Waar stonden de 11 verdwenen kloosters van het oude Gouda?

Het is bijna niet voor te stellen, maar rond het jaar 1550 telde ons mooie Gouda maar liefst 11 kloosters binnen de stadsmuren. Ondanks dat Gouda maar 7000 inwoners kende, stond het in de top tien van Hollandse steden en het aantal kloosters dat een stad had. Maar waar stonden al deze kloosters dan? Wij zochten het voor je uit!

Het Margarethaklooster

Het Margarethaklooster, ook wel Sint-Margrietklooster genoemd was één van de meest welvarende kloosters van Gouda. Het vrouwenklooster werd in 1386 gesticht door Machteld Cosijns. Het klooster was gebouwd op een terrein tussen de Spieringstraat en de Groeneweg. Na bijna 200 jaar ging het klooster in 1572 door een brand verloren. Het werd in brand gestoken door de soldaten van de Geuzen. Na de brand werd het gehele klooster afgebroken en stond nog een tijd bekend als ‘het verbrande erf’.

Een overzicht van alle kloosters in Gouda. Het Margarethaklooster bevond zich op nummer 6. – ©Jacob van Deventer | Publiek Domein

Cellebroedersklooster

De Cellebroeders waren in Gouda vooral actief als ziekenverzorgers. Vooral de inwoners die de pest hadden, werden door deze broeders verzorgd. Het mannenklooster was gevestigd in het huidige Huize Groeneweg. De Cellebroeders kregen het pand in 1395 in handen en was tot en met 1572 in gebruik. Daarna werd het een Latijnse school, wat uiteindelijk overging in het Coornhert Gymnasium.

Het Cellebroedersklooster tijdens de 16e eeuw.

Het Minderbroedersklooster

Begin 15e eeuw werd het Minderbroederklooster gesticht in Gouda. Het was een mannenklooster dat gesitueerd lag aan de zuidzijde van de Spierigstraat en de Groeneweg. Het grensde ook aan het toenmalige kasteel van Gouda. De minderbroeders worden ook wel Franciscanen genoemd en bestaan dus uit volgelingen van Fransiscus van Assisi en leefden vooral in armoede. De enige herinnering dat Gouda nog heeft aan dit klooster, is de Minderbroedersteeg.

Minderbroedersteeg – ©Google Streetview

Catharinaklooster

Dit vrouwenklooster werd gesticht door Yde Engebrachtsdochter en werd ook wel het Sint-Ydeconvent genoemd. Het klooster stond op een plek waar veel andere kloosters zich bevonden. Het grensde aan het Cellebroedersklooster, de Tiendeweg, de Houtmansgracht en de Groeneweg. Na de hervorming verdwenen veel kloosters in Gouda, maar dit klooster bleef nog lange tijd als onderkomen voor nonnen fungeren. Na 1593 wordt het terrein in percelen geveild. Vlak daarna werd de Geuzenstraat aangelegd op een deel van het terrein. De kerk van het klooster werd pas in 1851 afgebroken, voor de afbraak deed het dienst als opslag voor turf. Op een deel van het terrein is later de Casimirschool gebouwd.

Kloosters Gouda
Het Catharinaklooster in Gouda rond

Klooster van de Collatiebroeders

Het klooster van de Collatiebroeders of de broeders van het Gemene Leven lag tussen de Jeruzalemstraat, de Groeneweg en de Patersteeg. Het enige gebouw wat nog overeind staat van dit klooster is de Jeruzalemkapel. Hoewel het merendeel van de gebouwen pas in 1943 gesloopt werd, was het al sinds de hervorming verlaten. Na de hervorming heeft het klooster vooral dienst gedaan als looihal (voor het keuren van wollen stoffen), een gevangenis en als kazerne. Lees hier meer over het klooster van de Collatiebroeders >>>

Kloosters Gouda
Het Collatiehuis met aan de rechterkant de Jeruzalemkapel

Mariaklooster

Ten noorden van het huidige Nonnenwater lag het Mariaklooster. Een vrouwenklooster dat zeer welvarend was tot aan de plundering in 1572. De laatste rector Willem Jacobsz wist te ontkomen. Na de plundering werd het klooster verdeeld en verbouwd. Eén deel werd omgevormd tot een leprozenhuis en een ander deel tot proveniershuis. Uiteindelijk werd hier in de 20e eeuw een gemeentelijk energiebedrijf gevestigd. Ondertussen is het alweer heringericht en is er niks meer terug te vinden omtrent het klooster, behalve de straatnaam Nonnenwater.

