stad Leiden was vanaf de dertiende eeuw verdeeld in wijken. Een belangrijke taak van deze wijken was de organisatie van de brandbestrijding. Door het gemeentebestuur werd voorgeschreven hoeveel brandweermateriaal als emmers, haken en ladders per wijk aanwezig moest zijn. Toen de brandspuit (toen nog een handbediende pomp) begin van de 17e eeuw werd uitgevonden werden alle wijken voorzien van een brandspuithuisje. Hierin werden al deze spullen bewaard.

Brandbestrijding en de rol van weeskinderen
Bij een brand ging de wijkbrandweer er als eerste heen om de brand te blussen. Pas bij een ernstige brand kwam er hulp uit andere wijken. Deze stonden dan vaak bij de wijkgrens al te wachten tot ze het sein kregen om te helpen.

Weeshuis

De blusploeg van het weeshuis vormde een uitzondering op die regel. In 1769 kreeg het weeshuis namelijk een eigen brandspuit toegewezen. Deze werd bediend door weeskinderen onder leiding van brandmeesters. De ploeg van het weeshuis mocht direct overal tegen brand optreden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Nog een brandspuithuisje in Leiden. Onder het wapenschild staat: ‘Stadts Brant-speuyten’

Het weeshuis had aangedrongen op een beloning voor deze wezen. De gemeente besloot een premie te geven voor de brandspuit die bij de brand als eerste water gaf. Het gevolg was dat er bij elke brand een wedstrijd ontstond wie het eerste water spoot: de eigen wijkbrandspuit of die van het weeshuis.

Wedstrijdtactiek

De spuitgasten van het weeshuis hadden het voordeel dat hun brandspuit bij hun weeshuis stond. Om de premie binnen te slepen maakten zij uitrukafspraken. De jongens gingen al met sokken aan in bed liggen. Bij een brandalarm renden de meisjes (in nachtjapon) naar de binnenplaats om de spuit klaar te zetten. Hierdoor konden de jongens snel de poort uit. Op latere reünies in het weeshuis werden verhalen verteld dat de slangen van andere brandspuiten stiekem werden doorgesneden.

Werd de premie binnengehaald, dan trokken de weesjongens na de brand met brandspuit en al zingend en joelend door de stad. De brandspuit van het weeshuis behoort nu tot de museumcollectie van de Leidse brandweer.

Lees meer…

Meer in deze categorie

Toen in Leiden

Ga naar “5 x Dit was vroeger heel normaal tijdens het winkelen in Leiden”

5 x Dit was vroeger heel normaal tijdens het winkelen in Leiden

sleutelstraat Haarlemmerstraat
Ga naar “Het grootste hofje van Leiden werd gesticht door een (zee)meerman”

Het grootste hofje van Leiden werd gesticht door een (zee)meerman

Ga naar “In dit Leidse pand is de oudste openbare bibliotheek van Nederland gevestigd”

In dit Leidse pand is de oudste openbare bibliotheek van Nederland gevestigd

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “GORDIJN van € 17,99 voor € 12,99”

GORDIJN van € 17,99 voor € 12,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Huispak M t/m XXL € 19,99”

Huispak M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “De originele Gelaarsde Kat dip van € 2,29 voor € 0,99”

De originele Gelaarsde Kat dip van € 2,29 voor € 0,99

  • Geldig t/m 27 september 2022
Ga naar “Alle appels en peren op schaal 4 stuks 2 stuks € 4,00”

Alle appels en peren op schaal 4 stuks 2 stuks € 4,00

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99”

Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Badkamer adviseur”

Badkamer adviseur

  • Sanidirect Leiderdorp B.V.
  • Fulltime
Vacature SaniVacature Sani

Topper

Ga naar “Junior Elektromonteur”

Junior Elektromonteur

  • RECO
  • Fulltime
Junior-Elektromonteur-BuitendienstJunior-Elektromonteur-Buitendienst

Topper

Agenda

Ga naar “Herfstnaaidagen voor kids en tieners”

Herfstnaaidagen voor kids en tieners

  • Atelier Kleurstof
  • 26 oktober 2022

Topper