Leiden

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Wist-je-datje: dit is wat ‘het Spaans benauwd krijgen’ met Leiden te maken heeft

Door Lidwien Arndt 19 september 2020

Je kunt het letterlijk of figuurlijk benauwd hebben als je deze uitspraak gebruikt. Als je het figuurlijk bedoelt, zie je ergens flink tegenop of zit je in de problemen. Wist je dat de herkomst van deze bekende Nederlandse uitspraak iets met Leiden te maken heeft? Met de tijd dat Leiden het ‘Spaans benauwd kreeg’…

Je raadt het misschien al: het ‘Spaans benauwd krijgen’ vindt zijn oorsprong in de Tachtigjarige Oorlog. Het heeft te maken met de favoriete tactiek van de Spanjaarden om de Nederlanders tot overgave te dwingen.

Het Beleg van Leiden

Met die tactiek kreeg ook onze stad te maken tijdens het Beleg van Leiden. En dat verhaal kennen we maar al te goed: de Spanjaarden belegerde de stad, niets en niemand kon de stad nog in of uit en het voedsel raakte op. De Leidenaren konden geen kant meer op en kregen het benauwd, ‘Spaans benauwd’. Tot… 3 oktober 1574.

Een andere, minder waarschijnlijke, theorie over de oorsprong van de uitdrukking heeft ook met de Tachtigjarige Oorlog te maken. Maar dan met de Spaanse Inquisitie en specifieker: met de martelmethoden die ze toepaste. Daar kon je het ook ‘Spaans benauwd’ van krijgen.

Het Spaans maken

Op de website van Onze Taal lezen we bovendien dat ‘Spaans’ vroeger niet alleen ‘uit Spanje’ betekende, maar ook hard, wreed en woest. Een betekenis die de Spanjaarden te danken hadden aan hun manier van optreden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Het Spaans hebben betekende ‘wreed behandeld worden’ en het Spaans maken net zoiets als ‘het te bont maken’. Het woordje benauwd werd dus pas later toegevoegd in de uitdrukking ‘het Spaans benauwd krijgen’.

Er zijn nog meer uitdrukkingen die hun oorsprong in Leiden vinden:

Leids mysterie! De uitdrukking ‘leven in de brouwerij’ komt uit Leiden en dit is waarom

Je hebt het vast weleens meegemaakt. Een borrel waar niemand loskomt, een baan waar je gapend de dag...

Grappig! De uitdrukking ‘een huishouden van Jan Steen’ komt uit Leiden en dit is waarom

Niet iedereen is even netjes en georganiseerd. Sommige mensen houden meer van een gezellige chaos. O...
rapenburg leiden sleutelstad

Mysterie: hier komt de uitdrukking ‘je ergens met een jantje-van-leiden van afmaken’ vandaan

De uitdrukking 'je ergens een jantje-van-leiden van afmaken' betekent dat je er niet je best op doet...