Mysterie opgelost: dit is waarom sommige IJsselsteinse panden een versierde steen hebben

Gevelsteen De Waag, Benschopperstraat. Foto: indebuurt IJsselstein

Tijdens een wandeling door IJsselstein heb je er misschien weleens een gespot: een versierde steen op de voorgevel van een pand. Tegenwoordig is het een mooie decoratie, maar vroeger had zo’n steen een belangrijke functie.

Deze versierde stenen worden gevelstenen genoemd. Over het algemeen zijn het kleine stenen met een reliëf, vaak met felle kleuren en een onder- of bovenschrift. Je vindt ze niet alleen in onze stad, maar in heel Nederland. En dan voornamelijk op oude panden. Af en toe is er een gevelsteen geplaatst op een nieuwer pand, bijvoorbeeld omdat het oorspronkelijke pand is gesloopt.

Gevelstenen in IJsselstein

In IJsselstein zijn verschillende gevelstenen te vinden. Je vindt ze eigenlijk door de hele binnenstad. Zoals aan de Utrechtsestraat, Benschopperstraat en Kloosterstraat.

Tekst loopt door onder de foto

Gevelsteen Kloosterstraat. Foto: indebuurt IJsselstein.

Voorloper van het huisnummer

Wat is het verhaal achter deze stenen? Ze hadden vroeger een belangrijke functie in onze gemeente: ze dienden als adressen. Onno Boers, gevelsteenspecialist en auteur van het boek De Gevelstenen van Amsterdam, schreef: “Men woonde in Het Swarte Schaap, in De Rode Leeuw, in Het Melkmeisje of in het huis ertegenover of ernaast.” De gevelsteen is dus de voorloper van het huisnummer. Daarnaast werden de stenen gezien als een soort reclameborden voor bedrijven. In het begin van de 19e eeuw werden straatnamen en huisnummers in Nederland ingevoerd, waardoor gevelstenen niet langer nodig waren.

Een verhaal

Op veel gevelstenen werden familienamen of beroepen uitgebeeld. Een tandarts had bijvoorbeeld een gevelsteen met daarop een kies en een schrijver een steen met een veer. Was er een concurrerende collega in de stad met vrijwel dezelfde steen? Dan voegde men gewoon iets toe, zoals een kroon. Andere stenen verwezen naar een familiewapen of een religieuze of politieke overtuiging van de bewoner. Achter iedere gevelsteen die je tegenkomt schuilt wel een verhaal.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Als je vanuit IJsselstein een gat graaft naar de andere kant van de wereld, kom je hiér uit”

Als je vanuit IJsselstein een gat graaft naar de andere kant van de wereld, kom je hiér uit

Ga naar “Mysterie opgelost: Waarheen leidt deze weg ter hoogte van Marnemoende?”

Mysterie opgelost: Waarheen leidt deze weg ter hoogte van Marnemoende?

Verlengde Meerlopad
Ga naar “IJsselsteinse mysteries: hiervoor dienen die rode blokjes op winkelwagens”

IJsselsteinse mysteries: hiervoor dienen die rode blokjes op winkelwagens

In onze gids