Helmond

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Mysterie: waarom is het cijfer 4 op de klok van de Lambertuskerk verkeerd geschreven?

Door Marleen Smits 30 mei 2020

Soms loop je tegen dingen aan die al jáááren hetzelfde zijn en waarvan je nú pas ziet dat het ‘niet klopt’. De klokken op de Lambertuskerk, bijvoorbeeld. Want waarom is het cijfer vier van de klok op de Lambertuskerk geschreven als ‘IIII’ en niet als ‘IV’, hoe het eigenlijk hoort?

Hoe vaak heb jij al de tijd gecheckt terwijl je aan het shoppen was? Waarschijnlijk was het je niet eens opgevallen: dit mysterie zie je alleen als je erop gewezen wordt. En dat doen wij nu ;). De cijfers van de klok op de kerktoren zijn Romeinse cijfers. Dat betekent dat het cijfer vier officieel geschreven hoort te worden als ‘IV’. Maar op de klok zie je toch echt ‘IIII’ staan. Huh? Waarom is dat zo?

Vier verklaringen

Er zijn verschillende verklaringen voor de vier I’s:

  • Het was goedkoper om vier keer een I te laten maken. Voor een klok heb je dan nodig: twintig keer I, vier keer V en vier keer X. Dat was met een mal goedkoper te smelten dan als er een oneven aantal gemaakt moest worden;
  • Als je snel moet lezen, is ‘IIII’ makkelijker leesbaar dan ‘IV’. Een ondersteboven ‘IV’ lijkt namelijk heel erg op ‘VI’; het getal voor zes;
  • Esthetische redenen: het is mooier om de wijzerplaat te verdelen in drie gelijke delen: de uren een tot en met vier zijn allemaal I’s, de uren vijf tot en met acht bevat de V’s en de uren negen tot en met twaalf hebben de X’s.
  • De oude Romeinen gebruikten de aanduiding ‘IV’ liever niet, omdat ze de beginletters van de naam van de Romeinse oppergod IVPITER vormden.

Check je horloge

Op een klok is het niet ongebruikelijk dat het cijfer vier in Romeinse tekens als ‘IIII’ geschreven wordt. Bij veel kerken in Nederland zie je ditzelfde verschijnsel. Heb je een horloge met Romeinse cijfers? Dan zou het goed kunnen dat ook jouw wijzerplaat een ‘IIII’ toont. Ook klokken op monumenten hebben meestal een ‘IIII’ staan in plaats van ‘IV’.

Klok verzetten

Onlangs zochten we nog een mysterie uit over de Lambertuskerk: hoe de klok wordt verzet. Hoe dat ook alweer zat? De klok wordt aangedreven door een mechanisch uurwerk, dat iedere minuut een seintje krijgt van een computer. Bij de wisseling van zomer- en wintertijd blijft de klok één of 11 uur stilstaan. Gewoon leuk om te weten!

Zijn er nog zaken waarvan jij je afvraagt: hoe zit dat?! Stuur ons je mysterie toe via [email protected], dan proberen wij een antwoord voor je te vinden.

Lees ook:

Stiphout

Helmonds mysterie: waarom Stiphout een bedevaartsoord was

Misschien heb je het weleens gehoord: Stiphout was ooit een heus bedevaartsoord. Dat heeft te maken ...
kasteel-helmond

Helmonds mysterie: deze mensen woonden ooit in het kasteel

Wij Helmonders zijn er maar wat trots op: ons mooie kasteel. Er zijn immers maar weinig gemeentes wa...
Deelfietsen Helmond

Helmonds mysterie: zo zit het met deze ‘deelfietsen’

Misschien heb je ze al gespot in Helmond: sinds een tijdje staan deze zwarte fietsen op verschillend...

Meer over

Mysteries

adv.