Gouda

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Mysterie opgelost: werden er heksen gewogen in de Waag van Gouda?

Door Kirsten Spooren 23 maart 2019

Eeuwenlang geloofden veel mensen in het bestaan van heksen. Ze waren overtuigd dat heksen met hun magische krachten de oogst konden laten mislukken, zichzelf in een dier konden veranderen of zelfs iemand konden doden met een vloek. Om te bewijzen dat iemand een heks was, werden ze gewogen met een waag. Maar nu vroegen wij ons af: werden er in de Goudse Waag ook heksen gewogen?

Kun jij je dit voorstellen? De angst voor heksen was zo groot, dat er mensen vervolgd werden voor de meest uiteenlopende redenen. Ging je man vreemd? Dan was hij vast behekst door de buurvrouw. Oogst mislukt? Brrr…dat kwam vast door tovenarij. Vermeende heksen werden op gruwelijke manieren gemarteld. En kon je niet bewijzen dat je geen heks was? Dan had je pech want dan belandde je op de brandstapel. Geen prettige manier om aan je eind te komen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

gouda waag heksen
© Publiek Domein

Heksenvervolging in Nederland

Ook in Nederland was de angst voor heksen groot. De eerste heksenverbranding was rond 1500 in Gelderland. De laatste officiële heksenprocessen in Nederland waren rond 1610, al werd de laatste heks in 1674 in Limburg nog veroordeeld. In andere landen in Europa gingen ze soms nog door tot 1720. Naar schatting zijn er ruim 250 ‘heksen’ verbrand in Nederland, waarvan 100 in Limburg (dat toen onder Spaans bewind stond en jongens: die Spanjaarden waren fanatiek!).

Bewijs maar eens dat je geen heks bent

waag gouda heksen
© Publiek Domein

Voor elke zucht en wind kon je dus beschuldigd worden van hekserij in de gezellige middeleeuwen. Gelukkig kreeg je nog wel een soort van proces om te kunnen bewijzen dat je onschuldig was. Om dit te kunnen bewijzen kreeg je een aantal leuke proeven, zoals de waterproef. De heks werd met gebonden voeten en handen het water in gegooid. Bleef je drijven? Gefeliciteerd, je hebt de waterproef overleefd en nu mocht je sterven op de brandstapel. Zonk je en verdronk je? Ah, shit. Maar je was wel onschuldig, dat dan weer wel.

Een andere manier om te bepalen of iemand een heks was, was door middel van wegen. Dit gebeurde in een Waag, waar normaal handelswaar zoals kaas werd gewogen. Had je een ‘normaal’ gewicht? Dan kreeg je een certificaat en mocht je gaan. Werd je te licht bevonden? Dan was je een heks. Kijk, er werd toen ook al aan body shaming gedaan.

Heksenwaag

waag gouda heksen
De Waag van Gouda © Publiek Domein

Maar nu wil je natuurlijk weten: gebeurde dit ook in de Waag van Gouda? Het antwoord is nee, er zijn nooit heksen gewogen in de huidige Waag van Gouda. De heksenvervolging was op zijn retour rond 1610 en onze Waag is gebouwd in 1668. Heksenprocessen waren toen al niet meer zo populair. Daarbij werden vermeende heksen naar Oudewater gestuurd; het epicentrum van de heksenvervolgingen.

De heksenwaag van Oudewater

De Waag van Oudewater wordt wél een heksenwaag genoemd. De waag werd in 1482 gebouwd als goederenwaag. Keizer Karel V (koning van Spanje enzo.) gaf Oudewater in 1545 als enige plaats in Europa het privilege voor een eerlijk weegproces. Niemand werd er ooit als heks veroordeeld. De Heksenwaag van Oudewater is nu een museum.

Mysterie opgelost…

Heb jij ook een mysterie voor ons? Mail dan je vraag naar [email protected] en wie weet kunnen wij het antwoord voor je vinden en lees je jouw vraag terug op indebuurt Gouda! En heb je dit mysterie al gelezen?

stemmen in gouda

Mysterie opgelost: waarom stemmen we altijd op woensdag?

Heb jij je papiertje vandaag al netjes in een van de stembussen gemikt? Deze woensdag stemmen we voo...

Mysterie opgelost: waarom hangt er bij sommige huizen een Goudkistje aan de muur?

Ieder huis heeft als het goed is een bordje aan de muur met daarop het huisnummer. Sommige mensen vi...

[Bronnen: Geschiedenis der heksenprocessen: eene bijdrage tot den roem des vaderlands, Het Goudse Canon, Heksenwaag van Oudewater)

Meer over

Mysteries

adv.