Mysterie opgelost: hierom blazen we in de winter op de midwinterhoorn

midwinterhoornblazers_enschede_ANP-301024453
Foto: ANP

Je hebt vast wel eens een midwinterhoorn gehoord. Dit instrument hoort bij de periode rond kerst. In Twente is het een doodzonde als je in de rest van het jaar op dit houten blaasinstrument speelt.

Het is een wintertraditie, want de hoorn wordt vanaf de eerste zondag van Advent geblazen (anbloazen) om de komst van het kerstkind aan te kondigen. Met Driekoningen, 6 januari, worden de houten hoorns weer opgeborgen (afbloazen). Je hoort het instrument vaak bij kerstmarkten, wandelingen en kerkdiensten.

Wat is een midwinterhoorn?

De midwinterhoorn is een lichtgebogen houten hoorn met een lengte tussen de 120 en 150 centimeter. De hoorn wordt meestal gemaakt van een berk, els of wilg. De hoorns worden ofwel aan elkaar gelijmd (droge hoorn) of in water gehangen, zodat de naden hermetisch worden afgesloten (natte hoorn). Aan de hoorn is een uitneembaar mondstuk bevestigd, de hap, dat gemaakt wordt van vlierhout.

Zes natuurtonen blazen

Hoewel de midwinterhoorn erg lang is, komen er maar een paar klanken uit. Je kunt er zes natuurtonen op blazen. Omdat de hoorns niet te stemmen zijn, kun je niet met anderen samenspelen. Een midwinterhoorn wordt dan ook altijd solo geblazen.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie-instellingen

Het geluid is een klagende, weemoedige klank die wel vijf tot acht kilometer ver te horen is. Voor de melodie is een standaard, die in Twente n oaldn roop genoemd wordt. Meestal wordt in de schemering geblazen en dat draagt bij aan de mystieke sfeer die bij de midwinterhoorn hoort.

Geschiedenis midwinterhoorn

De herkomst van het midwinterhoornblazen is onduidelijk. Vroeger gebruikten boeren hoorns om elkaar over lange afstanden boodschappen en signalen door te kunnen geven, ook in het oosten van Nederland. Door het wegvallen van de functie van de midwinterhoorn werd het blazen bedreigd, maar toch is besloten om in de midwinterperiode te blijven blazen.

Na de Tweede Wereldoorlog werd in het oude gebruik nieuw leven geblazen. In 1949 werd voor het eerst in georganiseerd verband op de midwinterhoorn gespeeld in Twente. In het jaar 1953 werd voor het eerst een concours opgezet door schoolmeester Toon Borghuis uit Oldenzaal, architect Jan Jans uit Almelo en kastelein Jan Racer Palthe uit Volthe.

Immaterieel cultureel erfgoed

Het blazen op de midwinterhoorn in Gelderland en Overijssel is sinds december 2013 erkend als nationaal erkende volkscultuur. De traditie staat op de lijst van Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed.

Informatie afkomstig van immaterieelerfgoed.nl, Wikipedia en uit tijdschrift Twente Toen en Nu, deel 8.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: hierom bakken Enschedeërs massaal pannenkoeken op 2 februari”

Mysterie: hierom bakken Enschedeërs massaal pannenkoeken op 2 februari

pannenkoeken enschede 2 februari
Ga naar “Enschede heeft heel wat wegen: dit is het verschil tussen een straat en een laan”

Enschede heeft heel wat wegen: dit is het verschil tussen een straat en een laan

museumlaan met balengebouw
Ga naar “Leuk feitje! Dit is de betekenis van INRI in de kerk of op de begraafplaats”

Leuk feitje! Dit is de betekenis van INRI in de kerk of op de begraafplaats

inri letters kerk begraafplaats

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Edet toiletpapier van € 7,49 voor € 3,99”

Edet toiletpapier van € 7,49 voor € 3,99

  • Dirk
  • Geldig t/m 7 februari 2023
Ga naar “Dekbedovertrek € 9,99”

Dekbedovertrek € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023
Ga naar “Alpro van € 2,89 voor € 0,99”

Alpro van € 2,89 voor € 0,99

  • Dirk
  • Geldig t/m 7 februari 2023
Ga naar “Alle Perla pads 36 stuks van € 9,98 voor € 4,99”

Alle Perla pads 36 stuks van € 9,98 voor € 4,99

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 5 februari 2023
Ga naar “Skechers sneakers 36 t/m 46 € 39,99”

Skechers sneakers 36 t/m 46 € 39,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023

Vacatures

Ga naar “Zorgassistent in Enschede gezocht!”

Zorgassistent in Enschede gezocht!

  • Tempo-Team
  • Parttime
Ga naar “Commercieel medewerker binnendienst”

Commercieel medewerker binnendienst

  • Randstad
  • Fulltime

Agenda

Ga naar “Mega Vlooienmarkt”

Mega Vlooienmarkt

  • Vliegveld Twenthe
  • Van 4 feb t/m 5 feb
vlooienmarkt
Ga naar “Gluren bij de Buren”

Gluren bij de Buren

  • 5 februari 2023
Ga naar “Paaskermis”

Paaskermis

  • Volkspark Enschede
  • Van 8 apr t/m 17 apr
Ga naar “Piano Bar bij Fellini”

Piano Bar bij Fellini

  • Fellini
  • 10 februari 2023
fellini_poster_social mediafellini_poster_social media
Ga naar “Enschede Marathon”

Enschede Marathon

  • 16 april 2023
Enschede Marathon 2