Hengelo’s mysterie: wie was Floris Hazemeyer?

Door Rahanna Van Stapele 20 april 2019

Een paar honderd meter van het station staat een gebouw dat de meeste Hengeloërs waarschijnlijk kennen als de Creatieve Fabriek. Een oud fabrieksgebouw waar tot voor kort de Twentse Brouwerij zat en waar je moderne werkplekken en kantoren vindt. Eigenlijk heet het gebouw Hazemeijer; vernoemd naar de oprichter. Wij vroegen ons af wie dat nou precies was.

foto: holechistorie.nl / HHG

Floris Hazemeyer was een bekende Twentse industrieel. Hij werd geboren in 1872 in Rotterdam. Hij verliest zijn ouders vroeg en volgt een technische opleiding bij Khotinsky (een gloeilampenfabriek). Daar leert hij de basis van de elektrotechniek.

Hengelo

Rond 1900 verhuist hij naar Twente en gaat hij werken bij het Electrotechnisch Bureau van Hofstede Crull & Willink. Al vrij snel trouwt hij met een Hengelose vrouw, Johanna Friezendorp. Zij was de dochter van een koopman en met de steun van zijn nieuwe schoonfamilie begint Floris in 1906 voor zichzelf. Hij richt in een leegstaande textielfabriek aan de Marskant (waar het politiebureau nu zit) zijn eigen bedrijf op. Later verhuist hij naar een locatie aan de Haaksbergerstraat. Zijn bedrijfje begint met het maken van toneelregulators (regelweerstanden voor op het toneel), maar gaat al snel aan de slag met het maken van schakelmateriaal.

Nieuw gebouw

In 1914 wordt een nieuwe fabriek gebouwd aan de Tuindorpstraat; dat is het pand dat we nu dus kennen als de Creatieve Fabriek! Daar wordt begonnen met de productie van schakelkasten en het bedrijf groeit hard. In 1922 wordt ook de NV Hazemeyers fabriek van Signaalapparaten opgericht, aan het kanaal. Dat bedrijf houdt zich bezig met het ontwikkelen en produceren van vuurleiding voor marineschepen. Later verandert dit in Hollandse Signaal Apparaten en uiteindelijk gaat het bedrijf Thales (zoals we het nu nog kennen) heten.

Lintje

Floris Hazemeyer was niet alleen directeur, maar hij had meer functies in de regio. Zo was hij voorzitter van de Kamer van Koophandel en lid van de Spoorwegraad. In 1936 wordt hij benoemd tot officier in de orde van Oranje-Nassau. Hij overlijdt in 1939 op 67-jarige leeftijd en ligt begraven op de begraafplaats aan de Oldenzaalsestraat.

Voorzetting bedrijf

Lifestyle Center Hengelo

Het bedrijf ging na het overlijden van de oprichter door en aan het einde van de jaren ’40 werken er meer dan 1000 mensen in de fabriek. Er worden extra locaties in Nederland geopend ter uitbreiding. In Hengelo worden huizen gebouwd om werknemers die niet uit de stad komen toch te kunnen onderbrengen.

Maar omdat Hazemeyer alleen maar actief is op de (beperkte) Nederlandse markt, wordt het moeilijk om te blijven bestaan. Ze gaan samenwerken met wat andere Nederlandse elektrotechnische bedrijven, en uiteindelijk gaat Hazemeyer eind jaren ’70 samen met het bedrijf Coq op in de ‘Holec Schakelaargroep’.

Toch gaat het de jaren erna hard bergafwaarts en 450 mensen in de fabriek verliezen hun baan. Het bedrijf (inmiddels Holec International geheten) wordt een aantal keer doorverkocht aan grote buitenlandse bedrijven. In 2003 maakt het uiteindelijk als Eaton Holec deel uit van een Amerikaanse corporatie. In 2000 werden de drie Hazemeyer-vestigingen in Hengelo samengevoegd op één locatie, namelijk Westermaat Noord II. Het fabrieksgebouw aan de Tuindorpstraat wordt gebruikt als kantoorruimte en heet Hazemeijer (geschrijven met een lange ij).

Oorlog

De Hazemeyer Fabriek kreeg het zwaar te verduren in in de Tweede Wereldoorlog. In maart 1944 werd het gebombardeerd. De schade was groot en pas drie jaar later waren alle fabrieksmachines weer in gebruik. De werknemers van Hazemeyer (Signaalapparaten) hadden een actieve verzetsgroep in de oorlog en ze deden van alles om de Duitse bezetter te dwarsbomen. Zo werd gepland om een bomaanslag te plegen op de spoorlijn (waar wapens over werden vervoerd) van Hengelo naar Oldenzaal. Oud-politicus Roel van Duijn bracht in 2016 de roman ‘Verraad’ over deze Twentse verzetgroep uit. Ook heeft de website Holechistorie.nl een uitgebreide pagina met foto’s en informatie gemaakt over Hazemeyer.

Eerdere mysteries waar we over schreven:

Mysterie opgelost: daarom heet de Hengelose Afrikaanderbuurt zo

Wandel jij wel eens door de binnenstad? Als je in oostelijke richting het centrum uitloopt, kom je i...

Mysterie opgelost: waarom hebben oude panden een raam boven de voordeur?

Hengelo is een prachtige stad, met ook nog wat oude panden. Maar is het je wel eens opgevallen dat e...
weeshuis

Mysteries Opgelost: de oorsprong van een weeshuis aan de Emmaweg

Hengelo zou niet misstaan als decor in een spannende thriller vol onopgeloste raadsels. De stad zit ...

Meer over

Mysteries

adv.