Leiden

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Laat het ons weten: wat is jouw favoriete Leidse woord?

Door Lidwien Arndt 21 februari 2020

Vandaag is de internationale dag van de moedertaal. Een dag in het leven geroepen door UNESCO om stil te staan bij  (moedert)taal en culturele diversiteit. Een goed moment dus om de ‘moedertaal’ van de meeste Leidenaren eens in het zonnetje te zetten. Van blèdder tot lappies poepen, wij willen graag weten: wat is jouw favoriete Leidse woord? Maar eerst, wat fun facts over het dialect.

Het Leidse dialect heeft het niet makkelijk gehad. In 1874 noemde dialectoloog Johan Winkler het Leids al de lelijkste, onaangenaamst en platst klinkende tongval van Nederland. In 2000 beweerde lexicograaf Dick Wortel dat het Leids eigenlijk niet meer bestaat. Maar er moet toch iets over zijn, van die Lèèèidse trots?

Het afschuwelijkste Hollandsch

Johan Winkler nam geen blad voor de mond toen hij in zijn boek over dialecten in Nederland en Duitsland over Leiden schreef: “Dezen spreken het leidsch, het afschuwelijkste hollandsch, dat door talrijke tusschenvormen, die in den geringen burgerstand gesproken worden, in het moderne hollandsch der aanzienlijken overgaat.” Hoe dat echte Leids dan klinkt volgens Winkler? Zacht en ‘onbeschrijfelijk lijmerig en lamlendig’ en de woorden worden zo lang mogelijk uitgerekt.

De Leidse ‘r’

Volgens lexicograaf  Dick Wortel komt het zangerige toontje in het Leids door de vele Vlaamse immigranten die Leiden telde in de 16e eeuw. Hoe de ‘r’ in het Leids terecht is gekomen weet Wortel niet zeker: “misschien is het een modeverschijnsel”. Hij noemt wat échte Leidse woorden, die we hier inmiddels niet meer horen: een boudig wijf (niet kleinzerig), brok (onnozel) hazegrauw (schemerig) en brielen (huilen). Nee ‘Oud Leids’ is niet meer te horen volgens Wortel.

Nog een paar eeuwen plezier

In 2017 verscheen er een artikel op Omroep West waarin de Leidse taalexpert Wouter van Wingerden ons nog een kléin beetje geruststelt: ‘Een accent zul je altijd wel blijven horen, maar het typische Leidse zal steeds meer afnemen. Maar dat zal nog wel één tot twee eeuwen duren.

Jouw favoriet

In het kader van de internationale dag van de moedertaal willen we alle Leienaren oproepen hun favoriete Leidse woord met ons te delen. Dan maken wij een mooi woordenlijstje, dat voor altijd blijft bestaan (want internet). Stuur een berichtje of laat je reactie achter onder dit bericht op Facebook.

Dan rest ons nog maar één ding: deze klassieker…

Lees ook:

Visfontein Leiden Nieuwe Rijn

Leids mysterie: dit is waarom er een fontein staat op de vismarkt in Leiden

Langs de Nieuwe Rijn staat al sinds 1693 een fontein: de visfontein. Het is een opvallend exemplaar,...

7 x dit was vroeger heel normaal in Leiden

Een wereld zonder Spotify, online supermarkt, mobiele telefoon of indebuurt; dat is moeilijk voor te...

Wist-juh-datje: dit is de functie van de stenen paaltjes op straat in Leiden

Je kunt er overheen springen, lelijk je knie stoten of je loopt er gewoon lekker omheen: de paaltjes...