Mysterie opgelost: onder deze straat ligt een middeleeuws kerkhof begraven

Door Merel Jansen 7 juli 2018

Wist je dat de geschiedenis van Gouda nog velen mysteries kent? Een van deze mysteries is het ontstaan van de stad. Onderzoekers weten dat er ergens in Bloemendaal een dorp of nederzetting heeft gelegen die eerder zou zijn ontstaan dan de stad Gouda. Maar wat zijn de overblijfselen van deze nederzetting?

Een van Gouda’s grootste mysteries gaat over een kerkhof dat in de wijk Bloemendaal zou hebben gelegen. Archeologen en andere onderzoekers raakten volledig in de ban van dit mysterie. Er is zelfs een boek over geschreven met de titel: Het geheim van Bloemendaal.

Een rij turven

Bewoners van de Bloemendaalseweg hebben verteld dat er in de grond naast de boerderij op nr 56-58 bij graafwerkzaamheden een rij turven werd aangetroffen. Mogelijk maakten de turven deel uit van de fundering van een houten gebouw dat daar heeft gestaan. Turven zijn als fundering wel eens eerder aangetroffen bij een tiende-of elfde-eeuwse kerk in Assendelft.

kerkhof bloemendaal gouda
Foto: Merel Jansen

Sint-Janskerk de opvolger

In het streekarchief zijn wel een aantal stukken aanwezig waarin de parochiekerk in Bloemendaal wordt benoemd. Naar alle waarschijnlijkheid is de Sint-Janskerk de opvolger van deze kerk want de kerk wordt vanaf 1280 niet meer genoemd in de bronnen.

Maar het kerkhof is wel blijven bestaan. Uit andere bronnen blijkt namelijk dat het Goudse stadsbestuur in 1566 een verbod heeft opgelegd voor het spelen van dobbelspellen, en om etenswaren of bier te verkopen op het oude kerkhof in Bloemendaal. In stukken van de Sint-Janskerk wordt het oude kerkhof tot in wel 1620 benoemd.

Uit oude stukken blijkt ook dat de processietocht naar het oude kerkhof vanaf het Omlooppad een half kwartier heeft geduurd. Zo kwamen onderzoekers uit bij de boerderij aan de Bloemendaalseweg nr. 48 waar eerder het Kunstcentrum De Werkschuit zat. Boer Leendert Vergeer, die eerder in deze boerderij woonde, heeft verteld dat hij de fundering van een eventuele kerk heeft gesignaleerd.

kerkhof bloemendaal gouda
Foto: Merel Jansen

Tastbaar bewijs

Maar archeologen willen natuurlijk tastbaar bewijs, zoals stoffelijke resten. Door zandophogingen voor de nieuwbouw is dit geen eenvoudige klus gebleken. Toen in 1996 het Albrechtsveld werd heringericht zijn er dan ook acht boringen gedaan.

Maar archeologen kunnen ook van luchtfoto’s, of de groei van de natuur, aflezen of er ergens bebouwing is geweest. Uit een luchtfoto nabij de boerderij op nr. 48 is inderdaad een verkleuring in het weiland te zien.

kerkhof bloemendaal gouda
Foto: Merel Jansen

Tot aan het parkeerterrein van winkelcentrum Bloemendaal

Het pad waarover vroeger de bedevaartgangers liepen is nog deels in tact gebleven. Het Ridderpad heette destijds de Kerkweg. Het pad leidde vroeger van de kerk naar het kerkhof. Tegenwoordig is het de inrit naar het Albrechtsveld. Het kerkhof zou doorgelopen zijn tot aan de Ridder van Catsweg en het parkeerterrein van het Winkelcentrum Bloemendaal.

Tijdens de acht boringen die in 1996 bij het Albrechtsveld zijn gedaan, zijn veel resten houtskool en leisteen gevonden. Het is mogelijk dat dit de resten puin zijn van de in 1552 afgebrande Sint-Janskerk. Maar het meest voor de hand liggende is dat dit de overblijfselen zijn van de parochiekerk in Bloemendaal.

Diep onder deze grond liggen dus de ‘roots’ van Bloemendaal, en wie weet wel van het ontstaan van onze kaasstad.

Gastredacteur Merel

merel jansenMijn naam is Merel Jansen en ik ben 32 jaar geleden geboren in Gouda. Ik ontferm mij op dit moment als gastredacteur voor indebuurt Gouda over de rubriek ‘Mysteries.’

Ik vind dit heel erg spannend. Het is iedere week een uitdaging om toch een antwoord te vinden op een vraag. Ik vind het erg leuk om op deze manier mensen wat meer bewust te mogen maken van hun omgeving.

markt van gouda

Mysterie: waarom heeft de Markt de vorm van een kaaspunt?

Is het jou ook wel eens opgevallen dat het hart van onze stad, de Goudse Markt de vorm van een kaasp...