Aha! Hier komt de uitdrukking ‘onder de rook van Leiden’ vandaan

leiden sleutelstad nieuwe rijn
Beeld: indebuurt Leiden

Ken je het gezegde ‘ik woon onder de rook van Leiden’? Dat kun je gebruiken als je bijvoorbeeld in Zoeterwoude of Zuidbuurt woont. Ook is er een zuivelboerderij net iets boven Leiden, die zichzelf aanprijst als ‘onder de rook van Leiden’. Wat betekent die uitspraak eigenlijk? En waar komt het vandaan?

Voor de oorsprong van deze uitspraak moeten we terug in de tijd én naar de andere kant van de wereld.

Betekenis gezegd

De meeste mensen kennen de uitspraak wel. Als je ‘onder de rook van Leiden woont’, wil dat zeggen dat je erg dicht in de buurt van Leiden woont. Zo kun je makkelijk uitleggen wat de geografische ligging is van jouw woonplaats. De uitdrukking is tot stand gekomen doordat er, normaal gesproken, in een stad meer rook is dan in een dorp. En rook kan alle kanten opwaaien, daarom kun je ook ‘onder de rook van Leiden’ zeggen wanneer je ten noorden van de stad woont.

Dus ook Rijnsburg, Oegstgeest, Warmond en Oude Ade kunnen zich prima profileren als ‘onder de rook van Leiden’.

Francois Valentijn

Maar wie heeft die uitspraak ooit verzonnen? En waar komt ‘ie vandaan? De oudste vermelding van deze uitdrukking staat in het Woordenboek der Nederlandsche Taal uit 1726. De Dordtse dominee en schrijver François Valentijn (Dordrecht,17 april 1666 – Den Haag, 6 augustus 1727) schreef het boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën waar hij de uitdrukking gebruikte in de zin:

Het Eiland Onrust, drie mylen van Batavia gelegen, en aldus als onder den rook van deze stad,

François Valentijn werd tweemaal uitgezonden naar ‘de Oost’, oftewel Indonesië en omstreken. Daar schrijf hij zijn boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën. Het is een zeer uitgebreide beschrijving over de geschiedenis van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Het boekwerk bestaat uit vijf delen, 5.144 bladzijden en 1.050 illustraties.

Zo zie je maar dat een doodnormale uitdrukking een bijzondere oorsprong kan hebben.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie opgelost: daarom zitten deze metalen plaatjes in de grond in Leiden”

Mysterie opgelost: daarom zitten deze metalen plaatjes in de grond in Leiden

Ga naar “Mysterie opgelost: zo lang is het Leidse wegennetwerk”

Mysterie opgelost: zo lang is het Leidse wegennetwerk

Ga naar “Hapje eten in Leiden: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en een brasserie”

Hapje eten in Leiden: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en een brasserie

terras bar lokaal

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Huispak M t/m XXL € 19,99”

Huispak M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99”

Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99”

Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Pantoffels 36/37 t/m 40/41 € 19,99”

Pantoffels 36/37 t/m 40/41 € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Palmolive douche 250 ml van € 18,48 voor € 5”

Palmolive douche 250 ml van € 18,48 voor € 5

  • Geldig t/m 9 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Badkamer adviseur”

Badkamer adviseur

  • Sanidirect Leiderdorp B.V.
  • Fulltime
Vacature SaniVacature Sani

Topper

Ga naar “Junior Elektromonteur”

Junior Elektromonteur

  • RECO
  • Fulltime
Junior-Elektromonteur-BuitendienstJunior-Elektromonteur-Buitendienst

Topper

Agenda

Ga naar “Herfstnaaidagen voor kids en tieners”

Herfstnaaidagen voor kids en tieners

  • Atelier Kleurstof
  • 26 oktober 2022

Topper