Advertentie wordt geladen…

Dit is waarom je er niet aan mag likken en meer weetjes over het rode stempotlood

Stemmen in een Enschedees stemhokje doe je meestal met een rood potlood. Maar weet jij waarom dit rood is en waarom je beter niet de achterzijde in de mond kunt stoppen als je in het stemhokje staat? We zetten een paar opvallende feitjes over dit bekende schrijfmateriaal voor je op een rij.

Advertentie wordt geladen…

Nieuw dit jaar is dat we het potlood mogen houden vanwege de coronamaatregelen. Maar normaal gesproken gebruik je het voor het invullen van het vakje en laat je het (aan de ketting!) liggen voor de volgende kiezer. We doken een paar leuke feitjes op in een artikel van PZC over hét rode stempotlood. Komen ze!

Waarom is het potlood rood?

Vanwege het grote contrast met de zwarte letters en het witte papier. Dat maak het tellen van de stemmen eenvoudiger.

Leuk weetje: tot honderd jaar geleden werd er met zwart potlood gestemd. Dat was nooit een probleem. Vanwege het districtenstelsel telde het stembiljet maar een handje vol kandidaten. Door het afschaffen van dat stelsel werden dat er in 1918 wel honderden. De stembureaus hadden ineens grote moeite om snel te zien op welke kandidaat was gestemd, dus was het gebruik van een kleur wel handig. In 1922 is de wet veranderd en is er vastgelegd dat er voortaan met de kleur rood gestemd moet worden in een stemhokje.

Altijd rood?

Ja, altijd! In het stemhokje is een rood potlood dus verplicht. Maar er is één uitzondering: een kiezer mag in een toegezonden stembiljet per post de witte stip kleuren met rood, blauw, zwart of groen.

Moet het een potlood zijn?

De KiesWet zegt niets over waarmee moet worden gestemd. Het Kiesbesluit, waarmee praktische zaken rond de verkiezingen worden geregeld, schrijft alleen voor dat er in ieder stemhokje ‘rood schrijfmateriaal’ aanwezig is.

De reden is: wie per post stemt kan niet worden verplicht een rood potlood te gebruiken. Het voorschrift om op het stembureau wél met een potlood te stemmen, is daarom in de jaren tachtig formeel geschrapt. In de praktijk hanteren vrijwel alle gemeenten toch het gebruik van een potlood.

Mag je je eigen potlood meenemen?

Een uitgebrachte stem is volgens de KiesWet geldig als de kiezer een wit stemvakje geheel of gedeeltelijk rood heeft gemaakt. Waarmee dat moet gebeuren is nergens vastgelegd. Wie met een eigen potlood, balpen, vulpen, kleurkrijt, marker, of desnoods nagellak of lippenstift het vakje rood kleurt, heeft dus in principe geldig gestemd. Maar waarom het risico nemen? Er ligt immers een potlood klaar.

Waar komen de potloden vandaan?

Dé leverancier bij uitstek is Bruynzeel, dat sinds 1948 potloden maakt en sinds de jaren zestig gevestigd is in Bergen op Zoom. Het pand bevindt zich vlak bij Philip Morris, pal naast de A4, aan – jawel – de Potlodenlaan.

Bruynzeel is sinds een half jaar onderdeel van Royal Talens in Apeldoorn. ”De potloden worden niet meer in eigen land vervaardigd”, zegt International Brand Manager Babette Weijers. ”De productie vindt op diverse plekken buiten Nederland plaats. Maar handelingen zoals stempelen wordt in Bergen op Zoom gedaan. Daar staat ook het distributiecentrum.”

Wat als de punt afbreekt?

Dat gebeurt over het algemeen niet vanwege de juiste sterkte. En anders ligt er altijd een nieuw potlood voor je klaar. Puntenslijpen zal vanwege de coronamaatregelen niet kunnen (tenzij je de puntenslijper óók mag houden).

Mag je eraan likken of erop kauwen?

Dat was ooit een gewoonte om beter te kunnen schrijven (ja echt), maar met het huidige materiaal nutteloos. Vroeger hingen er bordjes ‘Potlood niet bevochtigen’ in de stemhokjes. Die bordjes dienden als waarschuwing in een tijd dat potloden nog de giftige stof aniline bevatte. Het grafietpotlood kent dat risico niet meer. Gevaar of niet, eraan likken is voor de volgende kiezer normaal gesproken allesbehalve hygiënisch. Maar nu we het potlood mogen houden, kunnen we het flink afkluiven.