Het Mariaklooster was gevestigd aan het Nonnenwater. Nummer 24 op de kaart.

Maria Magdalenaklooster

Dit vrouwenklooster werd in het midden van de 15e eeuw opgericht. Het klooster was gewijd aan Maria Magdalena en de zusters waren bekeerde prostituees. Het klooster was welvarend en kreeg al snel diverse privileges van het stadsbestuur van Gouda. Zo mochten ze werkzaamheden voor derden verrichten en waren ze vrij van diverse accijns. Na de hervorming verloor dit klooster net als vele andere kloosters zijn functie. De kapel werd gesloopt en van het materiaal werd het middenschip van de Sint-Janskerk verhoogd. In 1613 werd er op die plek een pesthuis gebouwd. Dit huis werd eind 18e eeuw omgevormd tot een militair hospitaal en later een kazerne. Tegenwoordig is het een toeristische attractie, de ‘Cheese Experience’.

Het Maria Magdalenaklooster op nummer 22 en het Agnietenklooster op nummer 21.

Agnietenklooster

Het vrouwenklooster lag dicht bij het Maria Magdalenaklooster op wat later de Nieuwe Markt zou worden. Dit klooster is in vergelijking met andere kloosters in Gouda nooit welvarend geweest. Het was ver voor de hervorming, rond 1515, al een armoedig complex. Na de hervorming heeft de Agnietenkapel dienstgedaan als werkplaats voor tapijtwevers. In de jaren 60 van de 20e eeuw stond het op de lijst om te worden gesloopt. Gelukkig is dit niet gebeurd en werd het vlak daarna gerestaureerd. Na de restauratie kreeg het een culturele bestemming en wordt het vaak ingezet voor tentoonstellingen.

Agnietenkapel in de jaren 90 – © SAMH

Clarissenklooster

Het complex van het Clarissenklooster lag aan de Nieuwehaven en de Vrouwesteeg. De nonnen van dit klooster behoorden tot de tweede orde van Fransiscus van Assisi. Ondanks dat het een vrouwenklooster was, lag de geestelijke leiding bij de minderbroeders. Ook het Clarissenklooster werd geplunderd in 1572, maar tot 1592 hebben er nog nonnen in het klooster gewoond. Het complex werd daarna verkocht en werd een deel als stadtimmerwerf of stadswerkplaats gebruikt. Uiteindelijk werd aan de voorzijde de brandweerkazerne gevestigd. In 2008 werd het terrein heringericht, waarbij de vroegere fundering van de kloosterkapel werd gevonden. Lees hier meer over de gevonden fundering >>>

Kloosters Gouda
Tekening uit 1558 van Clarissen kapel en klooster I Foto: SAMH

Brigittenklooster of Regulierenklooster

Het vrouwenklooster werd rond 1475/1476 in Gouda gesticht. Het complex droeg de naam Brigittenklooster en lag tussen de Vest en de Raam. Vanaf het begin af aan hadden de zusters moeite met de inkomsten. In 1551 werd het complex ter beschikking gesteld aan de regulieren van Stein en zij kochten het klooster. De zusters werden hierdoor deels gedwongen het complex te verlaten. De zusters vertrokken naar een convent in Soest. Vanaf dat moment kreeg het de naam Regulierenklooster. Na de hervorming werden het klooster en de kerk afgebroken. Het materiaal werd gebruikt voor de verbouwing van het Mariaklooster. Op dit moment herinneren alleen de straatnamen Regulierenhof en Wouter Jacobszerf aan het voormalige klooster.

