Gouda

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Mysterie opgelost: dit is waarom de Rijks HBS niet meer bestaat

Door Christa Eekhuis 18 januari 2020

Aan de Burgemeester Martenssingel staan veel imposante gebouwen, waarvan het merendeel woningen zijn. Op nummer 15 vinden we de mavo afdeling van De Goudse Scholengemeenschap Leo Vroman, ook wel De GSG. Maar voordat De GSG er kwam zat hier de Rijks Hoogere Burgerschool (HBS). De naam staat nog steeds op de voorgevel, maar de school bestaat niet meer. Waarom? Dat hebben we uitgezocht.

In 1863 is het mogelijk om moderne scholen te kunnen oprichten dankzij grondwetgever Thorbecke. De Latijnse school verdween langzaam tijdens de Industrialisatie. Er moest geïnvesteerd worden in kinderen van handelaren en middenstanders. Als gevolg hiervan wordt in 1865 de HBS gesticht. Zo kregen de scholieren geen wetenschappelijke opleiding, maar wel vakken die handig waren voor hun toekomst als handelaar. Afhankelijk van de HBS volgde je een drie- of vijfjarige opleiding en waren meisjes voor lange tijd niet toegestaan. Vanaf 1871 mocht een meisje naar school mits ze toestemming kreeg van de minister. In 1906 werd dit opgeheven en kon elk meisje naar de HBS.

Tekst gaat verder onder de foto.

Rijks HBS
Bovengevel entree GSG | © Christa Eekhuis

Tijdens de Tweede Wereldoorlog

De HBS in Gouda heeft niet constant als school gediend. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is het pand gebruikt door de Duitsers. De scholieren kregen hierdoor voorlopig les in het Catharina Gasthuis. Door de komst van steeds meer meisjes is de HBS in 1954 uitgebreid met de Middelbare Meisjesschool (MMS). Deze opleiding duurde vijf jaar en is vergelijkbaar met de huidige havo. Door het groeiende aantal leerlingen waren er niet genoeg lokalen. Dit is opgelost door een extra verdieping op het pand te bouwen. Toch kwam er in 1968 een einde aan de HBS en MMS door de komst van de Mammoetwet.

Tekst gaat verder onder de foto.

Rijks HBS
Ansichtkaart Rijks HBS en Pr. Julianaschool

De Mammoetwet

Officieel heet deze wet de ‘Wet op het voortgezet onderwijs’ en heeft hij zijn naam te danken aan Anton Roosjen. De Mammoetwet is een bijnaam voor de wet en is te danken aan een uitspraak van Anton. Aangezien hij als Kamerlid het niet eens was met de invoering van deze wet zei hij het volgende: “Laat die mammoet maar in het sprookjesleven voortbestaan.” Deze wet betekende uiteindelijk de ondergang van het Rijks HBS. Waarom? Vanuit de regering wilde men niet meer dat er een mulo, MMS en HBS was. Deze zijn vervangen door mavo (later vmbo), havo en vwo. Naast deze drie richtingen is ook het lager beroepsonderwijs (LBO) ontstaan. Zo werd duidelijk gemaakt dat er verwacht werd dat je een vervolgopleiding ging doen. Door de invoering van dit systeem zijn er ook meer mensen na de basisschool een vervolgopleiding gaan doen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Rijks HBS
Minister President Cals naast schoolbord met Mammoet | © Jan Voets/Anefo, Nationaal Archief

De Brugklas

Verder was het ook belangrijk dat iedereen een bepaalde basis kreeg, resulterend in de geboorte van de brugklas. Van daaruit was het makkelijker om te kiezen welk opleidingsniveau het beste bij je paste. Ook nieuw was het feit dat doorstroming makkelijker gemaakt werd. In het oude systeem zorgde doorstroming van de mulo naar het HBS voor problemen. Er was namelijk geen aansluiting van de ene opleiding naar de ander. Door de komst van de mavo, havo en vwo was dit wel mogelijk.

Tekst gaat verder onder de foto.

Rijks HBS
Rijks HBS Gouda | © Christa Eekhuis

Van RSG tot GSG

Na het ontstaan van een havo en vwo (Atheneum en Gymnasium) door de invoering van de Mammoetwet veranderde er nog meer. Door samen te gaan werken met een naburige mavo is de HBS onderdeel uit gaan maken van de Rijkscholengemeenschap (RGS). Jaren later in 1991 besloot het Rijk de school over te dragen aan de Gemeente Gouda. Hierdoor is de naam veranderd in De Goudse Scholengemeenschap. Deze is ruim elf jaar later in 2002 aangepast naar De Goudse Scholengemeenschap Leo Vroman. Hiermee verwijst de school naar hun oud leerling Leo Vroman die gezien wordt als één van de belangrijkste dichters in Nederland.

Lees ook:

Mysterie opgelost: waar heeft Huize Groeneweg vroeger voor gediend?

Voor de hervorming in de 16e eeuw begon, had Nederland veel kloosters. In Gouda waren er tien kloost...
Kleiwegkerk Gouda Toen in Gouda

Unieke beelden: zo werd in 1964 de Kleiwegkerk gesloopt (video)

Wist jij dat er ooit een kerk stond aan de Kleiweg? De Kleiwegkerk (officiële naam Onze Lieve Vrouwe...
singels gouda

Het had weinig gescheeld of Gouda had niet meer bestaan: de grote brand in 1438

Wist jij dat een grote stadsbrand in 1438 bijna heel Gouda in as legde? Er bleef maar weinig van de ...

Meer over

Mysteries Video

adv.