Kaasstad? Nee, bierstad! ‘Steden als Antwerpen, Gent en Brugge waren verknocht aan het Goudse bier’

Foto: Goudse Verhalen

Het meest fascinerende verhaal van Gouda, is natuurlijk het verhaal van het Goudse bier. In één enkel jaar brouwden onze vroegere stadsgenoten maar liefst 50 miljoen liter! Het is bijna niet te bevatten hoeveel bier dat is. Het staat gelijk aan de inhoud van zeven miljoen hedendaagse kratten. Zet die kratten op een rij en er vormt zich een keten van Gouda tot honderden kilometers voorbij Istanbul. Zoveel bier dus. Het maakte Gouda tot de allergrootste bierproducent van Europa, wel zeven decennia lang. Van halverwege de vijftiende eeuw tot 1520 was Gouda de stad van bier.

Verteld door: Remco van Gastel

Misschien wel het meest bijzondere aan dit verhaal, is dat er vandaag de dag niets meer van te zien is in de stad. Nou ja, op een vergulde ossenkop in de Westhaven na dan. Hoe anders was dit in de vijftiende eeuw, werkelijk alles draaide toen om bier in onze stad. Er bevonden zich maar liefst tweehonderd brouwers, een aantal dat nog indrukwekkender is, als je beseft dat de stad nog geen drieduizend huizen telde. Naast de brouwers zelf, waren nog veel meer Gouwenaars betrokken bij de productie en verkoop van bier. Allereerst natuurlijk de brouwersknechten, zo’n één à twee per brouwerij. Die knechten deden vaak het zware werk. Ga maar na, per brouwsel was zo’n drieduizend liter water nodig. Eén keer raden wie al dat water met emmers uit de grachten mocht halen… Juist, de knechten.

Geen luizenbaan

Zwaar werk werd ook verzet door de circa honderd zakkendragers die zakken graan, zakken hop en manden turf brachten naar de brouwers. Ook zij hadden geen luizenbaan, de zakken graan waren zo’n 60 kilo zwaar en de brouwers hadden er 300.000 van nodig in een jaar. Ga er maar aan staan. Sterke mannen waren ook nodig om de vaten bier te vervoeren. Zo’n vat woog ruim honderd kilo, begrijpelijk dus dat de bierdragers in tweetallen werkten. Waarschijnlijk waren er zo’n dertig bierdragers nodig om al die vaten te sjouwen. Die vaten waren gemaakt door de kuipers. Echte ambachtslieden waren dat, die zich pas ‘kuiper’ mochten noemen wanneer ze een proeve van bekwaamheid hadden afgelegd. Dan had je nog de molenaars, die het graan maalden, de koperslagers die de ketels maakten, de smidsen de gereedschappen, de zakkenmakers de zakken, enzovoort. En natuurlijk de schippers, want ruim 90 procent van de vaten bier werd de stad uit verscheept.

Verknocht aan Gouds bier

De belangrijkste afnemers van het bier zaten in het zuiden. Steden die tegenwoordig gezien worden als voorname biersteden, zoals Antwerpen, Gent en Brugge, waren verknocht aan het Goudse bier. Hoe het zover was gekomen? Allereerst hadden de Gouwenaars toegang tot de juiste ingrediënten. Vooral het water was van hoge kwaliteit. In een zestiende-eeuwse atlas werd het Goudse water nog geroemd. ‘Wat smaak en kleur betreft vindt men dat op Hollandse bodem nergens’, staat er te lezen. Zeker in de grote Vlaamse steden was het water veel minder goed, het was daar vervuild door de textielindustrie. Net zo belangrijk als de ingrediënten waar de Gouwenaars toegang toe hadden, waren de keuzes die ze maakten. Ze kozen er namelijk voor om wat ander bier te brouwen dan collega’s uit andere steden. Goedkoper bier, door net wat minder graan te gebruiken. Het bier werd hierdoor betaalbaar voor de gewone man.

