Mysterie opgelost: Wordt er nog Gouds gesproken en hoe klinkt dat eigenlijk?

Door Eva van Dantzig 19 november 2017

In de rubriek ‘Goudse mysteries’ lossen we elke week een Gouds raadsel op. Dingen die je altijd al had willen weten of dingen waarvan je nog niet eens wist dat je ze wilt weten. Deze week: Wordt er nog Gouds gesproken en hoe klinkt dat eigenlijk?

“Zo jij komt zeker uit Gouda, of niet dan?” Een zin die ik regelmatig te horen krijg als ik in een andere stad kom. Maar praat ik dan echt met een Gouds accent? En wordt er eigenlijk nog wel echt Gouds gesproken? Indebuurt zocht het voor je uit.

Wat is Gouds?

Gouds is een stadsdialect dat werd gesproken door de oorspronkelijke volksklasse van Gouda. Het behoort tot de Hollandse dialecten. Hollandse dialecten staan er om bekend dat ze erg dichtbij het ABN (algemeen Beschaafd Nederlands) staan. Ondanks dat het Gouds een Hollands dialect is heeft het ook eigen kenmerken. Een Gouwenaar kan het verschil met andere dialecten uit de omgeving duidelijk horen, voor een niet-Gouwernaar is dit erg lastig. Maar hoe klinkt dat dan?

‘en ontjie in en okkie mi wat ôôj der in èn en èkkie der vôôr’ 

De ‘h’ die spreken we gewoon nie uit

Tot in de twintigste eeuw spraken mensen in Gouda en omstreken de niet uit. In het zuidwesten van het Nederland was dit normaal, maar verder kwam dit alleen in de kustgebieden voor. Dat in Gouda de h niet uitgesproken werd, werd duidelijk gemaakt met het zinnetje: en ontjie in en okkie mi wat ôôj der in èn en èkkie der vôôr (= een hondje in een hokje met wat hooi er in en een hekje ervoor). Probeer het maar eens… Het is echt moeilijker dan je denkt. En als je dan toch bezig bent, film jezelf dan even en plaats het hieronder. Dan kunnen wij er ook nog van kunnen genieten.

Tegen mensen die te moeilijke woorden gebruikten werd gezegd: Nauŵ, praat je moers taal maar èn auŵ je statuizwôôrde maar vôôje (= Nu, praat je moederstaal en houd je stadhuiswoorden maar voor je).

De invoering van de leerplicht, verbetering van het onderwijs en de uitbreiding van de stad, zorgden ervoor dat het echte Goudse dialect nauwelijks meer werd gesproken. Maar hier en daar kan je nog wel wat kleine dingetjes herkennen.

Ik ga ff een luchie scheppen

Ook verkleinwoordjes met -ie als uitgang zijn typisch Gouds. Bijvoorbeeld lucht-luchie, schutting-schuttenkie en koek-koekie. Deze hoor je ongetwijfeld nog wel een voorbij komen als je in Gouda rond loopt. Ook ik betrap mezelf hier nog wel eens op. Misschien komt het daardoor dat mensen horen dat ik uit Gouda kom… Ach, wat maakt het ook uit, ik ben een Gouwenaar en daar ben ik trots op!

Goudse mysteries opgelost
Zit jij ook met een Gouds mysterie waar je maar geen oplossing voor kan vinden? Neem contact met ons op en we gaan voor je op onderzoek uit.

Foutje gezien?

Lees mee en reageer! (26 reacties)

Reactie