De vergeefse bootreis van de St. Louis naar de VS: reis van hoop en wanhoop

Foto: Goudse Verhalen

Op 13 mei 1939 vertrok het schip de St. Louis uit Hamburg met aan boord 937 passagiers. Vrijwel allemaal Duitse Joden, die in Cuba een visum hoopten te krijgen voor de VS. Aan boord zaten slager Leopold Dingfelder (56) en zijn vrouw Johanna (51) met hun vijftienjarige zoon Rudi. Oudste zoon Martin was al in de VS.

Verteld door: Soesja Citroen

De heenreis van de opvarenden was ontspannen en hoopvol. Maar in Havana mochten slechts 29 passagiers met geldige visa net buiten de haven van boord. Ook in de haven van Miami in de VS mocht het schip niet aanleggen. De passagiers werden gezien als ongewenste immigranten. Het schip keerde terug naar Europa met aan boord de nu wanhopige passagiers.

Gezin Dingfelder

Op 17 juni legde de boot aan in Antwerpen. De passagiers werden verdeeld over vier landen. Naar Nederland kwamen 181 mensen. Onder hen het gezin Dingfelder. Op 20 juni arriveerde het gezin in Rotterdam. Anderhalf jaar woonden ze hier. Ze maakten er in mei 1940 het verzengende bombardement van de stad mee. Het luidde het begin van de Nederlandse bezetting door nazi-Duitsland in.

Via Rotterdam naar Gouda

Vanaf september 1940 moesten de Dingfelders als buitenlanders weg uit de kuststrook. Eind februari 1941 kwamen ze in Gouda wonen, op de Karnemelksloot 102. In mijn boek ‘Hier Woonden – Stolpersteine Gouda’ uit 2020 vertel ik over 258 vermoorde Joodse bewoners van Gouda, voor wie op dat moment al Stolpersteine lagen in de stad. Eind 2020 kwamen er weer nieuwe Stolpersteine bij. Onder meer twee steentjes voor het echtpaar Dingfelder op de Karnemelksloot.

Vermoord

Want ook in Gouda bleek het gezin niet veilig. Het Duitse naziregime maakte de gezinsleden stateloos. Het Nederlandse bezettingsbestuur kwam met steeds ergere anti-Joodse maatregelen. Half juli 1942 gingen gedwongen Jodentransporten rijden vanaf doorgangskamp Westerbork.

Op 9 oktober arresteerde de Goudse politie het gezin Dingfelder en transporteerde hen met een ander Joods-Gouds echtpaar naar Amsterdam. Na terugkomst meldden de agenten: ’Geen bijzonderheden.’ Zes dagen later werden de Dingfelders in Westerbork vastgezet. Begin februari 1943 moesten Johanna en Leopold met vele honderden anderen op de trein naar Auschwitz. Daar werden ze direct vermoord.

Zoon Rudi overleefde

De weg van Rudi was een andere. Toen zijn ouders werden gedeporteerd in februari, moest hij naar Vught. Rudi was jong en goed bruikbaar als machinebankwerker. Half september kwam hij weer in Westerbork. Hij werkte bij Dornier aan de Do-24, een vliegboot. Begin maart 1944 volgde zijn deportatie naar Auschwitz, waar hij voor Siemens-Schuckert moest werken. In januari 1945, bij nadering van het Russische Rode leger, moest Rudi mee op dodentocht naar Buchenwald. Vervolgens werkte hij in Berlijn, weer bij Siemens-Schuckert, en belandde daarna in Sachsenhausen en Schwerin. Uiteindelijk ontsnapte hij en werd hij bevrijd door de Amerikanen.

Tweede scheepsreis naar de toekomst

Na de oorlog keerde Rudi terug naar Gouda. Hij kon inwonen in de Reigerstraat bij de ouders van een bevriende collega en leerde Gerri Wolff kennen. Gelukkig kreeg hij ook steun van zijn broer Martin en resterende familie. In 1947 vertrok hij naar de VS, Gerri kwam het jaar daarop. Ze trouwden in de VS en kregen twee kinderen. Zijn naam veranderde Rudi in Robert (Bob) Felder. In 1986 stierf hij; hij werd 61 jaar oud.

