Hoeksche Waard

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Van Seuters tot Krielefreters: dit betekenen de bijnamen van Hoeksche Waardse dorpen

Door Jasper van Everdingen 11 november 2019

We vertelden al over de bijnamen van buurtschappen in de Hoeksche Waard, maar ook de inwoners van de veertien dorpen in onze gemeente dragen een bijnaam. In sommige gevallen wel meerderen zelfs. Maar wat betekenen bijnamen als Seuters en Takkebosse eigenlijk? En wat zijn de verhalen achter de Brokkebakkers en Horrekijkers? Dat vroegen wij na bij kenners van de werkgroep Dialecten van Museum Hoeksche Waard.

Pagina 1 / 14
⟵ swipe swipe ⟶

Goudswaard

Een echte bijnaam voor Goudswaard is niet bekend. Wel wordt nog regelmatig ‘De Korendijk’ gebruikt, naar de oorspronkelijke naam van het dorp: Corendijck of Koorndijk. Goudswaard werd en wordt ook nog wel ‘De Kouwe Korendijk’ genoemd. Waarom is niet bekend. Echter worden inwoners geen ‘Kouwen’ of ‘Kauwen’ genoemd. Wel is onder meer in het westen van de Hoeksche Waard het gezegde bekend: ‘Kauwe mojje houwe, maor kraoie mojje de nek omdraoie’. Daarbij werd verwezen naar de inwoners van Goudswaard en Piershil.

’s-Gravendeel

De bijnaam van ’s-Gravendeel is natuurlijk alom bekend: het ‘Seuterdorp’. Het uitbakken (seuteren) van kleine aardappelen in reuzel (gesmolten spekvet), een oude traditie in het dorp, heeft de bewoners de bijnaam ‘Seuters’ bezorgd.

Heinenoord

‘Worstebakkers’, zo worden inwoners van Heinenoord genoemd. De herkomst daarvan is onbekend. Al valt met een beetje fantasie wel wat te bedenken. In de Hoeksche Waard wordt het dorp vaak ‘De Noord’ genoemd.

Klaaswaal

Klaaswalenaars worden ‘Blieke’ genoemd. Ook rond deze bijnaam bestaat onduidelijkheid. Het is heel verleidelijk om hier aan de visvangst te denken. In het dorp is een basisschool die De Blieken heet.

Klaaswaal en Numansdorp hebben samen in het verleden ook als bijnamen ‘Sodom en Gomorra’ gekregen. Het vermoeden bestaat dat dit was omdat er in Klaaswaal op zondag gedanst werd en er in beide dorpen op zondag meer mogelijk was dan in andere dorpen mocht of kon. ‘Het is er Sodom en Gommora’ is een gezegde over Bijbelse steden waar zogezegd ‘alles gedaan werd wat God verboden had’.

Maasdam

Inwoners van Maasdam zijn ‘Groenejasse’. Over Maasdam werd gezegd: ‘Maasdam is zo klein, als het regende werd er een emmer over de kerk gezet’. Of er tussen dit gezegd en ‘groenejasse’ een verband bestaat, is onbekend. Wel was groen de kleur in het oude familiewapen van het geslacht Maasdam.

Mijnsheerenland

Mijnsheerenlanders zijn ‘Horrekijkers’. Hen wordt verweten dat ze in het verleden vanachter de gordijnen of horren het buitengebeuren begluurden.

Nieuw-Beijerland

Nieuw-Beijerland is rijk aan bijnamen: ‘Krielefreters’, ‘Filepopels’, ‘Filepopers’, ‘Kwakke’. Nieuw-Beijerland stond vroeger bekend als een wat deftiger dorp dan bijvoorbeeld Piershil of Goudswaard. Na een werkdag trokken mensen wat betere kleren aan en liepen nog een rondje over het dorp met schoenen aan. Dit verschijnsel zag je niet in de andere twee genoemde dorpen. De betere standen aten vaak liever een wat kleinere aardappel dan de grote. Waarschijnlijk heeft de bijnaam krielefreters daar iets mee te maken.

Van de bijnaam ‘Filepopers’ of ‘Filepopels’ wordt beweerd dat het een verbastering van het Hoeksche Waardse woord voor de lisdodde (plant): de ‘pielepôôt’ of ‘pielepool’. Anderzijds kan het een verbastering zijn van de naam Philpot, een Engelse predikant met een afwijkende denkwijze en wiens preken in zwaar gereformeerde kringen populair waren. In Nieuw-Beijerland vonden die preken gretig aftrek. De herkomst van de naam ‘Kwakke’ is niet bekend.