Het Brigittenklooster/Regulierenklooster bevond zich op nummer 16.

Klooster Emmaüs te Stein

Na toestemming van Jan de Bastaard van Bloi, de bisschop van Utrecht en pastoor van Haastrecht werd het klooster Emmaüs gesticht in het nabij Gouda gelegen heerlijkheid Stein. De broeders hadden zich al gevestigd in Gouda, maar het onderkomen aan de Spieringstraat was te klein geworden. Helaas werd het klooster aan de Steinsedijk in 1549 geheel door de brand verwoest. Het klooster herbouwen was te duur. Zo werd het toenmalige Brigittenklooster gekocht en trok men daar in. De naam werd gewijzigd in Regulierenklooster en werd na de hervorming gesloopt. (zie Brigittenklooster).

Kloosters Gouda
Het klooster Emmaüs bij de rode pijl. Daarboven Haastrecht en rechts Gouda.

We zochten nog veel meer voor je uit…

Meer in deze categorie

Toen in Gouda

Ga naar “Vertel! Welke Goudse straat zoeken we?”

Vertel! Welke Goudse straat zoeken we?

Doelenstraat Gouda
Ga naar “Goudse zeehelden: Jan den Haen, de trots van Gouda”

Goudse zeehelden: Jan den Haen, de trots van Gouda

Jan den Haen
Ga naar “Zoek de verschillen! Welke Goudse straat zoeken we?”

Zoek de verschillen! Welke Goudse straat zoeken we?

Spieringstraat

In onze gids

Ga naar “Deelen Verswaren”

Deelen Verswaren

  • Edisonstraat 10
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Ga naar “Viejee’s”

Viejee’s

  • Wijdstraat 13
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
VieJee's Gouda

Nu gesloten

Ga naar “Bij Ons”

Bij Ons

  • Koster Gijzensteeg 5
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Bij Ons Gouda

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Nieuw in de verkoop: Brandsmastraat 68 – Gouda”

Nieuw in de verkoop: Brandsmastraat 68 – Gouda

  • Klein Makelaardij
  • Geldig t/m 26 oktober 2021

Topper

Ga naar “Feestaanbieding bij Restaurant Jantrus”

Feestaanbieding bij Restaurant Jantrus

  • Kookhuis Jantrus
  • Geldig t/m 31 oktober 2021
Ga naar “Nieuw in de verkoop: Johannes Poststraat 35”

Nieuw in de verkoop: Johannes Poststraat 35

  • Klein Makelaardij
  • Geldig t/m 21 oktober 2021
Ga naar “Brabantia Indu+ zwart pannen van € 23,99 voor € 11,99”

Brabantia Indu+ zwart pannen van € 23,99 voor € 11,99

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 24 oktober 2021
Ga naar “AH Kipovenschotels van € 3,12 voor € 2,34”

AH Kipovenschotels van € 3,12 voor € 2,34

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 24 oktober 2021

Vacatures

Ga naar “Feestganger”

Feestganger

  • Friends/Lobbes
  • Fulltime/Parttime

Topper

Ga naar “Projectmanager Digital”

Projectmanager Digital

  • Fris Online
  • Fulltime/Parttime

Topper

Ga naar “Specialistisch begeleider thuis regio Gouda”

Specialistisch begeleider thuis regio Gouda

  • Eleos
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Technische Productiemedewerker”

Technische Productiemedewerker

  • WerkTalent
  • Fulltime
Ga naar “Cateringmedewerker parttime / fulltime”

Cateringmedewerker parttime / fulltime

  • Randstad
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Stammpot Gouda”

Stammpot Gouda

  • StudioGonz
  • 10 december 2021
Ga naar “SensationKaas”

SensationKaas

  • Theaterbakkerheij
  • 5 november 2021
SensationKaas 2018
Ga naar “StoryTrail stadswandeling Gouda”

StoryTrail stadswandeling Gouda

  • 7 november 2021