Een geschenk voor de stad

Het succes van het Goudse bier was een geschenk voor het stadsbestuur. Op iedere zak graan die de brouwers kochten, konden zij namelijk accijns heffen. Maar ook aan het bier dat in de stad werd gedronken, verdiende de stad geld. De stadskas was niet eerder zo goed gevuld. Het stelde de stad in staat om te investeren in prestigieuze bouwprojecten. De meest opvallende daarvan, kennen we allemaal. Het is het prachtige Goudse Stadhuis op de markt. En zo is er dus wel degelijk nog iets zichtbaar van deze bijzondere geschiedenis die zich hier heeft afgespeeld. Gouda blijft voor altijd een stad van bier.

Goudse verhalen

Goudse Verhalen is een initiatief van de Chocoladefabriek om Gouda door te geven in verhalen. Verhalen van bekende en onbekende Gouwenaars, jong en oud, maar ook van mensen die inmiddels verhuisd zijn, hier werken of een dagje uit zijn. Ze vertellen over belangrijke gebeurtenissen en kleine dingen in de stad. Over het heden, het verleden én de toekomst. Al die grappige, kritische, ontroerende, mooie en verdrietige verhalen worden verzameld. In 2022, als Gouda 750 jaar stadsrechten viert, wordt die schat aan verhalen aan de stad geschonken, en bewaard voor ten minste 50 jaar. Zo geven we samen Gouda door. Lees, deel en doe mee! Stuur jóuw Goudse Verhaal in: goudseverhalen.nl.nl/vertel-jouw-verhaal of [email protected].

Lees meer Goudse verhalen:

Meer in deze categorie

Toen in Gouda

Ga naar “Kijk en vergelijk: zo zag dit deel van de Nieuwehaven er vroeger uit (met slider)”

Kijk en vergelijk: zo zag dit deel van de Nieuwehaven er vroeger uit (met slider)

Ga naar “Kedeng kedeng: zo lang loopt er al een spoor door Gouda”

Kedeng kedeng: zo lang loopt er al een spoor door Gouda

Ga naar “Gaaf! Met deze bijzondere palen in de stad reis je terug in de tijd”

Gaaf! Met deze bijzondere palen in de stad reis je terug in de tijd

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Zomervoordeel op Prestoncollectie”

Zomervoordeel op Prestoncollectie

  • Gebr. Bakker & Zn.
  • Geldig t/m 30 september 2022

Topper

Ga naar “Eerste twee boeken gratis lenen met de BiebApp”

Eerste twee boeken gratis lenen met de BiebApp

  • Stadsbibliotheek Gouda
  • Geldig t/m 8 maart 2023
evenementen maart gouda
Ga naar “Dolce Bella singlet € 3,39”

Dolce Bella singlet € 3,39

  • Geldig t/m 9 augustus 2022
Ga naar “Alle ventilatoren, airco’s en aircoolers 20% korting € 4,99”

Alle ventilatoren, airco’s en aircoolers 20% korting € 4,99

  • Geldig t/m 28 augustus 2022
Ga naar “Alle Vivera Vleesvervangers van € 5,98 voor € 2,99”

Alle Vivera Vleesvervangers van € 5,98 voor € 2,99

  • Geldig t/m 13 augustus 2022

Agenda

Ga naar “Goudse ZomerMarckt”

Goudse ZomerMarckt

  • MARCKT!
  • 19 augustus 2022

Topper

Ga naar “Houtmansplantsoen Concerten”

Houtmansplantsoen Concerten

  • Van 26 jun t/m 28 aug
Ga naar “Beleef Gouda op grote hoogte”

Beleef Gouda op grote hoogte

  • Sint Janskerk van Gouda
  • Van 14 apr t/m 17 sep
Ga naar “Expo Gouda Maakt”

Expo Gouda Maakt

  • Van 6 apr t/m 25 sep