Woman Voting GIF by WOMEN Inc. - Find & Share on GIPHY

Meer weten over de Tweede Kamerverkiezingen 2021?

Meer in deze categorie

Opmerkelijk

Ga naar “‘Een beetje hetero is okétero’: dit ongemakkelijke straatinterview in Enschede gaat viral”

‘Een beetje hetero is okétero’: dit ongemakkelijke straatinterview in Enschede gaat viral

voxpop
Ga naar “Daar gaan je vlaggetjes: vuilniswagen sloopt versiering in Enschedese Oranjestraat”

Daar gaan je vlaggetjes: vuilniswagen sloopt versiering in Enschedese Oranjestraat

screenshot vuilniswagen oranjeversiering oranjestraat
Ga naar “O nee, Huize ’t Pott is helemaal roze: dit is er gebeurd”

O nee, Huize ’t Pott is helemaal roze: dit is er gebeurd

huize 't pott

In onze gids

Ga naar “YouCycle”

YouCycle

  • Oldenzaalsestraat 726 B
  • Kringloopwinkels
  • 09:00 - 17:00
youcycle

Nu geopend

Ga naar “Tuincentrum Heerdink”

Tuincentrum Heerdink

  • Haarbrinksweg 26
  • Tuincentra
  • 09:00 - 18:00
tuincentrum heerdink

Nu geopend

Ga naar “Tuincentrum Wolters”

Tuincentrum Wolters

  • Hoofdstraat 275
  • Tuincentra
  • 09:00 - 18:00
tuincentrum wolters

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “VLAAI VD WEEK: APPELCITROENVLAAI”

VLAAI VD WEEK: APPELCITROENVLAAI

  • MultiVlaai
  • Geldig t/m 7 augustus 2021
appelcitroen

Topper

Ga naar “Nicotine-vrij roken”

Nicotine-vrij roken

  • Gemakspunt
  • Geldig t/m 26 augustus 2021
ripple
Ga naar “Uitschuifbare verticale pashouder van € 19,99 voor € 12,99”

Uitschuifbare verticale pashouder van € 19,99 voor € 12,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 8 augustus 2021
Ga naar “Robijn wasmiddel van € 25,98 voor € 10”

Robijn wasmiddel van € 25,98 voor € 10

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 8 augustus 2021
Ga naar “Alle Blokker Wasmanden En -Boxen 20% korting”

Alle Blokker Wasmanden En -Boxen 20% korting

  • Blokker
  • Geldig t/m 8 augustus 2021

Vacatures

Ga naar “Zelfstandig werkend kok”

Zelfstandig werkend kok

  • Golfbaan Het Rijk van Sybrook
  • Fulltime/Parttime
zelfstandig werkend kok rijk van sybrook

Topper

Ga naar “Medewerker Teststraat in Enschede”

Medewerker Teststraat in Enschede

  • Timing Uitzendbureau
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Taxichauffeur Enschede”

Taxichauffeur Enschede

  • Top Support Nederland BV
  • Parttime
Ga naar “HORECA MEDEWERKER HOLLAND CASINO ENSCHEDE”

HORECA MEDEWERKER HOLLAND CASINO ENSCHEDE

  • Adecco
  • Parttime
Ga naar “Productiemedewerker dagdienst”

Productiemedewerker dagdienst

  • Adecco
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “Kleurrijke familievoorstelling in de natuur”

Kleurrijke familievoorstelling in de natuur

  • Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede
  • 30 juli 2021
villa Schuttersveld Hengelosestraat

Topper

Ga naar “Freshtival”

Freshtival

  • 13 augustus 2021
Freshtival 2019 dag 1
Ga naar “Langste Vlooienmarkt van Nederland”

Langste Vlooienmarkt van Nederland

  • Don Events
  • 14 augustus 2021
Ga naar “De Uitvindfabriek”

De Uitvindfabriek

  • De Museumfabriek
  • 10 juli 2021
de uitvindfabriek