Zo maakte Rudi Dingfelder een tweede scheepsreis naar de VS. Dit keer mocht hij het land wel in. Hij had een helletocht langs nazikampen achter de rug en twee ouders om te betreuren. Het was geen lichte reis, maar een reis gericht op de toekomst. Later zei hij tegen zijn zoon: “De VS waren slecht voor Rudi Dingfelder, maar heel goed voor Robert Felder.”

Dit verhaal werd verteld tijdens de wandeling voor gastvrijheid en verdraagzaamheid die Libertum organiseerde op Hemelvaartsdag 2022.

Goudse verhalen

Goudse Verhalen is een initiatief van de Chocoladefabriek om Gouda door te geven in verhalen. Verhalen van bekende en onbekende Gouwenaars, jong en oud, maar ook van mensen die inmiddels verhuisd zijn, hier werken of een dagje uit zijn. Ze vertellen over belangrijke gebeurtenissen en kleine dingen in de stad. Over het heden, het verleden én de toekomst. Al die grappige, kritische, ontroerende, mooie en verdrietige verhalen worden verzameld. In 2022, als Gouda 750 jaar stadsrechten viert, wordt die schat aan verhalen aan de stad geschonken, en bewaard voor ten minste 50 jaar. Zo geven we samen Gouda door. Lees, deel en doe mee! Stuur jóuw Goudse Verhaal in: goudseverhalen.nl.nl/vertel-jouw-verhaal of [email protected].

Winactie

Win een Ravensburger puzzel!

Puzzelend de herfst door: maak 8 x kans op deze échte Goudse puzzel

Meer in deze categorie

Toen in Gouda

Ga naar “Historische gebouwen: dit is het verhaal achter het Tolhuis in Gouda”

Historische gebouwen: dit is het verhaal achter het Tolhuis in Gouda

Ga naar “De eerste ‘wolkenkrabber’ van Gouda: de Panoramaflat”

De eerste ‘wolkenkrabber’ van Gouda: de Panoramaflat

Ga naar “Kijk en vergelijk: zo zag het Regentessenplantsoen er vroeger uit (met slider)”

Kijk en vergelijk: zo zag het Regentessenplantsoen er vroeger uit (met slider)

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “50% korting Woerdman-outlet”

50% korting Woerdman-outlet

  • Woerdman Kookkado
  • Geldig t/m 1 oktober 2022
Ga naar “Eerste twee boeken gratis lenen met de BiebApp”

Eerste twee boeken gratis lenen met de BiebApp

  • Stadsbibliotheek Gouda
  • Geldig t/m 8 maart 2023
evenementen maart gouda
Ga naar “LSC Smart Connect voederbak van € 69,95 voor € 69,95”

LSC Smart Connect voederbak van € 69,95 voor € 69,95

  • Geldig t/m 27 september 2022
Ga naar “OptiSmile turmeric tandenbleekpoeder van € 1,29 voor € 1,29”

OptiSmile turmeric tandenbleekpoeder van € 1,29 voor € 1,29

  • Geldig t/m 27 september 2022
Ga naar “AH Rundergehakt 300 gram van € 6,98 voor € 6”

AH Rundergehakt 300 gram van € 6,98 voor € 6

  • Geldig t/m 2 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Leerling monteur”

Leerling monteur

  • RECO
  • Fulltime
Leerling-MonteurLeerling-Monteur

Topper

Ga naar “Vestigingsmanager bij tof verhuurbedrijf in de bouw”

Vestigingsmanager bij tof verhuurbedrijf in de bouw

  • Gromax Verhuur
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Vestigingsmanager”

Vestigingsmanager

  • Gromax Verhuur
  • Fulltime
Gromax Verhuur Gouda heeft een vacature voor een vestigingsmanagerGromax Verhuur Gouda heeft een vacature voor een vestigingsmanager

Topper

Agenda

Ga naar “Parkrun: een gratis, wekelijks 5km loopevenement”

Parkrun: een gratis, wekelijks 5km loopevenement

  • Van 12 mrt t/m 31 dec
Ga naar “Tentoonstelling Beleef het Wonder van Gouda | Gouda750”

Tentoonstelling Beleef het Wonder van Gouda | Gouda750

  • Museum Gouda
  • Van 12 apr t/m 1 okt
Ga naar “Popronde Gouda”

Popronde Gouda

  • 2 oktober 2022
popronde gouda 2018