Is Hengelo een stad of dorp: er is maar één goed antwoord

Hengelo stad of dorp
Foto: indebuurt Hengelo

De een zegt dat Hengelo een stad is en de ander is ervan overtuigd dat het een dorp is. Maar wat is nou goed en wat niet? Gerrit Welberg, medewerker van Museum Hengelo, geeft daar voor eens en voor altijd antwoord op.

Het antwoord op dé vraag ‘is Hengelo een stad?’, is volgens Gerrit kort maar krachtig te beantwoorden: “Nee.” Mysterie opgelost dus! Hengelo heeft simpelweg geen stadsrechten omdat die vroeger niet verleend zijn. Waarom niet? Hengelo was in de tijd van de middeleeuwen gewoon nog piepklein. Een gat met een paar boeren. Niet stadswaardig dus.

Waarom een stadsstatus?

Voordat we de geschiedenis verder induiken: waarom zou je stadrechten willen hebben in die tijd? Gerrit legt uit dat wanneer een dorp een stadsstatus kreeg, de inwoners ook meer vrijheid kregen. Denk bijvoorbeeld aan eigen handelsrechten of een eigen rechtspraak.

Waarom is Hengelo wel een dorp?

Voor de beeldvorming: Hengelo bestond in de middeleeuwen uit een aantal boerderijen met één grote boerderij ‘Havezate Huys Hengelo’. Volgens Gerrit een belangrijk landhuis, waardoor er een tiental van boerderijen, kleine landarbeidershuisjes en zelfs een dorpsplein ontstaan. “Wanneer de eigenaar van dit Huys Hengelo Frederik van Twickelo overlijdt, wordt er in een verklaring hierover uit 1577 voor het allereerst het woord ‘dorp’ genoemd.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding >

Hengelo 1700
Landkaart uit 1700 van Overijssel. Foto: gemeentearchief Hengelo

Boerengemeenschappen en marken

We blijven even in de middeleeuwen. Volgens Gerrit ontstond er een buurschap dat ‘Woolde’ heette. Boeren die buren waren dus. Deze hebben zelf het land verdeeld en grenzen aangelegd, die grenzen noemen we ‘marken’. Waarom ze dit deden is niet met zekerheid te zeggen, maar heel waarschijnlijk was dit om iets betere afspraken te kunnen maken over grondgebruik.

Zelfstandige gemeente

Een ding is zeker, de geschiedenis van Hengelo is eeuwen oud. Kan jij het je voorstellen dat tienduizend jaar geleden hier al mensen woonden? Toch is de gemeente Hengelo nog niet zo oud. “Pas in 1802 krijgt het dorp officieel een eigen bestuur”, aldus Gerrit.

Hengelo krijgt langzaamaan de vorm, zoals we die nu kennen. “De plaats Hengelo zoals we die nu kennen ontstaat in 1811 door de drie marken Woolde, Beckum en Oele samen te voegen”, legt Gerrit uit. Dit moet omdat alle gemeentes opnieuw werden ingedeeld vanwege de Franse regelgeving. Hengelo is nu een dorp, een zelfstandige gemeente en een plaats, maar nog steeds zonder stadsrechten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding >

Een kaart uit 1831 van het kleine dorp Hengelo. Foto: gemeentearchief Hengelo

Hengelo misschien toch een stad?

Toch staat Hengelo bekend als industriestad en metaalstad. Hoe kan dat? Omdat de familie Stork de machinefabriek halverwege de 19de eeuw in dit dorp vestigde. De familie bouwde zelfs een hele wijk voor werknemers dat we nu kennen als Tuindorp ’t Lansink. En ook de rest van Hengelo begon aardig uit te dijen als het gaat om werkgelegenheid, het aantal inwoners en een bruisend centrum.

Is Hengelo dan stiekem niet gewoon een stad? Officieel niet, maar gevoelsmatig misschien wel. Zoals een woordvoerder van de de gemeente Hengelo zegt: “We zijn een stad met een dorps karakter.”

Ook een mysterie gespot?

Weer een mysterie opgelost! Heb jij ook een vraag over Hengelo? Misschien ben je benieuwd naar hoe de nacht van Hengelo is ontstaan of waarom de Hasseler Es een bloemkoolwijk is. indebuurt zoekt het uit! Mail jouw mysterie naar [email protected].

Bron: Gemeente Hengelo en Museum Hengelo

Heb jij dit al gezien?

Museum Hengelo

4,1
(51)

Beekstraat 51, 7551 DP Hengelo

Nu gesloten

Meer informatie

Museum Hengelo

4,1
(51)

Beekstraat 51, 7551 DP Hengelo

Nu gesloten

Meer informatie

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie opgelost: hierom blazen we in de winter op de midwinterhoorn”

Mysterie opgelost: hierom blazen we in de winter op de midwinterhoorn

Midwinterhoorn Twente Hengelo
Ga naar “Het stadhuis in Hengelo kleurt oranje (en dat is niet vanwege het WK)”

Het stadhuis in Hengelo kleurt oranje (en dat is niet vanwege het WK)

binnenstad-hengelo-oranje-stadhuis-
Ga naar “Mysterie opgelost: hier is de Hengelose buurt Vossenbelt naar vernoemd”

Mysterie opgelost: hier is de Hengelose buurt Vossenbelt naar vernoemd

Vossenbelt Hengelo

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “op alles van Leifheit”

op alles van Leifheit

  • Geldig t/m 4 december 2022
Ga naar “Dare to Share bij De Beren Restaurants. van € 75 voor € 37,50”

Dare to Share bij De Beren Restaurants. van € 75 voor € 37,50

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 4 december 2022
Ga naar “Sylvie Meis luxe huispak € 24,99”

Sylvie Meis luxe huispak € 24,99

  • ALDI
  • Geldig t/m 4 december 2022
Ga naar “Ierse Riblappen € 4,99”

Ierse Riblappen € 4,99

  • Jumbo
  • Geldig t/m 6 december 2022
Ga naar “Douwe Egberts Filterkoffie van € 15,30 voor € 10”

Douwe Egberts Filterkoffie van € 15,30 voor € 10

  • Jumbo
  • Geldig t/m 6 december 2022