Dit is het lugubere verhaal achter deze Leidse gerechtstenen…

blauwe steen
Beeld: Willem Hogendoorn

Is het jou ooit opgevallen dat je in de Leidse straten opvallende gekleurde stenen kunt zien liggen? Wat is de functie of betekenis van deze stenen? Onze gastredacteur Willem Hogendoorn weet het!

Door: Willem Hogendoorn

Gekleurde stenen

Lopend over de Breestraat zie je op de kruising vlakbij het stadhuis, midden in een zebrapad een zeshoekige blauwe steen liggen. Als je verder speurt in Leiden, kom je ook een soortgelijke witte steen tegen. En of dat nog niet genoeg is: er is ook nog een rode steen te vinden. Onze gastredacteur Willem gaat uitleggen wat het verhaal achter deze stenen is. En hij weet ook te vertellen waar de rode en witte stenen ‘verstopt’ liggen!

Blauwe steen

De blauwe steen was in eerste instantie een markeerpunt op de Breestraat. Deze steen was namelijk het symbolisch middelpunt van de vier wijken, waarin de middeleeuwse stad Leiden tot 1294 verdeeld was. Later kwam er nog een tweede functie bij, die minder leuk was… In 1321 werd voor het eerst melding gemaakt van de blauwe steen als gerechtsplaats. Er werden daar dus (dood)straffen voltrokken. Mensen werden er opgehangen of kregen er lijfstraffen. Dat konden stok- of zweepslagen zijn, maar men kon ook gebrandmerkt worden. Dit brandmerken hield in dat er een ijzeren stempel tot ruim 200 graden Celsius werd verhit en dan op de borst van de veroordeelde werd gedrukt. Dit brandmerk bestond uit twee Leidse sleuteltjes. Bizarre tijden waren het!
Tegenwoordig laten sommige Leidenaren een tatoeage zetten met de twee sleutels, maar dat is gelukkig een stuk minder pijnlijk.

Witte steen | Beeld: Willem Hogendoorn


Witte steen

Leiden had stadsrechten en mocht zelf rechtspreken en straffen uitvoeren. Dat deed men dus op de blauwe steen. Voor de omliggende ‘gehuchten’ sprak de Burggraaf recht. Zijn rechtsgebied werd gemarkeerd met een witte steen. Deze bevindt zich op de Visbrug.

Janvossensteeg | Beeld: Willem Hogendoorn

Rode steen

En dan is er ook nog een rode steen. Deze bevindt zich in de Haarlemmerstraat ter hoogte van de Donkersteeg. De rode steen markeerde het rechtsgebied van Maredorp. Van 1348 tot 1351 was de schout van Maredorp Jan de Vos. Die sprak dus recht op de rode steen. Naar deze schout is trouwens ook de Leidse Janvossensteeg vernoemd! Maredorp was eerst een buurtschap van Oegstgeest en ging in 1355 na annexatie deel uitmaken van de gemeente Leiden. We kennen het nu als de Marewijk. De rode steen is overigens door slijtage inmiddels wit uitgeslagen.

Rode steen | Beeld: Willem Hogendoorn

Meer geschiedenisverhalen lezen? Lees hier Willems verhaal over de Bierkade!

Meer in deze categorie

Toen in Leiden

Ga naar “5 x Dit was vroeger heel normaal tijdens het winkelen in Leiden”

5 x Dit was vroeger heel normaal tijdens het winkelen in Leiden

sleutelstraat Haarlemmerstraat
Ga naar “Het grootste hofje van Leiden werd gesticht door een (zee)meerman”

Het grootste hofje van Leiden werd gesticht door een (zee)meerman

Ga naar “In dit Leidse pand is de oudste openbare bibliotheek van Nederland gevestigd”

In dit Leidse pand is de oudste openbare bibliotheek van Nederland gevestigd

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “GORDIJN van € 17,99 voor € 12,99”

GORDIJN van € 17,99 voor € 12,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Huispak M t/m XXL € 19,99”

Huispak M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Alle appels en peren op schaal 4 stuks 2 stuks € 4,00”

Alle appels en peren op schaal 4 stuks 2 stuks € 4,00

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99”

Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99”

Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Badkamer adviseur”

Badkamer adviseur

  • Sanidirect Leiderdorp B.V.
  • Fulltime
Vacature SaniVacature Sani

Topper

Ga naar “Junior Elektromonteur”

Junior Elektromonteur

  • RECO
  • Fulltime
Junior-Elektromonteur-BuitendienstJunior-Elektromonteur-Buitendienst

Topper

Agenda

Ga naar “Herfstnaaidagen voor kids en tieners”

Herfstnaaidagen voor kids en tieners

  • Atelier Kleurstof
  • 26 oktober 2022

Topper