Numansdorp

Numansdorpers zijn ‘Takkebosse’. Een verhaal gaat terug naar 1813, toen een garnizoen van tachtig Nederlandse soldaten vanuit Oud-Beijerland de batterij (eenvoudig aarden verdedigingswerk met kanonnen), wat nu Fort Buitensluis is, aanviel en takkenbossen in de gracht van de batterij gooide, om zodoende de batterij te heroveren die de Fransen hadden ingenomen. Een ander verhaalt gaat over 1860, toen bij de bouw van het fort grote hoeveelheden takkenbossen als fundering werden gebruikt. Het fort werd verder opgebouwd met stenen metselwerk.

Oud-Beijerland

‘Schrêêuwers’, ‘Stokkiesmanne’, ‘Kaeskoppe’, ‘Krieke(dieve)’, ‘Stoepeschijters’, ‘Maetjies’, ‘Baeltiesmanne’, ‘Klokkedieve’. Oud-Beijerlanders dragen een waslijst aan bijnamen. We zullen er een paar uitleggen.

‘Schrêêuwers’ komt waarschijnlijk van rondtrekkende koopmannen uit het dorp. Aan de betiteling ‘stokkiesmanne’ ligt een historisch feit ten grondslag. De ‘Stokkies’ zijn de wapens in de vorm van dorsvlegels, schoppen en rieken waarmee de Beijerlanders zich tijdens het oproep tegen de Fransen in 1787 verdedigden. ‘Kaeskoppe’ zou van de vele kaasboeren of -handelaren uit het dorp komen, die ook de boer op gingen in de Hoeksche Waard en daarbuiten om hun (al dan niet rotte) waar te verkopen.

Piershil

Hoe de Piershillenaren aan de bijnaam ‘Kraaien’ of ‘Kraoien’ zijn gekomen, is niet duidelijk. Wel is er net buiten het dorp een bocht waar vroeger veel kraaien zich in bomen nestelden en was er een huis dat ‘het kraaienest’ of ‘kraoienest’ werd genoemd. Dit zou voor veel mensen een herkenningspunt zijn geweest.

Puttershoek

Puttershoekers werden ook wel ‘(Putse) Brokke’ of ‘Brokkebakkers’ genoemd. De aanwezigheid van de Suikerfabriek zal ongetwijfeld voor de bijnaam van de Puttershoekers gezorgd hebben. Het schijnt dat de arbeiders van de Suikerfabriek na hun werk in lege sigarendozen brokken suiker mee naar huis namen.

Strijen

Woon je hier, dan ben je een ‘Vullejager’. Het verhaal gaat dat boeren vroeger met rijtuigen naar de kerk kwamen en dat achter de wagen weleens veulens werden gebonden, om ze te laten wennen aan het lopen over de weg. Kwajongens (twee zoons van de koster van de kerk) lieten tijdens de dienst de ‘geparkeerde’ veulens los, zetten de kerkdeur open en joegen de dieren de kerk in. De kerkgangers joegen daarop de veulens weer de kerk uit. Het gevolg: voortaan bewaking bij de kerkdeuren. Het kon de bijnaam niet meer tegenhouden. 

Westmaas

‘Brijhappers’. Wie weet waarom inwoners van Westmaas zo genoemd werden, mag het zeggen. De herkomst is bij ons niet bekend.

Zuid-Beijerland

De bijnaam van Zuid-Beijerland is ‘Kouwe’. De oorspronkelijke naam stamt uit de Middeleeuwen en luidt ‘Itscaerde’ (een gors). Later werd dit verbasterd tot ‘D’n Hitsert’. Al sinds jaar en dag zegt men over Zuid-Beijerlanders dat ze van ‘de Kouwen Hitsert’ komen. Toch hebben de inwoners van dit dorp, net als bij Goudwaard, niet de bijnaam ‘Kouwen’ gekregen.

Lees ook:

Dit betekenen de namen van de buurtschappen in de Hoeksche Waard

Goidschalxoord? De Wacht? Bommelskous? We kennen de namen van deze Hoeksche Waard buurtschappen, maa...

Hoekschewaarder of Hoekse Waarder? Dit is de juiste manier om het te schrijven

Sinds de herindeling zijn we allemaal inwoners van de gemeente Hoeksche Waard. Maar zijn we nou Hoek...

Hoeksche Waardse spreekwoorden: wij weten wat hiermee bedoeld wordt, en jij?

Wat hebben we toch een prachtig dialect hier in de Hoeksche Waard. Als je hier niet vandaan komt of ...

Mysterie opgelost: dit hebben de Hoeksche Waard, BMW en Bayern München gemeen

Is het je al eens opgevallen dat de oude wapens van Oud-, Zuid- en Nieuw-Beijerland gelijkenissen ve...

 

Pagina 1 / 14
⟵ swipe swipe ⟶

Meer over

Mysteries

adv.